У такія моманты дарослыя часта спрабуюць выправіць паводзіны дзіцяці. Просяць яго неадкладна супакоіцца, ці самі зрываюцца на крык. Аднак даследаванне, нядаўна апублікаванае ў навуковым часопісе Psychology, нагадвае аб простым, але важным правіле: дзеці вучацца кіраваць пачуццямі не па натацыях, а гледзячы на нас.
Што высветлілі вучоныя? Псіхолагі вывучылі, як паводзіны і ўнутраны стан бацькоў уплываюць на дзяцей. Аказалася, што ўменне дзіцяці супакойвацца, дамаўляцца і сябраваць з аднагодкамі напрамую залежыць ад дзвюх рэчаў:
1. Як самі дарослыя пражываюць стрэс.
2. Наколькі бацькі «псіхалагічна гнуткія» — ці ўмеюць яны прымаць свае і чужыя эмоцыі, не «захрасаючы» ў злосці ці паніцы.
Чаму гэта так працуе? У 3-6 гадоў мозг дзіцяці яшчэ толькі вучыцца тармазіць моцныя імпульсы. Дзіця фізічна не можа сам «узяць сябе ў рукі», калі яму страшна, крыўдна ці яно стамілася. У гэты момант яму патрэбен дарослы, які стане для яго тормазам і прыкладам.• Калі бацька ў стрэсе крычыць ці замыкаецца ў сабе: дзіця счытвае, што моцныя эмоцыі — гэта небяспечна і страшна. Яно пачынае або гэтак жа бурна «выбухаць», або глыбока хаваць крыўды, што потым перашкаджае яму мець добрыя зносіны.
• Калі бацька захоўвае ўстойлівасць: нават калі дарослы стаміўся ці засмучаны, але пры гэтым не зрываецца, а спакойна называе свае пачуцці («Я зараз вельмі стаміўся, мне трэба пяць хвілін цішыні»), дзіця атрымлівае гатовы сцэнарый. Яно бачыць: злавацца ці сумаваць — нармальна, з гэтым можна справіцца без разбурэнняў.

Што такое «псіхалагічная гнуткасць» на практыцы? Гэта здольнасць не змагацца з рэальнасцю і не патрабаваць ад сябе і дзіцяці быць ідэальнымі робатамі.
Замест таго каб душыць раздражненне («Я добрая маці, я не маю права злавацца»), гнуткія бацькі заўважаюць свой стан, робяць глыбокі ўдых і выбіраюць, як дзейнічаць далей, зыходзячы з сітуацыі, а не на аўтамаце.
Факт! Навукоўцы пацвердзілі: у такіх бацькоў дзеці значна лягчэй знаходзяць агульную мову з іншымі, радзей б’юцца і хутчэй мірацца пасля сварак.
3 простыя крокі, якія дапамогуць вам і дзіцяці
• Спачатку надзяваем маску на сябе. Калі вы адчуваеце, што закіпаеце падчас дзіцячай істэрыкі, не спрабуйце выхоўваць дзіця ў гэту секунду. Апаласніце твар халоднай вадой, зрабіце тры павольныя выдыхі ці проста выйдзіце ў суседні пакой на хвіліну, пераканаўшыся, што малое ў бяспецы. Дзіця супакоіцца толькі тады, калі супакоіцеся вы.
• Дазвольце пачуццям быць. Перастаньце забараняць дзіцяці плакаць або злавацца выказваннямі «не раві з-за глупства» або «добрыя хлопчыкі не злуюцца». Лепш агучце тое, што адбываецца: «Ты вельмі засмуціўся, што машынка зламалася».
• Дэманструйце прыклад у дробязях. Не бойцеся паказваць дзіцяці, як вы самі спраўляецеся з няўдачамі. Калі ў вас пралілася кава ці не атрымліваецца адкрыць бляшанку, прагаварыце ўслых: «Ох, як я раззлаваўся! Зараз удыхну, выдыхну і вытру стол». Для школьніка гэта найлепшы ўрок эмацыянальнага інтэлекту.
Калі стомленасць узяла верх і вы накрычалі на дзіця, не тратьце сілы на пачуццё віны — гэта толькі ўзмацняе ваш стрэс і перашкаджае быць гнуткім. Замест гэтага выкарыстоўвайце прыём «аднаўлення сувязі». Калі бура сціхне, падыдзіце да дзіцяці, абдыміце яго і прызнайце сваю памылку простымі словамі: «Прабач, я вельмі стаміўся і не стрымаўся. Ты не вінаваты ў тым, што я крычаў. Я цябе люблю». Псіхолагі адзначаюць, што такая размова прыносіць дзіцяці нават больш карысці, чым ідэальныя паводзіны: малое бачыць, што адносіны можна паправіць пасля сваркі, і вучыцца сам прасіць прабачэння, не правальваючыся ў сорам.
- Чаму гэта асабліва важна перад школай? Навык разумець свае эмоцыі і дамаўляцца з іншымі напрамую вызначае, наколькі лёгка дзіця адаптуецца. Займаючыся ўласным эмацыянальным станам сёння, вы закладваеце падмурак для будучай упэўненасці, высокай самаацэнкі і моцнага сяброўства вашага дзіцяці ў школе і ў дарослым жыцці.
Галоўная выснова навукоўцаў гучыць абнадзейліва: каб дапамагчы дзіцяці стаць больш таварыскім і спакойным, дастаткова крыху больш беражліва ставіцца да самога сябе і дазволіць пражываць стрэс экалагічна. А дзіця абавязкова падцягнецца следам, скапіруе вашы паводзіны.
Сямейны псіхолаг, коуч па асабістых адносінах Алена Шаўчэнка
Фота: pexels.com