Знак якасцi прапiсаўся на Мiнскiм аўтамабiльным заводзе з 1971 года — тады высокую адзнаку атрымаў мадэрнiзаваны бартавы буйнатанажны грузавiк МАЗ—500А. У наступныя гады Дзяржаўным знакам якасцi СССР былi адзначаны 17 мадэляў тэхнiкi МАЗ, якая заўсёды заставалася з намi, — яна будавала дарогi i ўзводзiла жылыя кварталы, перавозiла збожжа, народнагаспадарчыя грузы i папулярызавала беларускую прадукцыю за мяжой.

Якасць — гэта навацыi

Паводле слоў спецыялiстаў прадпрыемства, у 2024 годзе было рэалiзавана каля 2 317 адзiнак аўтамабiляў МАЗ.

— З iх львiная доля, каля 950 адзiнак, — гэта шасi, — расказвае намеснiк галоўнага канструктара па грузавой тэхнiцы Мiкалай Лакотка. — Нездарма менавiта гэты выраб удастоены такога высокага знака. На шасi можна ўсталёўваць розныя спецыяльныя надбудовы — для будаўнiчай, камунальнай, iндустрыяльнай, сельгаспадарчай i пажарнай тэхнiкi i яшчэ многае iншае. Мадэль унiверсальная i запатрабаваная — яна высокатрывалая, у яе выдатныя паказчыкi па рамонтапрыдатнасцi, нiзкiм эксплуатацыйным выдаткам i даступная цана.

На другiм месцы па продажы з невялiкiм адрывам, па словах Мiкалая Мiкалаевiча, знаходзяцца аўтамабiлi-самазвалы грузападымальнасцю ад 10 да 20 тон.

— У холдынгу «БелаўтаМАЗ» вырабляецца даволi вялiкая наменклатура грузавой тэхнiкi для розных сфер народнай гаспадаркi, — працягнуў намеснiк галоўнага канструктара. — Седлавыя цягачы — для перавозкi магiстральных грузаў, самазвалы — для перавозкi сыпкiх грузаў, шасi, як я ўжо казаў вышэй — пад устаноўку рознага абсталявання, бартавыя аўтамабiлi — для перавозкi розных тарных грузаў, сартыментавозы для перавозкi лесу, а таксама смеццявозная, кранавая аўтатэхнiка i аўтацыстэрны для перавозкi вадкiх грузаў.

Сёння на аўтамабiльным заводзе рэалiзоўваецца пераход да вытворчасцi паўнапрываднай тэхнiкi новага сямейства — аўтамабiляў з колавай формулай 4×4, 6×6 i 8×8, якiя адрознiваюцца палепшанымi характарыстыкамi як па грузападымальнасцi, так i па праходнасцi. Адкрыў Мiкалай Лакотка i заслону таямнiцы над праектам, якi ўжо рэалiзаваны — вытворчасць паўнапрываднога 4-воснага самазвала, аналагаў якога на МАЗе не выпускалася.

— Гэта лiнейка самай складанай i навукаёмiстай тэхнiкi, прызначанай для эксплуатацыi ў цяжкiх дарожных умовах цi бездарожжа, са складанай вытворчасцю. Гэта гульня ў вышэйшай лiзе, — характарызуе навiнку намеснiк галоўнага канструктара. — 50-тонны самазвал прызначаны для перавозкi каменных i сыпкiх грузаў, скальных парод i гэтак далей. Мы ганарымся гэтым праектам, якi паказаў сябе ў эксплуатацыi з добрага боку. Заказы на яго паступаюць з Беларусi, Расii, краiн далёкай i блiзкай дугi.

На заўвагу аб тым, што кар’ерныя 50-тонныя самазвалы выпускае i БЕЛАЗ Мiкалай Лакотка зазначыў:

— Мы нi ў якiм разе не хочам канкурыраваць з нашымi калегамi з Жодзiна. Проста даём спажыўцу права выбару: вядома, што адзiнага правiльнага рашэння не бывае. Тым больш калi гаворка iдзе аб аўтамабiльнай тэхнiцы, дзе выбар аўтамабiля спалучаны са знаходжаннем кампрамiсу i ўлiкам розных фактараў, пачынаючы з кошту ўтрымання i ўмоў эксплуатацыi i заканчваючы развiтой дылерскай сеткай пастаўкi запчастак. Таму гэта не канкурэнцыя, а хутчэй дадатак, магчымасць паказаць, што ў Беларусi прапануюцца розныя транспартныя рашэннi.

Калi некалькi гадоў таму стала пытанне дэкарбанiзацii — знiжэння вугляроднага следу аўтамабiльнага транспарту, на ААТ «МАЗ» пачалi разглядаць магчымасць вытворчасцi аўтамабiляў, якiя працуюць на альтэрнатыўных крынiцах энергii i, ў прыватнасцi, газаматорным палiве. Па вынiках маркетынгавых даследаванняў на заводзе прыступiлi да распрацоўкi i вытворчасцi такой тэхнiкi.

— Прычым выпрацавана канцэпцыя весцi работы адразу ў двух кiрунках: на сцiснутым прыродным газе — для тэхнiкi, якая працуе ў горадзе, i звадкаваным прыродным газе для машын, якiя ўдзельнiчаюць у мiжнародных i мiжгароднiх перавозках. У цяперашнi час упор робiм на звадкаваны прыродны газ, — кажа Мiкалай Мiкалаевiч. — Чаму звадкаваны? Газ у цэлым — гэта экалогiя, больш таннае палiва ў параўнаннi з дызельным, панiжаны шум працы рухавiка, што актуальна для гарадскога транспарту. Устаноўленыя крыябакi для СПГ даюць аўтацягнiку поўнай масай 40 тон запас ходу да 1200–1300 кiламетраў. Мы ўжо зрабiлi два аўтамабiлi на звадкаваным газе для мiжнародных перавозак i адзiн для перавозкi небяспечных грузаў у выкананнi ДАПНГ. На сёння гэта нашы знакавыя вырабы.

Яшчэ адна важная задача, якая стаiць перад канструктарамi прадпрыемства — зрабiць кабiну седлавых цягачоў максiмальна камфортнай для кiроўцы з аднаго боку, i максiмальна бяспечнай, у адпаведнасцi з апошнiмi патрабаваннямi, з другога.

— Дарогi, дзе ёсць неабходная iнфраструктура, у тым лiку для харчавання i адпачынку кiроўцы — гасцiнiцы, кемпiнгi, кафэ, вядома, адрознiваюцца ад дарог у стэпах Казахстана або гарах якой-небудзь азiяцкай краiны. Там кабiна становiцца домам для кiроўцы. А ён павiнен быць камфортным, абсталяваным неабходным функцыяналам як для знiжэння стамляльнасцi вадзiцеля падчас кiравання аўтамабiлем, так i для адпачынку пасля працоўнай змены.

Паралельна iдэя па аснашчэннi кабiны адпрацоўваецца на новым праекце МАЗ-Х, як мы яго называем, iнавацыйным цягачы заўтрашняга дня. У iм увасабляем цалкам новую канцэпцыю ўспрымання працы i адпачынку кiроўцы. У адпаведнасцi з ёй кабiна цягача падзелена на некалькi зон: рабочая зона кiроўцы; месца для адпачынку, абсталяванае двума спальнымi месцамi, адно з якiх трансфармуецца ў абедзенны стол для двух чалавек; кухонны блок, дзе усталяваны халадзiльнiк, мульцiварка, мiкрахвалеўка, рукамыйнiк з ёмiстасцю для вады, электрачайнiк i гэтак далей. Мы прапрацоўваем розныя варыянты i у блiжэйшы час пакажам новае выкананне кабiны, дзелiцца намеснiк галоўнага канструктара.

Якасць — гэта бяспека

Размова iдзе не толькi пра нейкiя хадавыя, тэхнiчныя характарыстыкi тэхнiкi МАЗ, але i пра экалогiю. Па гэтай прычыне сёння адным з актуальных кірункаў дзейнасцi прадпрыемства стала стварэнне аўтамабiляў з электрычным сiлавым агрэгатам.

— Некалькi гадоў таму генеральны дырэктар МАЗа Валерый Iванковiч iнiцыiраваў стварэнне на прадпрыемстве падраздзялення, якое б займалася электрычнай тэхнiкай, — распавядае галоўны канструктар — начальнiк упраўлення галоўнага канструктара аўтаматызаваных сiстэм, тэлематыкi i мехатронiкi Андрэй Саўчыц. — Быў выдадзены адпаведны загад, мы набралi маладых спецыялiстаў з ВНУ, два гады займалiся iх падрыхтоўкай, i працэс пайшоў.

Выпуск новых мадэляў тэхнiкi адкрылi грузавыя сярэднетанажныя электрамабiлi з запасам ходу 100 i 200 кiламетраў. Затым быў выраблены электробус для абслугоўвання пасажыраў на аэрадромах (ён, дарэчы, цяпер знаходзiцца на падкантрольнай эксплуатацыi ў Нацыянальным аэрапорце «Мiнск»). Пасля надышла чарга электрасмеццявоза.

— Iдэя iнавацыйнай камунальнай машыны з’явiлася некалькi гадоў таму i была рэалiзавана МАЗам сумесна з Аб’яднаным iнстытутам машынабудавання НАН Беларусi, — спыняецца на праекце галоўны канструктар. — Машына зроблена практычна цалкам з айчынных камплектуючых i матэрыялаў. Электрычнае абсталяванне спраектавана i ўстаноўлена iнжынерамi аўтазавода, прычым удзел маладых спецыялiстаў быў самым актыўным. Смеццявоз здольны праехаць на адной зарадцы да 170 кiламетраў — дастаткова, каб адпрацаваць змену ў мегаполiсе. Кабiна размешчана значна нiжэй, чым у звычайнага грузавiка. А значыць, кiроўцу i тром работнiкам камунальных службаў будзе зручней не толькi зайсцi-выйсцi, але i свабодна, у поўны рост перамяшчацца па ёй. Вялiкiя вокны плюс сiстэма электронных люстэркаў i вiдэакамеры дазваляюць манеўраваць у застаўленых легкавушкамi дварах.

Але асаблiвае месца ў лiнейцы электрычнай тэхнiкi займае электробус.

— Новы МАЗ на 100 % лакалiзаваны прадукт, выраблены з беларускiх i расiйскiх камплектуючых, — гаворыць Андрэй Генадзьевiч. — Ён абсталяваны сучаснымi сiстэмамi, якiя забяспечваюць камфорт i бяспеку як для кiроўцы, так i для пасажыраў: электробус супернiзкападлогавы з вышынёй падножкi на ўваходзе ўсяго 32 сантыметры. Для людзей з абмежаванымi магчымасцямi на назапашвальнай пляцоўцы абсталявана спецыяльнае месца для iнвалiднай каляскi. У салоне на сядзеннях з камфортам размесцяцца 34 чалавекi.

Андрэй Саўчыц таксама адзначыў некалькi цiкавых тэхналагiчных асаблiвасцяў новага электробуса: ён «начынены» перадавымi тэлематычнымi сiстэмамi. 

У прыватнасцi, тут упершыню ўстаноўлена мультысэрвiсная транспартная платформа, якая ўключае сiстэмы аплаты праезду, падлiку пасажыраў, «Гаворачы горад», а таксама iнфармацыйную сiстэму i сiстэму вiдэаназiрання, шэраг iншых.

Яшчэ адзiн перспектыўны кірунак — аўтаномны транспарт.

— У вытворчасцi гэтай тэхнiкi мы плануем актыўна выкарыстоўваць ужо вядомыя мадэлi грузавiкоў i аўтобусаў, — дзелiцца галоўны канструктар. — Наша задача ў тым, каб не проста наладзiць выпуск такiх транспартных сродкаў, а зрабiць гэта з высокай лакалiзацыяй, каб максiмальна збiраць яе на тых вузлах, якiя вырабляюцца ў нас у краiне.

Па словах Андрэя Саўчыца, на першым этапе трэба навучыць машыну ездзiць на дыстанцыйным кiраваннi, таму ў кабiне ўсё ж такi будзе знаходзiцца пiлот. У Расiйскай Федэрацыi iснуюць участкi дарог, на якiх дазволены рух аўтаномнага транспорту, напрыклад, траса «Нева», якая злучае Маскву i Санкт-Пецярбург. Такая дарога павiнна з’явiцца i ў Беларусi. Калi аўтаматыка навучыцца цалкам самастойна спраўляцца з кiраваннем транспартным сродкам, аўтаномны транспарт зможа перавозiць пасажыраў i грузы не толькi ў населеных пунктах, але i ажыццяўляць мiжгароднiя перавозкi.

Фота Лiзаветы ГОЛАД