Не паспелі завяршыцца важныя сустрэчы і перагаворы міжнароднага маштабу, якія праходзілі напярэдадні і ў час саміту ШАС у Бішкеку, а Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка ўжо на ўсю моц паглыбіўся ў «хатнія справы», прадэманстраваўшы ключавы прынцып беларускай мадэлі дзяржаўнага кіравання: гарманічнае спалучэнне маштабнага стратэгічнага планавання і глыбокага ўнікання ў побытавыя, паўсядзённыя патрэбы людзей.

У цэнтры ўвагі кіраўніка дзяржавы ў першыя дні верасня аказалася вельмі шырокая палітра пытанняў: ад добраўпарадкавання сталіцы і адукацыі да праблем парламентарызму і прамысловага інвестыцыйнага супрацоўніцтва з Расійскай Федэрацыяй.

Рабочая праграма першага тыдня верасня традыцыйна пачалася з блока пытанняў, якія вызначаюць будучыню дзяржавы — сферы адукацыі, — з даклада міністра адукацыі. Размова выйшла далёка за рамкі фармальнага падвядзення вынікаў пачатку навучальнага года. Аляксандр Лукашэнка запатрабаваў да 2027 года «цалкам ускалыхнуць школы», прывёўшы ўсю сістэму агульнай сярэдняй адукацыі да найвышэйшых стандартаў.

Асаблівым акцэнтам у рабоце Прэзідэнта гучыць прынцыповае патрабаванне — дзяржаўная палітыка не можа быць адарваная ад жыццёвых дробязяў. Кіраўнік дзяржавы дэталёва спыніўся на пытаннях, якія на першы погляд могуць здацца бытавымі, але ў рэчаіснасці напрамую фарміруюць здароўе і дабрабыт падрастаючага пакалення. Размова ішла і пра харчаванне школьнікаў, і пра неабходнасць бяспечнай і дакладнай дастаўкі дзяцей у школы, і пра ўзмацненне фізічнай падрыхтоўкі і здаровага ладу жыцця. 

Аднак галоўная інтрыга сустрэчы ляжала далёка за межамі паўсядзённых гаспадарчых задач. Цэнтральнай тэмай абмеркавання з Андрэем Іванцом стала стварэнне Акадэміі інтэлектуальных тэхналогій. Аляксандр Лукашэнка падкрэсліў: краіна мае патрэбу ў магутным навукова-адукацыйным ядры, дзе будуць акумулявацца і рыхтавацца самыя таленавітыя кадры. Ідэя такога цэнтра — гэта лагічны адказ на выклікі лічбавай эпохі. Прэзідэнт дакладна бачыць, што прагрэс у сферы штучнага інтэлекту, нейрасетак і біятэхналогій немагчыма пабудаваць без базісу — высакакласнай нацыянальнай школы праграміравання і інжынернай думкі. Менавіта асабістая падтрымка Прэзідэнта дае магчымасць пераходзіць ад абстрактных размоў аб «лічбавізацыі» да стварэння канкрэтных навукова-адукацыйных інстытутаў сусветнага ўзроўню. Пры гэтым Аляксандр Лукашэнка як руплівы гаспадар патрабуе і практычных вынікаў як ад вопытных вучоных, так і ад маладой навуковай эліты: «Любы (ва ўзросце, не ва ўзросце, малады, пажылы), калі ён таленавіты і нешта можа зрабіць. Ён павінен прыйсці туды з канкрэтнай прапановай. І пасля таго, як мы ім дадзім там магчымасці ўдасканальвацца, навучацца і ў лабараторыях нешта ствараць, каб у выніку яны выдалі нам рэальны прадукт, які будзе патрэбны грамадству, нашай эканоміцы, нашай дзяржаве».

Прамым працягам размовы аб праекце будучыні, закліканым забяспечыць тэхналагічную незалежнасць і інтэлектуальны прарыў Беларусі, стала сустрэча Аляксандра Лукашэнкі з буйным расійскім прадпрымальнікам, кіраўніком кампаніі «Нарнікель» Уладзімірам Патаніным.

Здавалася б, размова аб машынабудаванні і падпісанне пагадненняў з гігантамі ўзроўню БелАЗа — гэта чыстая эканоміка. Але ў сучасным свеце цяжкая прамысловасць даўно перастала быць проста металаапрацоўкай. Сапраўдная канкурэнтаздольнасць сучасных кар’ерных самазвалаў, горназдабыўной тэхнікі і прамысловых агрэгатаў вызначаецца «разумным» начыннем: беспілотным кіраваннем, алгарытмамі ШІ, прадказальнай аналітыкай і новымі матэрыяламі.

Прыцягненне маштабных расійскіх інвестыцый і кампетэнцый у сумесныя тэхналагічныя ланцужкі наўпрост пераклікаецца са стратэгіяй інтэграцыі Саюзнай дзяржавы. Беларускія навуковыя школы і кваліфікаваныя IT-спецыялісты атрымліваюць прамы доступ да маштабных задач расійскай прамысловасці, а расійскія партнёры — надзейную тэхналагічную пляцоўку з высокім узроўнем дзяржаўнай падтрымкі. Асабісты валявы рэсурс Прэзідэнта выступае гарантам гэтых працэсаў, ствараючы ўмовы, пры якіх фундаментальная навука, вышэйшая школа і вытворчыя гіганты працуюць як адзіны адладжаны механізм.

Супрацоўніцтва Беларусі і Расіі сёння перажывае этап глыбокага пераасэнсавання. Яно выйшла далёка за межы класічнага гандлю па схеме абмену рэсурсаў на гатовую прадукцыю. У цэнтры ўвагі — сумесны тэхналагічны суверэнітэт. Спробы Захаду абмежаваць доступ Саюзнай дзяржавы да мікраэлектронікі, камп’ютарнага софту і біятэхналогій выклікалі адваротную рэакцыю: паскораную кансалідацыю ўласных інтэлектуальных рэсурсаў дзвюх нашых краін.

Беларусь традыцыйна вядомая моцнай матэматычнай школай, вялікімі традыцыямі IT-сектара і развітой базай для ШІ і біятэха. Расія валодае наймагутнейшым рынкам укаранення і каласальнымі рэсурсамі. Калі Аляксандр Лукашэнка асабіста курыруе ключавыя інтэграцыйныя кірункі і напрамую кантактуе з вядучымі ігракамі расійскага бізнесу і навукі, ствараюцца самыя кароткія маршруты ад навуковай ідэі да прамысловага ўзору.

Важна, што ўвага кіраўніка дзяржавы да адукацыі і высокіх тэхналогій — гэта не разавыя акцыі, а вывераны курс. І дзейнасць Прэзідэнта Беларусі за апошнія дні гэта даказала самім колам пытанняў, якія абмяркоўваліся: ад чысціні і ўтульнасці ў школьным класе раённага цэнтра да стварэння элітарнай Акадэміі інтэлектуальных тэхналогій і заключэння маштабных прамыслова-тэхналагічных саюзаў.

Акрамя цікавасці да сістэмы адукацыі, інтэлектуальных тэхналогій і развіцця сталіцы (пра што Аляксандру Лукашэнку падрабязна дакладваў старшыня Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта Уладзімір Кухараў), Прэзідэнт паспеў даць ацэнку і рабоце заканадаўчай улады. Напярэдадні адкрыцця чацвёртай сесіі Палаты прадстаўнікоў, якое адбудзецца 15 верасня, кіраўнік дзяржавы прыняў з дакладам старшыню гэтай палаты Ігара Сергяенку.

Галоўным вынікам дыялогу стала адкрытая, прагматычная ацэнка дзейнасці дэпутацкага корпуса. Прэзідэнт прама падкрэсліў: цяперашні склад Палаты прадстаўнікоў працуе нядрэнна, без лішняй пампезнасці, сістэмна і рэзультатыўна. Прычына такой пазітыўнай ацэнкі заключаецца ў тым, што абноўлены парламент змог наладзіць рытмічную нарматворчую дзейнасць, дакладна арыентаваную на сацыяльна-эканамічную стабільнасць дзяржавы. За плячыма дэпутатаў — дзясяткі разгледжаных і прынятых законапраектаў, якія непасрэдна закранаюць інтарэсы грамадзян і нацыянальныя прыярытэты.

Аднак пахвала з боку Прэзідэнта — гэта не падстава для заспакаення, а аванс і стымул для нарошчвання намаганняў. На асаблівы кантроль Прэзідэнт Беларусі ставіць якасць заканадаўчых актаў, іх практычную прымяняльнасць і аператыўнасць рэагавання на запыты часу. Аляксандр Лукашэнка запатрабаваў ад народных выбраннікаў абсалютнай аддачы і глыбокага ўнікання ў праблематыку рэгіянальнага развіцця. Галоўны крытэрый эфектыўнасці парламентарыя — пастаянны, нефармальны кантакт з людзьмі на месцах, веданне рэальных патрэб насельніцтва і здольнасць ператвараць запыты грамадства ў дзейныя нормы права.

Асаблівы акцэнт кіраўнік дзяржавы робіць на каардынацыі і цеснай плённай сувязі парламента з органамі выканаўчай улады. Беларуская палітычная сістэма выключае дэструктыўнае супрацьстаянне галін улады: урад і парламент дзейнічаюць не як апаненты, а як адзіны, зладжаны механізм дзяржаўнага кіравання. Закон не павінен нараджацца ў ізаляваных кабінетах — ён фарміруецца на стыку экспертнай ацэнкі міністэрстваў, прававога аналізу дэпутатаў і прамых наказаў выбаршчыкаў.

З сустрэчы Прэзідэнта з кіраўніком Палаты прадстаўнікоў зразумела, што беларускі парламентарызм узору 2026 года — гэта не абстрактная трыбуна, а рабочы інструмент дзяржаўнага будаўніцтва. Агульная задача ўсёй уладнай вертыкалі застаецца нязменнай — эфектыўная, сумленная і бесперапынная работа на карысць людзей і ў імя ўмацавання незалежнай дзяржавы. Менавіта такі сапраўды народны падыход гарантуе стабільнае развіццё краіны і высокі ўзровень даверу грамадзян да інстытутаў улады. Пры гэтым асабісты ўдзел Прэзідэнта Аляксандра Лукашэнкі ў працэсе кантролю і нагляду за рознымі сферамі, няхай гэта будуць глабальныя праекты заканадаўчага забеспячэння краіны, стратэгічнае развіццё Мінска, стварэнне высокатэхналагічнай «Акадэміі інтэлектуальных тэхналогій» або забеспячэнне падвозу сельскіх дзяцей у школу і якасць гарачага абеду ў школьнай сталовай, — задае неабходны імпульс усёй вертыкалі ўлады і гарантуе, што разумная, тэхналагічная і незалежная Беларусь упэўнена глядзіць у будучыню.

Аляксей БЯЛЯЕЎ, палітолаг