Футбалісты, якім трэба будзе выступіць на чэмпіянаце свету па футболе (ён стартуе 11 чэрвеня і асноўная частка яго пройдзе ў ЗША), рызыкуюць сутыкнуцца з высокай рызыкай для здароўя. Пра гэта папярэдзілі два з лішнім дзясяткі аўтарытэтных вучоных у галіне медыцыны, клімату і спорту. У адкрытым лісце ў адрас Міжнароднай федэрацыі футбола (FIFA), апублікаваным на днях, спецыялісты называюць існуючыя меры па абароне здароўя ігракоў, вымушаных спаборнічаць на спякоце, неадэкватнымі і заклікаюць да іх перагляду. Аж да таго, каб матчы адкладаліся на позні час ці пераносіліся на іншы дзень.
У адкрытым лісце, якое падпісалі, напрыклад, прафесар інтэнсіўнай медыцыны Універсітэцкага каледжа Лондана Х’ю Мантгомеры (вядучы эксперт часопіса Lancet па ўплыве кліматычных змяненняў на здароўе) і прафесар Майк Ціптан (дырэктар лабараторыі экстрэмальных асяроддзяў Універсітэта Портсмута, вядучы сусветны эксперт па тэрмарэгуляцыі і выжыванні чалавека ў экстрэмальных умовах, працы якога ляжаць у аснове ваенных і спарыўных пратаколаў бяспекі), адзначаецца, што FIFA падвяргае сур’ёзнай небяспецы здароўе ўдзельнікаў чэмпіянату свету, які стартуе 11 чэрвеня.
Турнір пройдзе ў ЗША, Канадзе і Мексіцы. Ільвіная доля матчаў адбудзецца ў ЗША. Турботу вучоных выклікаюць гульні, правядзенне якіх намечана ў ЗША і Мексіцы. Яны мяркуюць, што на 14 з 16 задзейнічаных у першынстве планеты стадыёнаў тэмпературападчас запланаваных паядынкаў можа значна перавысіць небяспечны ўзровень.
У лісце адзначаецца, што ў некаторых частках поўдня ЗША і поўначы Мексікі сярэдняя дзённая тэмпература ў чэрвені—ліпені звычайна складае 30—35°C і можа павышацца да 40–45. Гэта відавочна не тыя ўмовы, пры якіх прафесійныя футбалісты хацелі б бегаць.
Аўтары ліста адзначаюць, што іх высновы аб тым, што здароўе футбалістаў ставіцца пад пагрозу, грунтуюцца на правераных пратаколах. У прыватнасці, на параметры, названым «тэмпература па вільготным тэрмометры з улікам цеплавога выпраменьвання» (WBGT). Гэта комплексны індэкс, які вымярае ўзровень цеплавога стрэсу, што ўздзейнічае на чалавека, з улікам тэмпературы паветра, вільготнасці, хуткасці ветру, вугла нахілу сонца і сонечнай радыяцыі.
Значэнні WBGT, які адлюстроўваецца ў градусах Цэльсія, звычайна ніжэй, чым тэмпература сухога тэрмометра ў цені. Але яны лепш паказваюць, як спякота адчуваецца арганізмам пры высокай вільготнасці і пад прамымі сонечнымі прамянямі.
WBGT быў распрацаваны ў сярэдзіне мінулага стагоддзя для патрэб ваенна-марскіх сіл і корпуса марской пяхоты ЗША. З тых часоў WBGT стаў стандартам пры ацэнцы ўздзеяння экстрэмальна спякотных умоў на чалавека.
У лісце паведамляецца, што бяспечныя парогавыя значэнні WBGT для акліматызаваных людзей (з улікам адсутнасці на іх ваеннага рыштунку) устаноўлены на наступных узроўнях: 25 — для вельмі высокіх нагрузак, 26 — для высокіх нагрузак, 28 — для ўмераных нагрузак, 30 — для лёгкай працы і 33 — у стане спакою.
У дакуменце адзначаецца, што дзеючы на сёння рэгламент FIFA прадугледжвае, што меры для астуджэння ўдзельнікаў матчу (гаворка аб перапынку на тры хвіліны, падчас якога ігракі могуць выпіць вады) уступаюць у сілу толькі пры паказчыку WBGT, які перавышае 32.
Гэта значыць пры ўзроўні небяспекі, які ўжо зашкальвае. Для даведкі: паказчык 28 WBGT эквівалентны гульні на спякоце ў 38 градусаў у сухое надвор’е ці ў 30 градусаў пры высокай вільготнасці. «Ад прафесійных спартсменаў можна чакаць больш высокай устойлівасці ў параўнанні са звычайным насельніцтвам пры ўзроўні WBGT у 32, але нават для іх аб бяспецы не можа ісці гаворкі», — заключаюць аўтары ліста.

У якасці меры прадухілення непажаданых наступстваў вучоныя прапануюць укараненне шэрагу мер, адметнымі з якіх з’яўляюцца дзве. Першая: пры перавышэнні WBGT адзнакі ў 28 адкладаць матчы на вячэрні час, а пры немагчымасці такога варыянту — пераносіць іх на іншы дзень.
Другая: павялічыць паўзы па ходзе кожнага тайма для ахладжэння ігракоў з трох хвілін, прадугледжаных цяперашнім рэгламентам, да шасці. Дадаткова адзначаецца, што трэба клапаціцца і аб суддзях, паколькі з-за таго, што яны некалькі старэйшыя за ігракоў, на іх выпадае нават большая ўдзельная нагрузка.
Было б наіўна меркаваць, што ў FIFA не ведалі, што ў ЗША і Мексіцы ўлетку бывае горача. ЗША ўжо прымалі чэмпіянат свету — у 1994 годзе. І ўжо тады ўдзельнікі турніру скардзіліся на спякоту. Многія ігракі, уключаючы знакамітага форварда зборнай Італіі Раберта Баджа, адзначалі, што за матч "скідвалі па 4-5 кг вагі.
Але ў той раз усё прайшло нядрэнна. Аднак, як запэўніваюць аўтары ліста, напрамую супастаўляць турніры 1994 і 2026 гадоў не варта з-за змен клімату, якія здарыліся за без малога тры дзясяткі гадоў. Цяперашнія ўмовы, на іх думку, значна горшыя.