Яны ўзнікаюць у працэсе ўзаемадзеяння людзей з рознымі поглядамі, каштоўнасцямі, стылем зносін і прафесійнымі інтарэсамі. Нягледзячы на тое, што канфлікты могуць выклікаць стрэс, расчараванне і зніжэнне эфектыўнасці, іх граматнае вырашэнне і пераадоленне дазваляюць умацоўваць камандны дух, стымуляваць развіццё і дасягаць лепшых вынікаў.

Чаму ўзнікаюць канфлікты на працы? 

Розныя меркаванні аб задачах і спосабах працы. Людзі могуць па-рознаму бачыць, як лепш выконваць ці размяркоўваць абавязкі. Напрыклад, адзін кіраўнік можа лічыць, што трэба строга прытрымлівацца ўстаноўленых правілаў, а другі — што лепш праяўляць крэатыўнасць. З-за гэтага часта ўзнікаюць рознагалоссі.

Недахоп зносін або недастатковае разуменне. Часам інструкцыі бываюць незразумелымі ці людзі не дзеляцца важнай інфармацыяй своечасова. У выніку адзін лічыць, што яго не слухаюць, а іншы — што ўсё ўжо растлумачыў. Гэта таксама можа прывесці да канфліктаў.

Адрозненні ў каштоўнасцях і стылі зносін. Тое, што аднаму здаецца ветлівым і паважлівым, іншаму можа здацца грубіянскім або назойлівым. У кожнага чалавека свае звычкі і выхаванне, з-за якіх могуць узнікаць непаразуменні і спрэчкі.

Канкурэнцыя за рэсурсы ці прызнанне. Чаканне павышэння, бонусаў, прызнання — усё гэта можа стаць прычынай рэўнасці і саперніцтва ўнутры каманды. Напрыклад, два супрацоўнікі могуць змагацца за адно і тое ж — павышэнне або праект.

Асабістыя канфлікты і непрыязнасць. Часам прычына канфлікту крыецца ў асабістым стаўленні ці зайздрасці. Як паказвае практыка, не заўсёды канфлікт звязаны з прафесійнымі аспектамі.

Рабочыя стрэсавыя сітуацыі. Высокая нагрузка, крызісныя сітуацыі ці непрадбачаныя змены могуць выклікаць напружанасць, якая перарастае ў канфлікт.

Выявіўшы канфлікт, важна рэагаваць своечасова! Нявырашаныя рознагалоссі, як правіла, пагаршаюцца і могуць прывесці да дэстабілізацыі атмасферы, зніжэння прадукцыйнасці і нават звальненняў. У той жа час правільна вырашаны канфлікт садзейнічае развіццю ўзаемаразумення і паляпшэнню каманднай работы.

Асноўныя этапы пераадолення канфліктаў. Усведамленне і прыняцце існавання канфлікту:

1. Важна прызнаць, што канфлікт ёсць, і вызначыць яго прычыны. Толькі ўсведамляючы праблему, можна прыступіць да яе вырашэння.

2. Неабходна падрыхтавацца: зразумець свае пачуцці і матывацыі, вызначыць, што менавіта выклікае раздражненне ці недастатковае разуменне. Таксама важна падрыхтаваць аргументы і быць гатовым слухаць суразмоўцу.

3. Неабходна гаварыць спакойна і паважліва, пазбягаючы абвінавачанняў і эмацыянальных выказванняў. Важным навыкам з’яўляецца актыўнае слуханне — паказаць, што ты разумееш суразмоўцу і яго пазіцыю.

4. Мэта — знайсці такі варыянт, які задаволіць абодва бакі. Часам гэта патрабуе гнуткасці і гатоўнасці саступіць у некаторых пытаннях.

5. Зварот па дапамогу, калі патрабуецца. У складаных сітуацыях можна звярнуцца да кіраўніка ці спецыяліста па HR-трэнінгах, якія дапамогуць аб’ектыўна абмеркаваць праблему і прапанаваць рашэнні.

6. Практыка аднаўлення і ўмацавання адносін. Пасля вырашэння канфлікту важна падтрымліваць станоўчы настрой і ўмацоўваць давер паміж калегамі. Гэта можна рабіць праз сумесную працу, прызнанне добрых якасцяў адзін аднаго і пазітыўнае ўзаемадзеянне.

Стратэгіі прафілактыкі канфліктаў. Прафілактыка канфліктных сітуацый — важная частка работы менеджара і калектыву:

• рэгулярная і празрыстая камунікацыя;

• дакладнае размеркаванне роляў, абавязкаў і мэт;

• навучанне супрацоўнікаў навыкам канфлікталогіі і эмацыянальнаму інтэлекту;

• стварэнне давернай атмасферы і павагі ўнутры каманды;

• заахвочванне адкрытасці і сумленнасці ў зносінах.

Разгледзім сітуацыю з рэальнага жыцця, якая добра ілюструе магчымае вырашэнне канфлікту. Іван і Марыя працавалі ў адной камандзе над буйным праектам. Іван адказваў за тэхнічны бок і распрацоўкі праграмнага забеспячэння, а Марыя — за дызайн інтэрфэйсаў і кліенцкую камунікацыю. Падчас працы ўзнік канфлікт, бо Іван лічыў, што Марыя не прытрымліваецца тэрмінаў, а Марыя скардзілася, што Іван марудзіць з прадастаўленнем неабходных матэрыялаў і няправільна інтэрпрэтуе яе патрабаванні. Разумеючы, што канфлікт перашкаджае рабоце і стварае напружанасць, кіраўнік прапанаваў правесці асобныя сустрэчы з Іванам і Марыяй, а затым — сумеснае абмеркаванне. У ходзе гутарак бакі адкрыта выклалі свае пазіцыі. Іван растлумачыў, што неразуменне ўзнікла з-за недастатковай камунікацыі і нерэалістычных чаканняў па тэрмінах. Марыя прызнала, што недастаткова падрабязна абмяркоўвала свае патрабаванні і тэрміны з Іванам.

Дзякуючы адкрытаму дыялогу і ўзгадненню новых правіл сумеснай работы (напрыклад, рэгулярных кароткіх сустрэч для ўдакладнення задач і тэрмінаў), канфлікт быў нівеліраваны. Каманда стала працаваць больш эфектыўна, а атмасфера — больш даверлівай. У выніку павысілася агульная прадукцыйнасць, а ўдзельнікі атрымалі вопыт канструктыўнага вырашэння рознагалоссяў.

Вось некалькі фраз, якія дапамогуць канструктыўна вырашыць канфлікт з супрацоўнікамі:

«Давайце паспрабуем зразумець адно аднаго» — паказвае жаданне пачуць суразмоўцу і разабрацца ў сітуацыі.

«Я шаную ваша меркаванне і хацеў(ла) бы пачуць ваша тлумачэнне» — падкрэслівае павагу і адкрытасць да дыялогу.

«Давайце разам знойдзем рашэнне, якое задаволіць усіх» — арыентуе на сумесную работу і пошук кампрамісу.

«Ці можам мы абмеркаваць гэта спакойна і без эмоцый?» — дапамагае знізіць напружанасць і перайсці да канструктыўнай размовы.

«Мне важна зразумець, што менавіта вас турбуе» — паказвае цікавасць да меркавання і пачуццяў іншага чалавека.

«Што б вы прапанавалі, каб вырашыць гэту сітуацыю?» — заахвочвае супрацоўніка ўдзельнічаць у пошуку рашэння.

«Я разумею, што ў вас ёсць свае прычыны. Давайце паспрабуем знайсці агульную мову» — дэманструе павагу да пункту гледжання іншага.

«Давайце зробім паўзу і вернемся да гэтай размовы крыху пазней» — дапамагае знізіць эмацыянальны напал і падрыхтавацца да больш спакойнага дыялогу.

«Я хачу, каб мы працавалі ў прыязнай атмасферы» — падкрэслівае важнасць добрых адносін і каманднага духу.

Канфлікты на працы — частка прафесійнага жыцця. Іх правільнае разуменне і пераадоленне патрабуюць цярпення, умення слухаць і весці дыялог. Важна — ўспрымаць канфлікт не як пагрозу, а як магчымасць для развіцця і паляпшэння адносін. У канчатковым выніку ўменне канструктыўна вырашаць канфлікты спрыяе стварэнню больш гарманічнай, прадукцыйнай і матываванай працоўнай атмасферы.

Псіхолаг Алена Шаўчэнка