Экспарт з’яўляецца адным з ключавых паказчыкаў для адкрытай беларускай эканомікі, які праз мультыплікатары наўпрост ці ўскосна ўплывае на іншыя макраэканамічныя вынікі. Таму пазіцыям нашай прадукцыі і кампаній на знешнім рынку ўдзяляецца пільная ўвага на самым версе. Будзем шчырыя: пачатак года выдаўся не вельмі ўдалым па знешніх напрамках. Узнікалі кан’юнктурныя складанасці на ключавых рынках збыту нашай прадукцыі. Таму да красавіка дынамікай экспарту Беларусь пахваліцца не магла. Але ў канцы першага паўгоддзя і ў пачатку другога намеціўся пераломны зрух у бок пазітыўнага трэнду ў знешнім гандлі.

У першы дзень жніўня Дональд Трамп падпісаў указ аб беспаваротным увядзенні імпартных пошлін для пастаўшчыкоў з 69 краін і Еўрапейскага саюза. Цяпер ім давядзецца плаціць ад 10 да 40 % тарыфнай пошліны. Зрэшты, у Белым доме не выключаюць працягу перагавораў па заключэнні гандлёвага пагаднення. Аднак праходзіць дыскусіі будуць на фоне амерыканскага пратэкцыянізму.

Нацыянальны банк і Урад паставілі для сябе стратэгічны арыенцір: актывізаваць інвестыцыйны цыкл, за кошт мадэрнізацыі павышаць прадукцыйнасць працы, нарошчваць вытворчасць і, адпаведна, павялічваць прапанову. Зыходзячы са стратэгіі эканомікі прапановы Нацыянальны банк і праводзіць сваю палітыку, у тым ліку павысіў стаўку рэфінансавання на 0,25 працэнтнага пункта.

Не праспаць відавочнае

Прадуктовая інфляцыя ў пэўнай ступені можа парадаваць вытворцаў і пастаўшчыкоў. На той жа агародніннай групе сёння, мяркуючы па цэнах, можна нават вельмі і нядрэнна зарабляць. Але шчасце мінае хутка, а прысмак можа быць даволі працяглым і горкім да крыўды. Попыт знізіцца. І не столькі ў моманце, колькі ў больш доўгачасовым перыядзе. У пастаўшчыкоў агародніны і, у нейкай ступені, садавіны ёсць магутны канкурэнт — асабістыя агароды на дачах і ў вёсках. Буйныя вытворцы могуць зверху ўніз пазіраць на невялікія ўчасткі ў некалькі сотак, але іх шмат, таму яны здольныя ўплываць нават на макрапаказчыкі. Па некаторых сегментах, мабыць, нават не менш, чым аграрныя вытворцы прамысловага маштабу.

У маі інфляцыя не парадавала: у параўнанні са снежнем цэны выраслі на 4,5 працэнта, а з маем мінулага года — на 7,1 працэнта. Не будзем хітраваць: вынік трохі вышэйшы, чым меркавалася: па выніках года рост цэн не павінен перавысіць 5 працэнтаў. Фактычна, да сярэдзіны года Беларусь ужо выбрала ўвесь ліміт. Зрэшты, упісацца ў план яшчэ застаецца і магчымасць, і верагоднасць. Выбіліся з прагнозаў з прычыны, у тым ліку, і непрадбачаных абставін. Фенаменальна халодная вясна запозніла ўраджай ранняй гародніны і садавіны на некалькі тыдняў. Акрамя таго, з-пад цэнавага рэгулявання вывелі шэраг тавараў, некаторыя з якіх падаражэлі апераджальнымі тэмпамі. Іншае пытанне, што рынак адрэагаваў зніжэннем попыту. Таму ў летнія месяцы складаюцца высокія дэфляцыйныя фактары, якія, па логіцы, павінны прыбіць рост цэн і апетыты вытворцаў, пастаўшчыкоў і рознічных прадаўцоў.

Цывілізацыя не церпіць ізаляцыі. Толькі абменьваючыся дасягненнямі ў галінах вытворчасці, тэхналогій, навукі, мастацтва, культуры, магчыма развівацца. У замкнёнасці, несумненна, прысутнічае нейкая ілюзія камфорту: усё вакол знаёмае, роднае, дакладнае і зразумелае. Раздражняльнікі цалкам адсутнічаюць. Але ксенафобія — адзін са смяротных грахоў, якія гісторыя не даруе. Калі соцыум замкнуўся ў сабе — цалкам ці хаця б часткова, не хоча і не можа ўзаемадзейнічаць з навакольным светам, то рана ці позна надыходзіць дэградацыя. Таму міграцыю лагічна і мэтазгодна разглядаць ва ўсёй яе шматграннасці: з пункту гледжання эканамічнага, палітычнага, культурнага, а калі казаць шырэй — цывілізацыйнага ўстойлівага развіцця грамадства.

У мінулым дзесяцігоддзі, калі глабалізацыя і еўрапейскі капітал усё больш шчыльна пранікалі ў краіны СНД, у Беларусі лунала ідэя развіваць дзелавы турызм. Грэх было не выкарыстоўваць наша выгаднае геаграфічнае становішча для сустрэч дзелавых колаў Усходу і Захаду. Пры дастаткова добрай і якаснай інфраструктуры правядзенне розных семінараў, карпаратыўных нарад і іншых мерапрыемстваў абыходзілася ў Мінску танней, чым у Маскве ці Берліне.