Вы тут

Тэракт у Кеніі як эпізод глабальнай грамадзянскай вайны


Захоп ісламістамі гандлёвага цэнтра «Уэстгейт» у сталіцы Кеніі Найробі, здзейснены 21 верасня, каштаваў вельмі дорага: дзясяткі забітых і сотні параненых. Гэты дзёрзкі напад з'яўляецца чарговым сумным звяном у ланцужку тэрору, які паступова ахоплівае ўвесь свет.

Наша пакаленне, на жаль, памятае і больш крывавыя, і больш маштабныя тэрарыстычныя акты. Таму, бадай, самая жахлівая навіна: тэракты становяцца непрыемнай банальнасцю, накшталт аўтамабільных аварый. Гэта бясспрэчны доказ, што чалавецтва ўжо прызвычаілася да крыві і гвалту, а чалавечае жыццё каштуе менш за паперу, на якой надрукавана Агульная дэкларацыя правоў чалавека. Гэта — галоўная адзнака новай эпохі, трывожнай і небяспечнай, якая непрыкметна змяняе мірны пасляваенны перыяд і накладваецца дадатковым цяжарам на сусветны эканамічны крызіс.

1380058666180_1

Каб лепш зразумець прычыны сучаснага становішча і перспектывы барацьбы з сусветным тэрарызмам, зірнем на кенійскую трагедыю ў рэтраспектыве і ў рэгіянальным кантэксце.
Кенія ўпершыню сутыкнулася з міжнародным тэрарызмам 31 снежня 1980 года, калі палесцінскія баевікі выбухам у атэлі Нарфолк адпомсцілі кенійцам за іх падтрымку знакамітай ізраільскай аперацыі «Энтэбе» па вызваленні заложнікаў, захопленых у суседняй Угандзе. Але зараз у ролі галоўных тэрарыстаў выступілі ваяўнічыя ісламісты.
Афрыканская скрыня Пандоры адчынілася ў Самалі ў 1992-1995 гадах, калі джыхадзісты ўпершыню ў найноўшай гісторыі перамаглі армію ЗША і міжнародныя сілы ААН. У выніку Самалі ператварылася ў мазаіку пірацкіх рэспублік і гняздо міжнароднага тэрарызму. Па сутнасці, там запрацавала лакальная мадэль доўгатэрміновага кіруемага хаосу. Ці, як зараз высвятляецца, усё ж, хутчэй, некіруемага.
Падобная сітуацыя склалася і ў Афганістане пасля вываду савецкіх войск. У абодвух выпадках перамогу здабылі ісламісцкія радыкалы: у Афганістане — «Талібан», у Самалі — Саюз ісламскіх судоў, які пазней ператварыўся ў «Аш-Шабааб», прадстаўнікі якога і здзейснілі цяперашні тэракт у Найробі. «Шабааб» — у перакладзе «моладзь», што зноў нагадвае нам пра «Талібан» — маладых ісламскіх студэнтаў, якія змагаюцца за стварэнне сусветнага халіфату.
Узброеныя захады асобных краін і іх кааліцый пазбавіцца ад ісламісцкага экспансіянізму даюць толькі частковы і часовы эфект, адначасова спараджаючы хвалі крывавых тэрактаў у адказ. У якасці прыкладу можна прыгадаць выбух у амерыканскім пасольстве ў Кеніі з сотнямі забітых і тысячамі параненых, здзейснены 7 жніўня 1998 годзе баевікамі з «Аль-Каіды».
З гэтага моманту тэрарызм у Кеніі толькі набіраў абароты, асабліва ў апошнія два гады, што звязана з контртэрарыстычнымі аперацыямі кенійскай арміі на тэрыторыі Самалі. Менавіта помстай за гэта баевікі з «Аш-Шабааб» абвясцілі і апошнюю крывавую драму ў Найробі.
Увогуле, сітуацыя ў Кеніі вельмі паказальная і сімвалічная. Парадаксальна тое, што там джыхадзісты атакуюць не проста небагатую афрыканскую краіну, але еўрапейскую цывілізацыю ў шырокім сэнсе. Справа ў тым, што 83% кенійцаў — хрысціяне, і гэта выразная спадчына еўрапейскага каланіяльнага мінулага. Акрамя таго, атакаваны гандлёвы цэнтр належыць ізраільскім уласнікам, а сучасны Ізраіль — стварэнне еўрапейскай цывілізацыі і яе фарпост на Блізкім Усходзе.
Нельга, аднак, казаць пра вайну паміж хрысціянамі, іудзеямі і мусульманамі — гэты канфлікт даўно застаўся ў гісторыі. Зараз мы назіраем вайну паміж розным бачаннем будучыні: джыхадзісты прагнуць, каб яны і ўсё чалавецтва патрапілі ў новае шарыяцкае сярэднявечча, а еўрапейцы, якія пераступілі цераз свае хрысціянскія традыцыі, жадаюць жыць у спажывецкім пострэлігійным свеце.
Назіральнікі падкрэсліваюць яшчэ адзін парадокс апошняга тэракту — верагодна, частка тэрарыстаў была завербавана на тэрыторыі Заходняй Еўропы і ЗША. Ісламісцкія наёмнікі з Еўропы і ЗША ўсё часцей трапляюць у поле зроку СМІ. Складана знайсці больш яскравую і больш жудасную прыкмету сучаснай глабалізацыі: старое супрацьстаянне заможнай хрысціянскай Поўначы і беднага мусульманскага Поўдня канчаткова набыло рысы грамадзянскай вайны. Глабальнай грамадзянскай вайны, дзе варожыя бакі не падзелены лініяй фронту, а перамяшаны на ўсіх тэрыторыях.

1380058668328_2

Для чалавецтва гэта новы і незвычайны выклік. Час міждзяржаўных войнаў застаўся ў мінулым, а новая вайна з яе сеткавым і глабальным характарам не лічыцца з нацыянальным суверэнітэтам. Гэты выклік патрабуе ад нас мабілізацыі і рашучасці, пошуку і фармулявання прынцыпова новага адказу.
Дарэмна спадзявацца, што Беларусь абміне пагроза глабальнай грамадзянскай вайны — яна ўжо віруе ў суседніх краінах. Каб захаваць цяперашні ўзровень парадку і бяспекі, які ўспрымаецца намі як нешта натуральнае, давядзецца шмат папрацаваць, прычым не толькі чыноўнікам і сілавікам, а ўсім беларускім грамадзянам.
Беларусі патрэбна новая збалансаваная стратэгія знешнепалітычнай актыўнасці ў адпаведнасці з дзеючай Канцэпцыяй нацыянальнай бяспекі, якая вычарпальна характарызуе сучасныя выклікі, што паўстаюць перад краінай. Беларусі, як і раней, варта пазбягаць умяшальніцтва ў чужыя канфлікты, але, магчыма, не трэба цалкам адмаўляцца ад ўдзелу ў міжнародных міратворчых аперацыях, каб напрацаваць кадравы рэзерв спецыялістаў, загартаваных у «гарачых кропках». Таксама варта нарошчваць працоўныя кантакты ў рамках партнёрскіх праграм з суседнімі краінамі, адначасова праяўляючы пільнасць у пытаннях нелегальнай міграцыі.
Але галоўнае — варта памятаць, што бяспека нас саміх, нашых сем'яў і блізкіх залежыць ад высілкаў кожнага з нас. Гэтая формула — не проста чарговы лозунг, а норма паводзін, якую кожны беларус павінен засвойваць з дзяцінства. Гэта і асабістая адказнасць, і дапамога праваахоўным органам, і ўдзел у сістэме тэрытарыяальнай абароны, якая зараз паступова разгортваецца ў Беларусі. Гэтая справа павінна стаць не проста чарговым бюракратычным мерапрыемствам, а жывым элементам нацыянальнай бяспекі, здатным у неабходны момант мабілізаваць адказных грамадзян дзеля захавання міру ў нашай Бацькаўшчыне.

Аляксандр СІНКЕВІЧ,

эканаміст, дырэктар кансалтынгавай кампаніі «Sіnkеvісh Tесhnоlоgіеs».

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Хто выбраў год таму айчынную валюту, аказаўся ў выйгрышы. Куды ўкласці грошы зараз, каб атрымаць выгаду

Хто выбраў год таму айчынную валюту, аказаўся ў выйгрышы. Куды ўкласці грошы зараз, каб атрымаць выгаду

Знаёмства маладых людзей з першымі грашыма адбываецца дзіўным чынам.

Грамадства

Індыкатар жаночых праблем. Чаму ў дэкальтэ галоўнае не прыгажосць, а здароўе?

Індыкатар жаночых праблем. Чаму ў дэкальтэ галоўнае не прыгажосць, а здароўе?

Часта незразумелы «шарык» можа быць, напрыклад, фібрадэномай.

Грамадства

Калі дапамога патрэбна экстранна, яе заўсёды змогуць аказаць валанцёры Чырвонага Крыжа

Калі дапамога патрэбна экстранна, яе заўсёды змогуць аказаць валанцёры Чырвонага Крыжа

Гучны гул сірэны знянацку застаў пенсіянерку Веру Васільеўну дома.