Вы тут

Вечная маладосць «русалкі»


 У дзясяты раз у вёсцы Загалле Любанскага раёна правялі адроджаны старажытны абрад Русалле. Па традыцыі ён адзначаецца ў нядзелю пасля Тройцы — у канцы Гранага, альбо Русальнага тыдня. Энтузіястамі захавання фальклорнай спадчыны любанскага краю, якія вывучалі сведчанні старажылаў-носьбітаў, па сутнасці адроджаны ўнікальны абрад, што бытаваў на паўночнай мяжы Палесся яшчэ 70-100 гадоў таму. І ў наш час ёсць цудоўная магчымасць паглядзець (а лепш паўдзельнічаць) у фантастычным ігрышчы, якое ладзілі нашыя прашчуры, каб Русалкі — гэтыя прыгожыя містычныя істоты, не выходзілі з рэк і азёраў, не чынілі людзям шкоды, не наведваліся ў вёскі, не гулялі па палетках і не завівалі жытнёвае калоссе.

10-37 10-31 10-35 10-36

На свята ў Загалле прыехалі ўдзельнікі мастацкай самадзейнасці суседніх вёсак — Соснаў, Палічына, Малых Гарадзячыц, каб рабіць абыход вуліц на чале з дзяўчынай у вянку — «русалкай», вадзіць кагароды, выбіраць галоўную гераіню свята і праводзіць яе за вёску на рэчку. А яшчэ смажыць на вогнішчы яечню і частаваць ёю вяскоўцаў.

— Мы робім увесь абрад — ад пачатку і да канца, як рабілі нашы продкі, не ўпускаючы цікавых, важных абрадных нюансаў, — кажа мастацкі кіраўнік Загальскага Дома культуры Надзея Бычанок. — Незважаючы на тое, што мы жывём у іншы час і ў іншым прасторавым вымярэнні, у іншых абставінах, усё роўна хочам, каб кожны ўдзельнік адчуваў сябе адказным за захаванне самабытнай традыцыі, яе паўнавартасным прадаўжальнікам.

Правяду русалку да бору,

А сама вярнуся да дому.

Правяду русалку да мяжы,

А сама вярнуся да дзяжы...

Спачатку гурты ідуць па вуліцах, з песнямі абыходзяць двары, быццам забіраюць усё дрэннае з вёскі — спрэчкі, сваркі, нагаворы, сурокі, ідуць на выган. Там сустракаюцца з іншымі гуртамі, водзяць карагоды вакол сваіх «русалачак». Тут і праходзіць асноўнае абраднае дзейства. Па традыцыі падрыхтаваны «калодзеж» для вогнішча, у якое дзяўчаты кідаюць вянкі. Толькі чатыры вясковыя прыгажуні застаюцца ў сваіх вянках — яны спаборнічаюць за права быць у ролі галоўнай русалкі. Паказваюць сваё ўменне прыгожа танчыць, высока і далёка кідаць вянкі — каб іх схапілі хлопцы-кавалеры, ліць ваду ў гарлачык, які трымае завадарка ігрышча Мая — старажытная багіня Вясны. Яна і вызначае прыгажуню-пераможцу, якую павядуць на поле, за вёску. Гэтым разам галоўнай «русалкай» выбралі 16-гадовую Ірыну Заяц з вёскі Палічын. Школьніца ўжо чацвёрты раз удзельнічае ў Русаллі.

— Мне гэты абрад вельмі падабаецца, — кажа шчаслівая «русалка». — Тым больш што ў іншых месцах такога не ўбачыш, не адчуеш, подых стагоддзяў і такіх песняў больш не пачуеш.

У вёсцы Загалле добрая навіна — «русалку» праводзілі да ракі: вясковыя падлеткі «пагналі» яе далёка, каб больш не прыходзіла да паселішча. Паплылі па вадзе русалчыны вянкі! Гэта кульмінацыя загальскага Русалля.

— Абрад паказвае, як нашы продкі шукалі паразуменне з сіламі прыроды, яны часам не маглі патлумачыць усіх з'яў і сваімі песнямі і гульнямі настройвалі добра да сябе матулю-прыроду, — кажа ідэйны натхніцель аднаўлення абрадаў і звычаяў на Любаншчыне, загадчык аддзела раённага Цэнтра культуры Сяргей Выскварка.

Па завяршэнні абраду ўдзельніцы абавязкова спяваюць традыцыйную русальную песню:

Ой, яблынька наша, Божа мілы!

Дакуль ты стаяла?

Ой, дзевачка наша, Божа мілы!

Дакуль ты гуляла?..

Анатоль Кляшчук.

Фота аўтара.

Любанскі раён

 

 

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Чаму ўсе краіны, якія развіваюць інавацыйную эканоміку, робяць сёння стаўку на STЕM? 

Палітыка

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Некалькі рэчаў сёлета адбываюцца ўпершыню.

Грамадства

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Адэльскі сельскі савет, што ў Гродзенскім раёне, можна назваць брамай у Еўрасаюз.