25 Верасень, аўторак

Вы тут

Узбекістан: беларускія літаратурныя адрасы


У сталіцы Узбекістана прайшла Міжнародная навукова-практычная канферэнцыя «Актуальныя пытанні па вывучэнні і прапагандзе ўзбекскай класічнай і сучаснай літаратуры на міжнародным узроўні». Сярод яе ўдзельнікаў быў і паэт, празаік з Беларусі Ганад Чарказян. Уражаннямі ад ташкенцкіх сустрэч пісьменнік і дзеліцца з нашымі чытачамі.


— Ганад Бадрыевіч, у Ташкенце, мусіць, пачатак жніўня выдаўся яшчэ болей гарачым, чым звычайна?.. Гэта я мяркую па жнівеньскай спякоце ў Беларусі...

— Сапраўды, вельмі горача, нязвычна нават для мяне, чалавека, які вырас на Каўказе, у Арменіі. Ды ратавалі вячэрняя прахалода, цень ад дрэваў. Ташкент вельмі зялёны горад. І ратавалі сапраўдныя сяброўскія сустрэчы, размовы.

— Ташкент можна смела заносіць у гарады з беларускімі літаратурнымі адрасамі. Ці ўдалося паблукаць па горадзе, адкрыць для сябе тыя сцежкі, якімі ў час Вялікай Айчыннай вайны хадзіў па сталіцы Узбекістана народны пясняр Беларусі Якуб Колас?.. Пра гэта шмат напісана ў беларускім друку. Ды, спадзяюся, і ва Узбекістане пра сувязь Якуба Коласа з Ташкентам памятаюць...

— На жаль, мала што адкрыў у горадзе, акрамя гасціннасці ўзбекаў, узбекскіх літаратараў, Саюза пісьменнікаў гэтай цёплай і таварыскай у стаўленні да Беларусі краіны. Быў жа ў Ташкенце ўсяго толькі два дні. Пасля яшчэ адзін дзень канферэнцыі праходзіў у Самаркандзе. Адкрыў для сябе старадаўнюю архітэктуру. Уражанне самае высокае ад знаёмства з помнікамі даўніны, як будаўнік са стажам быў проста ў захапленні ад майстэрства рамеснікаў, будаўнікоў ранейшых стагоддзяў. Абавязкова напішу пра сустрэчу з Самаркандам верш. Нават накіды пэўныя паспеў зрабіць. І пра Ташкент таксама напішу. Ужо ведаю, як беларусы дапамагалі ташкентцам ліквідаваць наступствы землятрусу. Ды і ўзбекі моцна дапамаглі эвакуіраваным з Беларусі, Мінска жыхарам у час Вялікай Айчыннай вайны. Ведаю, што дзяцей з беларускіх сем'яў, якія згубілі бацькоў, прытулілі многія ўзбекскія сем'і.

— Што яшчэ стане прадметам вашых мастацкіх пошукаў, што выльецца з гэтай паездкі ў вашы новыя творы?

— Хацелася б расказаць пра вуліцу Якуба Коласа ў Ташкенце. Ведаю, што да візіту Прэзідэнта нашай краіны ўзбекі рыхтуюць і ўсталяванне бюста Якуба Коласа... Прыемна, што беларускага песняра памятаюць. Між іншым, помнік народнаму паэту Беларусі з прыцэлам на ўсталяванне ў Ташкенце зрабіў і вядомы беларускі скульптар Уладзімір Слабодчыкаў. Добра было б, каб і гэтая ініцыятыва ажыццявілася. Дарэчы, з Узбекістанам звязаны і лёсы іншых беларускіх літаратараў. У час Вялікай Айчыннай вайны ў Ташкенце жылі і працавалі Эдзі Агняцвет, Міхась Модэль. На многія дзесяцігоддзі звязалі сваё жыццё з Узбекістанам крытыкі, літаратуразнаўцы, паэты, перакладчыкі Аркадзь Мардвілка, Сцяпан Ліхадзіеўскі. Усе гэтыя факты сведчаць, што можна пісаць грунтоўную манаграфію пра беларуска-ўзбекскія літаратурныя сувязі.

— Будзем спадзявацца, што з часам яна і з'явіцца...

— Я рады, што канферэнцыю, у якой я прымаў удзел і выступаў з дакладам, прывітала наша беларускае Міністэрства інфармацыі. Дарэчы, ужо ў дні работы аўтарытэтнага пісьменніцкага і навуковага форуму гэтае прывітанне было надрукавана ў некаторых газетах Узбекістана. Надрукавалі ўзбекскія газеты і грунтоўны артыкул пра беларуска-ўзбекскія літаратурныя стасункі. У тэксце згадваецца і Зульфія, чые кнігі ў савецкі адрэзак нашай гісторыі двойчы выходзілі ў Мінску. І сёння вялікая паэтэса Зульфія — адзін з самых пашанотных літаратараў Узбекістана.

— З кім давялося пазнаёміцца ў час работы канферэнцыі?

— Найперш — з узбекскімі пісьменнікамі. Шмат хто з іх (у першую чаргу — народны пісьменнік Узбекістана Мухамад Алі) згадваў ранейшыя стасункі з беларускімі літаратарамі. У прыватнасці, з народным паэтам Беларусі Рыгорам Барадуліным. Рады, што пазнаёміўся з пісьменнікамі з Карэі — Інгам Енгам О, Таджыкістана — Нізомам Касімам, Індыі — Шахідам Таслемам... Была ў мяне доўгая гутарка са старшынёю Саюза пісьменнікаў Узбекістана Сіражыддзінам Сійідам. Ён сказаў, што запрошаны на Дзень беларускага пісьменства ў Іванава. І паабяцаў абавязкова прыехаць у Беларусь... Магу меркаваць, што сустрэча з узбекскімі калегамі, тыя ўражанні, што я атрымаў у Ташкенце, паспрыяюць станаўленню беларуска-ўзбекскіх літаратурных сувязяў на сучасным этапе.

Калі я ехаў у Ташкент, то літаральна перад самай паездкай два аўтарытэтныя выданні — газеты «Звязда» і «Літаратура і мастацтва» надрукавалі падборкі вершаў класіка ўзбекскай літаратуры Алішэра Наваі ў перакладах Казіміра Камейшы. Гэта нядаўняя праца нашага вядомага паэта і перакладчыка.

— Алішэр Наваі нарадзіўся ў Гераце — на тэрыторыі сучаснага Афганістана. Там і памёр, пакінуўшы, безумоўна, вялікі след у паэзіі Усходу...

— Узбекі вельмі шануюць гэтага паэта з дзяржавы Цімурыдаў, найярчэйшага класіка цюркскай паэзіі, які сваёй творчасцю выклаў сапраўдны падмурак для развіцця ўзбекскай паэзіі, узбекскай нацыянальнай літаратуры. У сваёй творчасці ён шмат пісаў пра ўзбекаў, пра ўзбекскі просты люд. Спадзяюся, што першыя публікацыі перакладаў Казіміра Камейшы стануць асновай для будучай беларускай кнігі Алішэра Наваі.

— Вядома, што першыя публікацыі пра вялікага паэта з'явіліся ў Беларусі ў 1940—1950-я гады. Дарэчы, пра Алішэра Наваі пісаў у беларускім друку вядомы ўзбекскі літаратар Айбек. На пачатку 1990-х у Мінску была выдадзена кніга выбранай лірыкі А. Наваі ў перакладах Васіля Жуковіча. Выходзіць, што ў адносін беларускай і ўзбекскай літаратур — багатая біяграфія...

— І нам застаецца толькі яе прадаўжаць і пашыраць.

Гутарыў Сяргей ШЫЧКО

Фота Кастуся ДРОБАВА

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Чым здзівіў сёлета «Кліч Палесся»

Чым здзівіў сёлета «Кліч Палесся»

Этнафэст стаў вядомым далёка за межамі Беларусі. 

Спорт

Цырымонія развітання з Анатолем Капскім прайшла ў «Барысаў-Арэне»

Цырымонія развітання з Анатолем Капскім прайшла ў «Барысаў-Арэне»

Грамадзянская паніхіда працягвалася больш за дзве гадзіны ў "Барысаў-Арэне".

Грамадства

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

23 верасня 1943 года, савецкімі войскамі быў вызвалены ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў першы населены пункт Беларусі — раённы цэнтр Камарын.

Грамадства

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Ад дапамогі дома пажылым і да стварэння крызісных пакояў для ахвяр хатняга гвалту.