Вы тут

У Гродне прайшоў фестываль рамеснікаў «Казюкі»


Гэта традыцыйнае свята майстроў, якое штогод праходзіць менавіта 4 сакавіка і звязана з пачаткам гандлёвага года. А гісторыя яго цягнецца з Сярэднявечча ў памяць унука князя Ягайлы, святога Казіміра, які майстраваў патрэбныя рэчы і раздаваў людзям. Яго маладое жыццё абарвалася ў Гродне, а праз стагоддзе ён быў кананізаваны і абвешчаны ахоўнікам рамеснікаў. У абласным цэнтры традыцыю кірмаша на Казюкі адрадзілі амаль 20 гадоў таму. Сёлетняе свята стала самым маштабным і доўжылася два дні.


Гродзенцы добра ведаюць і чакаюць вялікі кірмаш. І не дзіва. Гэта сапраўднае свята — з музыкай, песнямі, народнымі абрадамі, нацыянальнай кухняй і, вядома, таленавітымі майстрамі. Сёлета іх сабралася больш за 250 чалавек. Большасць — з розных куткоў Беларусі, але былі прадстаўнікі з Украіны, Літвы і Польшчы. Як адзначыў адзін з арганізатараў свята, старшыня Гродзенскага гарадскога аддзялення Саюза палякаў на Беларусі Казімір ЗНАЙДЗІНСКІ, такія кірмашы ладзяцца і ў суседзяў — у польскіх гарадах Аўгустоў і Беласток і ў літоўскім Вільнюсе. У цырымоніі адкрыцця прынялі ўдзел гарадскія ўлады, замежныя госці, грамадскія арганізацыі.

Рукадзельніца з польскай Сакулкі Юзэфа Камінска прыехала ў складзе дэлегацыі, каб прыняць удзел менавіта ў беларускім кірмашы. Яна любіць бываць у Гродне, які, па яе словах, заўсёды сустракае чысцінёй і добрымі людзьмі.

Дарэчы, пра чысціню. Заўважана, што сярод майстроў цяпер даволі актуальная тэма лазні. Вось і на Казюках многія прапаноўвалі прылады для карыснай справы, шматлікія драўляныя пано. І першы гродзенец, з якім давялося пагутарыць, як ні дзіўна — Казімір, купляў для сваёй лазні шыльду з забаўным надпісам. Увогуле яны з жонкай набылі дубовыя апрацоўчыя дошкі, вось толькі не знайшлі шпакоўні, якую гатовы былі купіць і за высокую цану.

Мне трапіла на вочы толькі адна шпакоўня, і гэта сапраўдны дызайнерскі экзэмпляр коштам 35 рублёў. Пры гэтым майстар Руслан паведаміў, што шпакоўня прададзена, а тут выстаўлена для агляду, як і хатка на курыных ножках і клетка для жывёлаў. У яго калекцыі ёсць і покуць для абразоў. Што называецца, майстар рэагуе на попыт.

І гэта галоўная тэндэнцыя Казюкаў: прапанаваць эксклюзіўны тавар. Тут рэдка можна сустрэць аднолькавыя рэчы. Кожны прадмет — у нейкім свеце ўнікальны творчы выраб, у які ўкладзена фантазія і майстэрства. Нават звыклыя побытавыя рэчы аформлены з густам. Такімі кошычкамі, талеркамі, збанамі, кубкамі прыемна карыстацца, бо яны маюць аўтарскі почырк. Ганчарныя вырабы з чорнай глазураванай гліны прадставіў Віктар з Брэста. Ён адзначыў, што зараз яго тавар запатрабаваны, але ўвесь час трэба шукаць нешта новае ў тэхніцы і асартыменце. Калі майстар не развіваецца, у яго мала шанцаў на поспех.

Многія жанчыны спыняліся каля палаткі з вязанымі пуховымі шалямі. Яны вельмі мяккія і далікатныя, з арыгінальнымі ўзорамі. Вяжуць іх уручную майстрыхі з Мінска, а казіны пух прывозяць ажно з Башкірыі. Некаторыя экзэмпляры каштуюць да 250 рублёў. Гродзенскія рукадзельніцы прадставілі вырабы з валенай воўны — шапкі, шалікі, рукавіцы і нават кашалькі. А прыгожыя дэкаратыўныя брошкі з лісцем і гронкамі рабіны можна было купіць за сем рублёў.

Многія майстры робяць акцэнт на рарытэтах, але ў новай падачы. Гродзенец Алег сабраў калекцыю старых рэчаў і ператварыў іх у дызайнерскія інтэр'ерныя кампазіцыі. У выкарыстанне пайшлі грампласцінкі, бутэлькі, нават старыя шыльды, да таго ж усе рэчы не сучасныя, а максімум першай паловы мінулага стагоддзя. Творы сталі папулярнымі ў гаспадароў аграсядзіб, а іх становіцца з кожным годам усё больш.

Упершыню прадставілі сваю творчасць маладыя майстры Канстанцыя і Алег з Гродна. Яны захапіліся ювелірнай тэхнікай вырабаў з пластыку. У іх калекцыі — арыгінальныя жаночыя ўпрыгожанні, персанажы вядомых анімацыйных фільмаў. Кошт — ад 15 да 120 рублёў. Праўда, прадаць такія эксклюзіўныя рэчы няпроста, хоць многія наведвальнікі здымалі іх на тэлефон як дзівацтва.

Увогуле, тавараў ручной работы — і бытавых, і сувенірных — не пералічыць. А рамеснікі са Стаўбцоўскага раёна прыехалі не толькі са свамі лялькамі-абярэгамі, ручнікамі ды кошыкамі, але і з фальклорнай групай. Самадзейныя артысты прадэманстравалі старажытны народны абрад першага прысаджвання дзіцяці. Звычайная рэч, здавалася б, мае свае асаблівасці. Раней бацькі з дзіцем тройчы абыходзілі стол з сімвалічнай падушкай — для хлопчыка з зяленым колерам, для дзяўчынкі — чырвоным, потым садзілі на яе дзетак. Абрад завяршаўся частаваннем усіх гасцей пірагамі.

На кірмашы таксама частавалі. Дранікі з патэльні, каўбаскі, бульбачка, бігас — порцыя ад 2 да 2,5 рубля. Пчаляры прывезлі з сабой медавуху, якая спадабалася гасцям з Польшчы. Многія палякі прыехалі па бязвізавым рэжыме. Па наваколлі разносіліся народныя песні. Іх выконвалі калектывы з Беларусі і Польшчы.

Традыцыйна на Казюках адбываецца абрад прасвячэння ў гільдыю майстроў. Сёлета яна папоўнілася маладым рамеснікам з Оршы Дзмітрыем Цяпікавым, які прадставіў сваю работу з дрэва. Старэйшы майстар пляснуў яму лыжкай па руцэ — гэта значыць, што гільдыя папоўнілася новым сябрам.

Дарэчы, для рамеснікаў створаны добрыя ўмовы. Ільготная падатковая сістэма і хуткая рэгістрацыя далучаюць у трывалыя рады майстроў і маладых мам у дэкрэце, і пенсіянераў. Хтосьці адкрывае ў сабе новыя здольнасці, а хтосьці ідзе вучыцца майстэрству і дасягае яго. У любым выпадку такія рэчы — гэта не бязлікі тыраж, а эксклюзіўны выраб, энергія якога прыносіць радасць. У гэтым мне давялося не аднойчы ўпэўніцца.

Маргарыта УШКЕВІЧ

Фота Андрэя МЯРЭДАВА і БелТА

Загаловак у газеце: Вялікі кірмаш на памежжы

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Так цёпла, як у першым паўгоддзі, бывае адзін раз у 30 год

Так цёпла, як у першым паўгоддзі, бывае адзін раз у 30 год

За апошнія 30 гадоў у нас у краіне ў параўнанні з нормай 1961—1990 гадоў, якая ўжываецца як апорная пры ацэнцы значэнняў змены клімату, пацяплела на 1,3 градуса.

Грамадства

Ці прапаноўвае прыдарожны сэрвіс беларускую кухню?

Ці прапаноўвае прыдарожны сэрвіс беларускую кухню?

Міністэрства транспарту і камунікацый цяпер распрацоўвае генеральную схему развіцця прыдарожнага сэрвісу да 2025 года.

Грамадства

Гісторыя пра тое, як партызаны пайшлі па соль, а выратавалі дзевяць чалавек

Гісторыя пра тое, як партызаны пайшлі па соль, а выратавалі дзевяць чалавек

Гэты аповед даслаў нам у рэдакцыю наш даўні чытач з Вялікай Бераставіцы Міхаіл Маскальчук.

Грамадства

Што паглядзець у Хоцімску?

Што паглядзець у Хоцімску?

У Хоцімску нават ёсць кола агляду.