Вы тут

Саміт СНД: інтрыга на Вялікай шахматнай дошцы


Усе мы прывыклі, што Садружнасць Незалежных Дзяржаў з'яўляецца самай ціхай, спакойнай і нават у некаторай ступені сумнай пляцоўкай у нашым рэгіёне. Аднак у 2013 годзе менавіта вакол саміту СНД можа разгарнуцца асноўная інтрыга.

Не толькі форма «цывілізаванага разводу»

Напярэдадні сустрэчы на вышэйшым узроўні Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь Аляксандр Лукашэнка, размаўляючы з Андрэем Кабяковым і Сяргеем Румасам, адзначыў, што СНД, па сутнасці, ператвараецца ў пляцоўку, з якой могуць стартаваць іншыя дзяржавы рэгіёна ў сваім руху да еўразійскай інтэграцыі. Гэта прынцыпова новае бачанне і ролі Садружнасці, і перспектывы ўсяго рэгіёна. Кіраўнік дзяржавы лічыць фактычна непазбежным далейшае пашырэнне Мытнага саюза і будучага Еўразійскага эканамічнага саюза. Хоць пры гэтым выдатна разумее існуючыя супярэчнасці і неабходнасць карэкцыі працэсу інтэграцыі. На думку Аляксандра Лукашэнка, вакол дагавора аб стварэнні Еўразійскага эканамічнага саюза яшчэ будзе зламана нямала коп'яў. Тым не менш з падачы беларускага лідара Садружнасць Незалежных Дзяржаў — гэта цяпер не форма «цывілізаванага разводу» былых савецкіх рэспублік, а аснова для рэінтэграцыі постсавецкай прасторы, першы ўзровень гэтай рэінтэграцыі.

Інтэграцыя інтэграцый

Другі важны аспект: Мінск, як сталіца СНД, з'яўляецца перагаворнай пляцоўкай для паглыблення інтэграцыі як на постсавецкай прасторы, так і ў больш шырокім фармаце. Прэзідэнт зноў пацвердзіў прыхільнасць сваёй канцэпцыі інтэграцыі інтэграцый, якую ён прапанаваў роўна два гады таму ў рамках абмеркавання лёсу будучага Еўразійскага саюза.

Сутнасць гэтай канцэпцыі ў тым, што еўразійская інтэграцыя з'яўляецца не формай канфрантацыі з іншымі суб'ектамі міжнародных адносін, а формай наладжвання з імі раўнапраўных і ўзаемавыгадных адносін. Як заявіў Аляксандр Лукашэнка на прэс-канферэнцыі для кіраўнікоў СМІ краін СНД некалькі дзён таму, Еўразійскі эканамічны саюз пасля яго стварэння (і пашырэння) будзе ўяўляць сабой прыкладна роўнавялікую велічыню з Еўрапейскім саюзам. І гэта дазволіць краінам, якія ўваходзяць у інтэграцыйнае ўтварэнне, дамагацца больш прымальных умоў свайго збліжэння ўжо і з аб'яднанай Еўропай, а таксама іншымі інтэграцыйнымі ўтварэннямі.

Галоўная інтрыга: «украінскае пытанне»

Мабыць, самым вострым і дыскусійным пытаннем саміту, хоць і не вынесеным у афіцыйны парадак дня, з'яўляецца пытанне аб сумяшчэнні «еўрапейскага вектара» Украіны з яе ўдзелам у зоне свабоднага гандлю Садружнасці Незалежных Дзяржаў. Сутнасць сітуацыі ў тым, што, уступаючы ў асацыяцыю з Еўрасаюзам, Кіеў адкрывае сваю мытную тэрыторыю для танных еўрапейскіх тавараў. А ўдзельнічаючы пры гэтым у зоне свабоднага гандлю СНД, атрымлівае магчымасць у свабодным рэжыме рээкспартаваць іх у краіны Садружнасці. І гэта можа нанесці немалы эканамічны ўрон нашым краінам.

Расія, як удзельнік Мытнага саюза, не можа на нацыянальным узроўні выйсці з зоны свабоднага гандлю СНД, паколькі гэтае пытанне адносіцца да кампетэнцыі Еўразійскай эканамічнай камісіі. А значыць, законна ўвесці якія-небудзь дадатковыя абмежавальныя захады супраць імпарту з Украіны (у тым ліку рээкспартаваных праз Украіну з ЕС тавараў) Масква ў аднабаковым парадку таксама не зможа. А партнёры па МС — Беларусь і Казахстан — ужо заявілі, што не гараць жаданнем разбураць свой гандаль з Украінай.

З аднаго боку, пытанне можна вырашыць на падставе кампрамісу — салідарна павысіць пошліны ў гандлі з Украінай па адчувальных таварах, не ладзячы мытных войнаў. І пакуль што менавіта такі падыход быў анансаваны Аляксандрам Лукашэнкам.

Аднак, як паказвае практыка, у Расіі заўсёды знаходзіцца пара дзеячаў, гатовых пад лозунгамі «абароны інтэграцыі» (або абароны свайго рынку) зладзіць заварушку, якая знішчыць любыя магчымасці для гэтай самай інтэграцыі. А паралельна зарабіць мільён-другі долараў на кантрабандзе або пастаўках з іншых краін на нішы рынку, якія сталі пустымі.

І гэтыя калегі могуць цяпер паспрабаваць «зламаць праз калена» Беларусь і Казахстан і прымусіць іх да ўвядзення фактычна забаронных захадаў супраць Украіны. Гэта, па-першае, стане канцом Мытнага саюза і ўсёй еўразійскай інтэграцыі, а па-другое, ні на ёту не зробіць Украіну бліжэйшай да Расіі.

Еўразійскі саюз у сусветным парадку дня

Але ёсць усё ж такі сур'ёзныя падставы меркаваць, што на такі радыкальны сцэнар Масква не пойдзе ні пры якіх абставінах. Сёння Расія, якая ідзе на маштабныя саступкі ЗША па сірыйскім і іранскім пытаннях, відавочна, чакае садзейнічання Вашынгтона ў блакаванні асацыяцыі Украіны з Еўрасаюзам. Аднак Еўрапейскі саюз, які сутыкнуўся з ціскам з боку ЗША па пытаннях еўра-атлантычнай зоны свабоднага гандлю і страціў давер да Вашынгтона пасля апублікавання Эдвардам Сноўдэнам звестак аб амерыканскім шпіянажы супраць еўрапейскай эліты, не схільны прыслухоўвацца да меркавання заакіянскага партнёра. Еўропу прываблівае магчымасць «каланізацыі» Украіны (а магчыма, і іншых краін рэгіёна) як спосабу вываду еўразоны з крызісу. Тым больш што ЗША, якія ў чарговы раз не могуць вырашыць свае фінансавыя праблемы, ужо не здаюцца такімі ўплывовымі і грознымі, як раней. Ды і адзінства па ўсходнееўрапейскіх пытаннях сярод амерыканскай эліты няма.

Таму ў бліжэйшыя тыдні і месяцы Садружнасць Незалежных Дзяржаў і еўразійская інтэграцыя будуць знаходзіцца ў цэнтры глабальнага парадку дня. Французскае МЗС ужо другі раз абурылася адносна інфармацыі аб праслухоўванні амерыканскімі спецслужбамі тэлефонных перамоў французскіх грамадзян. Саудаўская разведка спыняе супрацоўніцтва з амерыканцамі па пытаннях падтрымкі сірыйскай апазіцыі і збіраецца фарсіраваць падзеі без ўзгаднення з Вашынгтонам. Турцыя аднаўляе дыялог аб уступленні ў ЕС. Савет Еўропы абвінавачвае Расію ў антыісламскім расізме ў сувязі з арыштам прадстаўніка азербайджанскай дыяспары па «бірулёўскай справе». У гэтым новым глабальным раскладзе значэнне еўразійскай інтэграцыі і яе ўдзельнікаў рэзка павышаецца.

Юрый Царык,

кіраўнік Беларускай групы развіцця

 

Этот материал на русском языке.

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Апублікаваны поўны тэкст Канцэпцыі інфармацыйнай бяспекі Беларусі

Апублікаваны поўны тэкст Канцэпцыі інфармацыйнай бяспекі Беларусі

Дзяржаўным органам і іншым арганізацыям даручана кіравацца палажэннямі канцэпцыі ў практычнай дзейнасці.

Грамадства

Як у калоніі жывуць мамы з дзецьмі

Як у калоніі жывуць мамы з дзецьмі

Як гэта — бачыцца з дзецьмі па раскладзе.

Культура

Акцёр Віктар Манаеў: Жыццё само па сабе з'яўляецца камедыяй

Акцёр Віктар Манаеў: Жыццё само па сабе з'яўляецца камедыяй

Размова пра сучаснае стаўленне да культуры, гастролі Купалаўскага тэатра ў савецкія часы і здымкі ў фільме «Ідзі і глядзі».