22 Верасень, субота

Вы тут

«...Ім — няхай падол гарыць, але ж дай пагаварыць»


Што было — было. Адна пажылая (бо пажыла ж...) вяскоўка ў горад на зіму пераехала — да сваёй дачкі. А дачка ж не нявестка. Добра бабулі: смачна есць, доўга спіць, зрэдчас для «размінкі» на зяця пасварыцца, у двары на лавачцы пасядзіць...

Дык вось. Неяк раз вяртаецца адтуль і адразу ж да тэлефона: давай у вёску званіць, давай хваліцца, што ў яе тут, здаецца, грэйпфрут з'явіўся!

— Хто-хто? — не разумее сяброўка.

Дачка з-за спіны:

— Мама, не грэйпфрут, а бойфрэнд!


І сапраўды, дзеўкі, жанкі цяпер кавалераў гэтак завуць, хоць слоўца і не наша — грувасткае: людзям у гадах яго цяжка запомніць. (З той жа «оперы» — анекдот. Бабуля да ўнучкі: «Дзіцятка, нагадай мне, як завуць таго немца, з-за якога я розум трачу?» — «Альцгеймер, бабуля, Альцгельмер!»...)

І гэта, магчыма, смешна было б, калі б не было так сумна.

А зрэшты, усё змяшалася, як той казаў — і ў гэтым анекдоце, і ў нашай конкурснай пошце, бо, глянуўшы на верхні здымак, яно ж, згадзіцеся, цяжка не ўсклікнуць:

Эх, жыццё было даўно:

Што ні вечар — то кіно!

А цяпер — ляжы на печы...

Ці сядзі — глядзі ў акно.

Можна паспрачацца са спадарыняй Аленай Кулік з вёскі Нелюбы Валожынскага раёна, сказаць, што ёсць яшчэ, дзякаваць Богу, кнігі, інтэрнэт і экраны тэлевізараў, ёсць сямейнікі, якіх трэба глядзець, ёсць гаспадаркі-гароды, захапленні... Але рацыя ў словах Алены — таксама, бо не з неба ж зваліўся конкурсны здымак — у многіх мясцінах і сапраўды (паводле спадарыні Валянціны Гудачковай з Жыткавіч):

Дзе была кінарэклама,

Засталася толькі «рама»...

Хто ж паедзе і адкуль

Фільм круціць для дзвюх бабуль?

А тым больш што іх, гэтых самых бабуль, дзядуляў (як, дарэчы, і людзей нашмат маладзейшых), трэба яшчэ добра пастарацца, каб... з той «печы зняць». Спадар Мікалай Старых з Гомеля, мусіць, паспрабаваў? Бо іначай, гледзячы на здымак, наўрад ці «пачуў» бы ад адной з кабет цалкам лагічнае тут:

Я ў клубе ўжо не госць,

Бо кіно — і дома ёсць: .

З паўсцяны тэлеэкран,

У «Звяздзе» — вагон праграм:

Там камедыя, там — драма,

Там хакей і «Панарама»,

А ўжо фільмаў пра каханне...

Круцяць з вечара да рання!

Што важна — «з дастаўкай» дахаты, нікуды ісці не трэба. Да таго ж Генадзь Хазанаў неяк рытарычнае пытанне задаў: «Ці можна ў Вялікім тэатры парыць ногі?» І сам жа на яго адказаў: «...А перад тэлевізарам — можна». Значыць, сядзі сабе і глядзі. Прычым — дзень пры дні, гадамі, бо ў той жа праграме незлічона, можна сказаць, не проста фільмаў, а серыялаў кшталту «Санты-Барбары»: усе забыліся, калі яна (нейкая чарговая...) пачалася і ніхто не ведае, калі скончыцца... (Два анекдоты ў тэму. «Доктар, ну як я?» — пытаецца хворы пасля аперацыі. Першы варыянт адказу: «Можаце браць крэдыт» — «А як аддаваць?» — «Аддаваць не прыйдзецца»... Другі — «Новыя серыялы глядзець не пачынайце»...)

Але ж, бывае, зачэпішся вокам за экран і «ўліпнеш», бо, як піша спадарыня Гудачкова:

Што кіно...

Кабетам сталым

Даспадобы серыялы:

Што адна не так убачыць,

То другая — растлумачыць.

А значыць, сустрэўшыся, ім ёсць аб чым пагаманіць. Да таго ж абедзве ўвесь час пры справе...

Іншая размова — наколькі яна, тая справа, карысная, бо...

Неяк хвілін праз дзесяць пасля пачатку фільма глядач з кінатэатра выскачыў, да афішы пакіраваў, прачытаў там: «Дзеці да 16-ці не дапускаюцца» і прызнаў: «Шчаслівыя...»

Як, магчыма, і гэтыя дзве кабеткі, бо (паводле спадарыні Валянціны) яны,

Баба Маня з бабай Таняй

Не сумуюць па экране.

Цікавей усё адно

Жыць!..

Не пяліцца ў кіно!..

Трэба разумець, з ранку да вечара?

А вось нешта людскае — да таго ж на вялікім экране, зрэдчас — паглядзець можна. Ды што там — дзеля гэтага нават кампанію добра сабраць! Як некалі... Ці як маладыя цяпер — тэлефануюць адзін аднаму, дамаўляюцца аб сустрэчы, ідуць у кінатэатр... (Было, кажуць: там, падчас прагляду фільма, гук прапаў. Нехта адразу ў крык: «Эй, у каго там пульт?!»)

Трэба думаць, што прыладу гэту хутка знайшлі. А вось на кампанію не ўсім шанцуе. Адна з гераінь здымка (спадарыня Алена Кулік не ўдакладняе, каторая — тая, што справа ці злева?) паспрабавала яе сабраць, а другая – паглядзіце на здымак — якраз пытаецца:

— Што, Пятроўна, тут стаім?

Кажаш: у кіно схадзіла б?

Толькі з Федзем са сваім?

Ці Івана запрасіла?

На Валожыншчыне, выходзіць, ёсць мужчыны!.. Ёсць нават выбар!

Аб іншых населеных пунктах гэтага не скажаш. «Уважліва паглядзеўшы на здымак, — піша, прынамсі, спадар Валерый Гаўрыш з Чавусаў, — я вырашыў, што гэтыя жанчыны сварацца, прычым вельмі даўно і не на жарт».

З-за чаго? З-за каго? Ну вядома ж: шукайце... мужчыну!

Калі клуб наш закрывалі —

Штось прадалі, што спісалі:

Быў загад начальніка...

А жанчынам як тут быць?

Як на ўсіх ім падзяліць

Кіншчыка-механіка?!

І сапраўды: калі ён, той кіншчык, мужчына і добры гаспадар, то ў кабет — праблема. Прычым — не жартоўная. Як яе вырашыць, ведае хіба спадарыня Галіна Пятроўская з вёскі Ардашы Смаргонскага раёна, якая ад імя адной жанчыны кажа другой (і многім іншым):

Ой суседка дарагая,

Кавалер у нас адзін.

Ты раўнуеш, я раўную...

Давай лепей прададзім!

Сучасны падыход, згадзіцеся — рынкавы. Да таго ж жанчыны сказалі — жанчыны зробяць. А грошы, трэба разумець, падзеляць? Спадарыня Любоў Чыгрынава ведае, на што іх можна патраціць:

Па аб'явах баба Вера

Ўсё шукае кавалера

Каб — з заможных,

Вельмі модных,

Каб не меў ён

Звычак шкодных...

Ды такія кавалеры

Не яе штурмуюць дзверы.

Сумнае кіно. А што да кавалераў, то ёсць у акрузе іншыя, але ж іх — паводле спадара Міколы Кісяля з Мінска — баба Вера «не разглядае», у разлік не бярэ, бо:

Ну і лянівец гэты Міша! —

Смалячкоў не мае:

Кожны дзень сабе... афішы

На падпал здзірае!

А з імі, з афішамі, трэба разумець, і шлюбныя абвесткі... У выніку на «грэйпфрута» бабе Веры спадзявацца цяжка — шанцаў амаль няма. Ці ўсё ж такі ёсць? І пакідаюць іх сужэнцы Астроўскія з Мінска:

За мастацтва ўжо даўно

У нас важнейшае кіно...

Ды жывуць паблізу цёткі

Ну і мастачкі ж плесці... плёткі!

Ім — няхай падол гарыць —

Але ж дай пагаварыць,

Потым — чутку-пагалоску

Як... кіно — пусціць на вёску.

А ўжо там усе чыста яго «ўбачаць», усе чыста пачуюць, бо (на думку спадара Анатоля Гарачова з Іўеўшчыны):

За сабой пакінуць след

Можна і на хутары.

Як адключаць інтэрнэт,

Дык і так пагутарым.

Трэба разумець, не ўсе яшчэ развучыліся — умеюць размаўляць. І слухаць таксама звычка засталася, асабліва — у сталых вяскоўцаў.

Адкуль гэтыя каштоўныя ўменні браліся, разважае спадар Гаўрыш. «Некалі прачынаешся, — піша ён, — і з самага ранку чуеш галасы. Гэта радыё ў хаце гамоніць: нешта распавядае табе, навіны перадае, песні спявае. Быццам, жывыя людзі паблізу...»

Праўда, былі, — як зазначае чытач, — бо цяпер тое правадное радыёвяшчанне пакінулі гэты свет... Як недзе (і па ўважлівых прычынах) школы, крамы, клубы... Што ёсць, тое ёсць. Але ж нават у гэтых выпадках і населеных пунктах, на думку спадара Валерыя, страчана не ўсё, бо:

Шмат хто едзе ў горад жыць, —

Кліча даль туманная...

Але і вёсцы нашай — быць,

Покуль радыё гучыць...

Хай і сарафаннае!

Адну з яго «перадач», гледзячы на здымак, «агучыла», так бы мовіць, спадарыня Соф'я Кусянкова з вёскі Лучын Рагачоўскага раёна:

— Чуй, кума, гутораць людзі,

Што «кіна ўдзень не будзе»:

Кіншчык з жонкай пасварыўся,

І праз тое — у дым напіўся.

Рачкі поўзае па сенцах —

Чыстае кіно і немцы!

Вось пайду — яго палаю:

Дзе «Вяртанне Будулая»?!

І сапраўды: жанкі могуць дараваць многае, але ж не гэта!

І зрабіць могуць бог ведае што. Спадар Гаўрыш піша: «Нам, мужчынам адзенне — нават на жанчынах — як правіла, да лямпачкі. А вось жанчынам — не. Ва ўсякім разе жонка мая, убачыўшы здымак, тут жа згледзела, што адна з кабет — прыбраўшыся, а другая — у будзённым... Адсюль мае радкі:

Сто задумаў, як відно,

У кабет няхворых:

Ганну цягне ў кіно,

Клаву — шыць уборы.

І гэта, зазначым, за шчасце. Бо, як лічыць спадарыня Лосева з Навагрудчыны, можа пацягнуць яшчэ і не туды:

Дзве жанчыны з вёскі Верас

Ад'язджаюць у... Лас Вегас:

Не вязуць, маўляў, кіно, —

Паляцім у... казіно.

Кажаце, што не было ў Лас-Вегасе такіх гульцоў? Значыць, будуць! А ўжо з грашыма адтуль вернуцца ці без... Неяк, расказвалі, старшыня калгаса сеў у карты гуляць са сваім кіроўцам — і раз, і два, і тры... Старшыня той картуе і картуе, бо ўвесь час «у дурнях» сядзіць. Кіроўца яму:

«Ну што ж вы так, Пятровіч... Сканцэнтруйцеся, уключыце мазгі. Гэта ж вам не калгасам кіраваць... Тут думаць трэба».

У казіно, зазначым, таксама... Як, дарэчы, і ў нашым конкурсе на лепшы подпіс да здымка.

...Дык «хто ж каго?» — перамудрыў, перасягнуў на папярэднім этапе?

Вялікае чытацкае журы найвышэй ацаніла прыдумкі спадароў Анатоля Гарачова з Іўеўшчыны, Валерыя Гаўрыша з Чавусаў, сужэнцаў Астроўскіх з Мінска, гурткоўцаў «Спроба пяра» СШ №3 г. Вілейкі, спадарынь Валянціны Гудачковай з Жыткавіч, Раісы Васільевай з Гомеля і Любові Чыгрынавай...

З гэтым, апошнім, меркаваннем, пагадзілася і журы маленькае рэдакцыйнае. А значыць, прыз у выглядзе падпіскі на дарагую сэрцу газету «Звязда» застаецца ў Мінску.

Хочаце, каб яна — старэйшая, адзіная (сярод штодзённых) беларускамоўная, – пяць разоў на тыдзень прыходзіла да вас? Тады варыянтаў два: першы — аформіць падпіску, другі — уважліва паглядзець на новы конкурсны здымак, падумаць, што гэта значыла б, і напісаць. Варыянтаў подпісу можа быць шмат, але кожны з іх — не больш за восем радкоў, прычым — трапных, дасціпных, прыгожых... Поспехаў!

Ад іх жа шчырыя прабачэнні ўсім, чые варыянты не прайшлі строгага конкурснага адбору — гэтым разам. А ўжо наступным... Пішыце і, як вучыла знаёмая жабка, не здавайцеся: вам пашанцуе!

Фота Анатоля КЛЕШЧУКА

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

23 верасня 1943 года, савецкімі войскамі быў вызвалены ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў першы населены пункт Беларусі — раённы цэнтр Камарын.

Грамадства

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Ад дапамогі дома пажылым і да стварэння крызісных пакояў для ахвяр хатняга гвалту.

Грамадства

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Актыўная фаза камандна-штабнога вучэння Узброеных Сіл прайшла ў Беларусі ў верасні.