25 Верасень, аўторак

Вы тут

Афрыка аб'ядналася ў зону свабоднага гандлю


Днямі з Кігалі (сталіцы Руанды) прыйшла насамрэч сенсацыйная міжнародная навіна. Тут было падпісана пагадненне аб стварэнні CFTA (Афрыканскай кантынентальнай зоны свабоднага гандлю). Без перабольшвання гістарычная падзея адбылася падчас правядзення надзвычайнага саміту Афрыканскага саюза (АС). Свае подпісы пад дакументам паставілі кіраўнікі 44 з 55 незалежных краін Чорнага кантынента, паведаміла руандыйская газета New Tіmes. Па словах прэзідэнта Руанды Поля Кагаме, які старшынюе ў АС у гэтым годзе, падпісанне такога дакумента з'яўляецца вызначальнай падзеяй для будучыні афрыканскіх прадпрымальнікаў, фермераў і рабочых. Акрамя пагаднення, якім ствараецца Афрыканская кантынентальная зона свабоднага гандлю, некаторыя дэлегацыі таксама падпісалі дагавор, які рэгулюе свабоднае перамяшчэнне асоб і права пражывання на тэрыторыі АС. На думку экспертаў, CFTA будзе ўяўляць сабой самую буйную свабодную гандлёвую зону ў свеце. Якія перспектывы адкрывае такі гіганцкі рынак?


Без бар'ераў

Рашэнне пра стварэнне Афрыканскай кантынентальнай зоны свабоднага гандлю было прынята яшчэ ў 2012 годзе на саміце АС, а работа над праектам адпаведнага пагаднення пачалася ў 2015-м. Паводле тэксту дакумента, дзяржавы, якія далучыліся да CFTA, абавязваюцца зняць мытныя тарыфы на 90 працэнтаў катэгорый тавараў, вырабленых у межах зоны, і ліквідаваць іншыя бар'еры ў гандлі паміж краінамі кантынента. Таксама ў будучыні магчымы і пераход на разлікі ў адзінай валюце.

На тэрыторыі Афрыканскай кантынентальнай зоны свабоднага гандлю пражывае больш чым 1,2 млрд чалавек, а сукупны аб'ём валавога ўнутранага прадукту краін, якія ўваходзяць у яе, складае звыш 3,5 трыльёна долараў. Казаць пра тое, што ўвесь кантынент ператварыўся ў зону свабоднага гандлю, не дазваляе толькі тое, што ў дамове пакуль стаяць подпісы прадстаўнікоў не ўсіх афрыканскіх краін. Сярод «адмоўнікаў» — найбуйнейшыя эканомікі Чорнага кантынента — Нігерыя і Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка.

Афракамісар па гандлі і эканоміцы Альберт Мучанга лічыць, што яны хутка далучацца да пагаднення. Ён таксама паведаміў, што ў ліпені адбудзецца яшчэ адзін афрыканскі саміт, гэтым разам у Маўрытаніі, і што на ім чакаецца значнае павелічэнне колькасці ўдзельнікаў CFTA. Прэзідэнт ПАР Сірыл Рамафоза заявіў, што ён паставіць свой подпіс пад пагадненнем адразу пасля таго, як атрымае дазвол парламента.

Прычыны адсутнасці ў зоне Нігерыі пакуль незразумелыя, але эксперты не выключаюць верагоднасці таго, што прэзідэнт гэтай афрыканскай краіны Махамаду Бухары не стаў спяшацца з падпісаннем дакумента з боязі, што ён нанясе шкоду эканоміцы яго краіны. Прынамсі, буйныя нігерыйскія бізнесмены і прафсаюзы асцерагаюцца гэтага. Бухара заявіў, што мае патрэбу ў дадатковым часе для кансультацый дома.

Розныя прычыны ў астатніх «адмоўнікаў», сярод якіх больш няма буйных эканомік. У зону свабоднага гандлю не ўвайшлі Батсвана, Намібія, Лесота, Замбія, Бурундзі, Эрытрэя, Бенін, Сьера-Леонэ і Гвінея-Бісау. Для фармальнага стварэння зоны дастаткова згоды 22 дзяржаў. Нягледзячы на адсутнасць Нігерыі і Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі афрыканская зона стане найбуйнейшай сусветнай арганізацыяй падобнага роду па плошчы і другой пасля стварэння амаль чвэрць стагоддзя таму Сусветнай гандлёвай арганізацыі па колькасці ўдзельнікаў.

Як прывабіць ТНК?

Важнасць падпісання гандлёвага пагаднення пераважнай большасцю афрыканскіх краін пераацаніць цяжка. Эканамісты лічаць слабы гандаль паміж краінамі кантынента адной з галоўных прычын беднасці Афрыкі і адсутнасці ў яе моцнай прамысловай базы. Для афрыканскага бізнесу цяпер больш выгадна, лічыць Мерыем Бенсала-Чакрун, які ўзначальвае Мараканскую асацыяцыю бізнесменаў, купляць тавары па-за межамі кантынента, часцей за ўсё ў Азіі, чым вырабляць свае.

Прычын таго, што афрыканскія дзяржавы млява гандлююць адна з адной, шмат. Гэта і каланіяльнае мінулае, і высокія ўнутраныя тарыфы, і дрэнныя дарогі — як аўтамабільныя трасы, так і чыгунка, а таксама вельмі моцная бюракратыя і карупцыя на мытных і пагранічных пасадах.

Стрымлівае эканамічнае развіццё Афрыкі і адносна, вядома, невялікі памер унутраных рынкаў: насельніцтва толькі дзвюх краін — Нігерыі і Эфіопіі — перавышае 100 млн чалавек. Галоўнай умовай для нармальнага функцыянавання кантынентальнай зоны свабоднага гандлю з'яўляецца, на думку спецыялістаў, адкрыццё межаў для свабоднага перамяшчэння рабочай сілы і тавараў. Пагадненне не будзе эфектыўна працаваць, калі афрыканцы не змогуць вольна перамяшчацца з адной краіны ў іншую і не будуць адкрытыя межы, а таксама адменены нетарыфныя бар'еры.

Афрыканская зона свабоднага гандлю паўплывае на эканамічныя сувязі паміж Афрыкай і іншымі рэгіёнамі свету. Пра гэта заявіў у інтэрв'ю інфармацыйнаму агенцтву «Сіньхуа» міністр гандлю і прамысловасці Руанды Вінсэнт Муньеш'яка. Ён адзначыў, што CFTA можа аказаць уздзеянне на вытворчасць тавараў ва ўсіх галінах на ўсёй планеце і прыцягнуць інвестыцыі з усіх кантынентаў. Паводле яго слоў, у зоны свабоднага гандлю будзе патэнцыял для прыцягнення глабальных транснацыянальных карпарацый (ТНК). Пры гэтым, адзначыў Вінсэнт Муньеш'яка, Афрыка валодае багатымі працоўнымі і сыравіннымі рэсурсамі і можа прыняць больш актыўны ўдзел у размеркаванні абавязкаў у глабальных ланцужках дабаўленай вартасці. На думку міністра, ЗСГ значна павысіць узровень індустрыялізацыі і вытворчасці тавараў у Афрыцы. Ён таксама лічыць, што ўвасабленне глабальнага праекта дазволіць падтрымліваць устойлівае эканамічнае развіццё і павысіць узровень жыцця жыхароў Чорнага кантынента.

Крок да росквіту

Рэгіянальныя гандлёвыя блокі ў Афрыцы існуюць ужо даўно, а самыя буйныя з іх — Агульны рынак Усходняй і Паўднёвай Афрыкі (COMESA), Усходнеафрыканская супольнасць (EAC) і Супольнасць развіцця Поўдня Афрыкі (SADC) — яшчэ ў 2015 годзе аб'ядналіся ў Трохскладную зону свабоднага гандлю (TFTA). Аднак новы гандлёвы блок будзе значна большы — TFTA аб'ядноўвае 26 краін з насельніцтвам 650 млн чалавек і ВУП больш як $1,5 трлн.

Падобныя аб'яднанні спрашчаюць гандаль паміж краінамі, паскараюць прамысловы рост і павялічваюць прыток інвестыцый. Усё гэта ў канчатковым выніку вядзе да стварэння мноства новых працоўных месцаў і да росту ВУП. Асабліва патрэбныя такія гандлёвыя саюзы афрыканскім краінам — доля ўнутрырэгіянальнага гандлю ў Афрыцы застаецца вельмі нізкай і складае ўсяго 15 % (гэта значыць 85 % усіх тавараў паступаюць на афрыканскі рынак з іншых кантынентаў). Для параўнання, у Лацінскай Амерыцы гэты паказчык роўны 19 %, у Азіі — 51 %, а ў Еўропе — 72 %.

Аднак чым больш маштабны праект і чым больш бакоў у ім задзейнічана, тым цяжэй зрушыць яго з месца. Так адбывалася і на перагаворах па новым гандлёвым блоку. Многія краіны спрабавалі выключыць з пагаднення асобныя віды тавараў, прапаноўваючы захаваць розныя нетарыфныя бар'еры накшталт санітарных нормаў. У выніку колькасць пратэкцыянісцкіх выключэнняў можа аказацца такая вялікая, што яны пахаваюць пад сабой усё пагадненне.

Альтэрнатыва пратэкцыянізму можа быць толькі адна — рост рынку. Неабходна ліквідацыя гандлёвых бар'ераў, развіццё інфраструктуры і рашучая барацьба з кантрафактнай прадукцыяй. Магчыма, лічаць эксперты, для гэтага афрыканскім краінам мае сэнс стварыць пастаянна дзеючы орган (камісію), уключыўшы туды не толькі чыноўнікаў, але і бізнесменаў з навукоўцамі. Гэтая камісія магла б выступаць у ролі калектыўнага эксперта, маніторыць праблемы агульнага рынку, а таксама вывучаць і адаптаваць вопыт розных краін і эканамічных саюзаў. Для эфектыўнага развіцця свабоднага гандлю ўсё гэта можа аказацца вельмі важным. На шляху да зоны свабоднага гандлю Афрыку чакае яшчэ нямала цяжкасцяў. Гэта пагадненне закранае ўвесь кантынент, пераналаджваючы існуючыя гандлёвыя сувязі і ствараючы новыя, — простым запазычаннем чужога вопыту тут не абысціся. Затое ў выпадку поспеху Афрыка зробіць вялікі крок да росквіту.

«Нашы народы, наша дзелавая супольнасць і наша моладзь не могуць больш цярпець бар'еры, якія падзяляюць наш кантынент, перашкаджаюць яго эканамічнаму ўзлёту і павялічваюць пакуты, хоць Афрыка несумненна надзеленая багаццем», — заявіў старшыня камісіі Афрыканскага саюза Муса Факі Махамат. Дакумент уступіць у сілу пасля яго ратыфікацыі парламентамі не менш як 22 краін — удзельніц Афрыканскага саюза. Чакаецца, што да канца 2018 года дамову адобраць усе 44 дзяржавы, якія яе падпісалі на гэтым тыдні.

Тым часам

Мацярык «падвоіцца»... праз 3-4 млн гадоў

Па словах навукоўцаў, геалагічныя працэсы, якія адбываюцца ва Усходне-Афрыканскай рыфтавай даліне, могуць прывесці да катастрафічных наступстваў у найбліжэйшай будучыні. Спецыялісты адзначаюць, што ў гэтым рэгіёне кантынент павольна, але дакладна расколваецца на дзве часткі (прадстаўленых дзвюма велізарнымі літасфернымі плітамі — Нубійскай і Самалійскай), што ўжо прыводзіць да стварэння гіганцкіх расколін і разломаў, перадае Lenta.ru. Навукоўцы мяркуюць, што Усходняя Афрыка канчаткова адарвецца ад мацерыка прыкладна праз 3-4 мільёны гадоў. На думку вядомага геолага і падарожніка Дэвіда Адэдэ, доўгі час рыфт заставаўся тэктанічна неактыўным, хоць у зямной кары маглі адбывацца невялікія зрушэнні. Цяпер працэс пачаў прагрэсаваць з прычыны вулканічнай актыўнасці кантынента. Некалькі дзён таму гіганцкі разлом утварыўся ў Кеніі і разбурыў аўтамабільную трасу. У будучыні сітуацыя дакладна не стане лепшай. Спецыялісты прагназуюць стыхійныя бедствы ў рэгіёне, што пагражаюць жыццю людзей. Навукоўцы плануюць скласці карту ліній разломаў, каб спрагназаваць з'яўленне чарговых расколін і ўлічваць гэта пры ўзвядзенні новабудоўляў.

Захар БУРАК

Загаловак у газеце: Рынак на $3,5 трыльёна

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Спорт

Цырымонія развітання з Анатолем Капскім прайшла ў «Барысаў-Арэне»

Цырымонія развітання з Анатолем Капскім прайшла ў «Барысаў-Арэне»

Грамадзянская паніхіда працягвалася больш за дзве гадзіны ў "Барысаў-Арэне".

Грамадства

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

23 верасня 1943 года, савецкімі войскамі быў вызвалены ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў першы населены пункт Беларусі — раённы цэнтр Камарын.

Грамадства

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Ад дапамогі дома пажылым і да стварэння крызісных пакояў для ахвяр хатняга гвалту.

Грамадства

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Актыўная фаза камандна-штабнога вучэння Узброеных Сіл прайшла ў Беларусі ў верасні.