Вы тут

Як можна спалучыць адпачынак з матэматыкай і фізікай?


Каля 300 вучняў сабрала XXІІІ Рэспубліканская летняя навукова-даследчая школа навучэнцаў і настаўнікаў, якая прайшла на базе спартыўна-аздараўленчага комплексу «Брыганціна». 80 працэнтаў яе ўдзельнікаў былі пераможцамі інтэлектуальных спаборніцтваў па матэматыцы, фізіцы, інфарматыцы і астраноміі самых розных узроўняў — ад абласнога да міжнароднага.


Пачнём з таго, што дзённы расклад быў зусім не падобны на школьны: спецкурсы, лекцыі, практычныя заняткі распачыналіся ў 9.45, а ў 14.30 прадугледжвалася «ціхая гадзіна», якую большасць «шкаляроў» прысвячала самападрыхтоўцы. З 17.30 — спартыўныя гульні. Між іншым, і ў 20 гадзін навучальны дзень яшчэ не быў скончаны: увечары працягваліся кансультацыі, рэпетыцыі, ішла падрыхтоўка да выніковай канферэнцыі, праводзіліся ўнутраныя інтэлектуальныя спаборніцтвы.

Робататэхніка, канструяванне, для самых моцных матэматыкаў — інверсія, элементы тэорыі мностваў, ураўненне Пеля. Газавыя законы і магнітныя з'явы — для будучых фізікаў. Камбінаторыка — для інфарматыкаў... У школе працавалі 18 навучальных груп, разлічаных на розны ўзрост і ўзровень засваення той ці іншай дысцыпліны. Акрамя таго можна было наведваць лекцыі і семінары па псіхалогіі, малодшых школьнікаў запрашалі спецыяльныя заняткі па даследчай рабоце.

— Матэматыка — гэта агульная мова стасункаў для ўсіх: фізікаў, хімікаў, біёлагаў і астраномаў, — падкрэслівае дэкан факультэта прыкладной матэматыкі і інфарматыкі БДУ, кандыдат фізіка-матэматычных навук, дацэнт Павел МАНДРЫК. — Дысцыпліна — навука складаная, яе любіць трэба, але каму не цікава, той сюды не едзе. У нашай школе ўнікальная атмасфера: дзеці і ў футбол гуляюць, адпачываюць, і даследаванні праводзяць. У басейн часам ісці не хочуць, а сядзяць і задачкі рашаюць.

Упершыню Рэспубліканская навукова-даследчая школа прайшла ў 1995 годзе на Віцебшчыне, у пасёлку Лужасна, дзе дзейнічала школа-інтэрнат-гімназія для здольных і адораных дзяцей. Яе ўдзельнікамі тады сталі 65 школьнікаў і 30 педагогаў. Пазней арганізацыя школы перайшла да факультэта прыкладной матэматыкі і інфарматыкі БДУ. Калі праз колькі гадоў яе ўдзельнікі становяцца нашымі студэнтамі, то ўжо самі дапамагаюць з арганізацыяй чарговай летняй змены для вучняў.

Якія ж якасці павінны быць уласцівыя сапраўднаму вучонаму? Арганізатары школы ўпэўнены, што гэта творчасць і крэатыўнасць, уменне супрацоўнічаць, знаходзіць паразуменне і камандны дух, духоўнасць і інтэлігентнасць. Таму, акрамя адукацыйнага, тут не забываюцца і пра культурны складнік. Напрыклад, ладзяць літаратурныя вечарыны. Вершы гучаць на розных мовах: беларускай, рускай, польскай, французскай, англійскай...

Са школьнікамі працуюць больш як 40 выкладчыкаў з розных універсітэтаў краіны, вучоныя з Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, сярод якіх дактары і кандыдаты навук, кіраўнікі беларускіх камандаў на міжнародных алімпіядах, турнірах і канферэнцыях.

Таксама да юных матэматыкаў прыязджаюць выкладчыкі з Расіі, сярод якіх сёлета быў і доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар базавай кафедры Матэматычнага інстытута імя У. А. Сцяклова РАН Аляксандр БУФЕТАЎ.

— Я працую з дзецьмі з 1995 года і бачу, што тут, у Беларусі, шмат таленавітых маладых матэматыкаў з вялікім патэнцыялам. Але, на жаль, многія з іх, найчасцей юнакі, арыентаваныя на ІТ-сферу. У пэўнай ступені матэматыка аказваецца «папялушкай» у праграмавання.
А мне хочацца даказаць гэтым надзвычай адораным маладым людзям, што яна — таксама перспектыўны кірунак. для іх самарэалізацыі ў гэтай сферы ёсць усе ўмовы. У «Брыганціне» я чытаю курс па тэорыі мностваў. Апроч свайго выключна матэматычнага зместу, тэорыя пераклікаецца і з філасофскай праблематыкай. Яна, на жаль, не ўключаецца ў школьную праграму, аднак у багажы ў кожнага матэматыка павінна быць.

Зараз у свеце вельмі актыўна развіваецца STEAM-адукацыя: S — scіence, T — technology, E — engіneerіng, A — art, M — mathematіcs (прыродазнаўчыя навукі + тэхналогія + інжынернае мастацтва + творчасць + матэматыка). Выкладчыкі пацвярджаюць, што дзяцей трэба вучыць і выхоўваць комплексна, рыхтаваць адначасова па ўсіх гэтых кірунках. За мяжой такі прадмет, як «scіence», ёсць у кожнай школе. Ён прысвечаны прыродазнаўчым навукам і арыентаваны на 4-6 класы. Дзяцей не вучаць фізіцы або хіміі, а пачынаюць навучанне з курса, які ўключае матэрыялістычнае разуменне свету.

Падчас летняй школы такі курс праходзяць вучні малодшых класаў. Самаму маленькаму ўдзельніку было ўсяго 6 гадоў. А адзін з самых дарослых і вопытных удзельнікаў Рэспубліканскай школы — Данііл Гомза. Гэтым летам юнак у складзе зборнай Беларусі заваяваў «золата» на Міжнародным турніры юных матэматыкаў у Францыі. Акрамя таго, ён з'яўляецца ўладальнікам дыплома другой ступені гарадской алімпіяды па матэматыцы і дыплома другой ступені заключнага этапу Рэспубліканскай алімпіяды па матэматыцы. З шостага класа хлопец наведвае «ЮНІ-цэнтр-ХХІ». Гэта навукова-даследчы і метадычны цэнтр для выкладчыкаў і навучэнцаў, які функцыянуе на базе факультэта прыкладной матэматыкі і інфарматыкі БДУ ўжо больш за 20 гадоў. Побач з ім (на фота) — яго сяброўка і аднакласніца Аляксандра Новік (абое вучацца ў сталічнай гімназіі № 41), якая прывезла «серабро» з Еўрапейскай матэматычнай алімпіяды сярод дзяўчат. Інтэлектуальнае спаборніцтва праходзіла ў Фларэнцыі (Італія) у красавіку.

«З гэтымі дзецьмі няпроста размаўляць, ім адразу зразумела, што калі два канцы «не вяжуцца», то нічога талковага з гэтага не атрымаецца. Менавіта з такіх навукоўцы і вырастаюць, — усміхаецца Павел Мандрык. — Калі ўдзельнікі летняй школы расстаюцца, то плачуць. Затое потым яшчэ не раз сустракаюцца. Тут знаходзяць сапраўдных сяброў...»

Многія з апошняй змены сустрэнуцца ўжо зусім хутка. У снежні пад эгідай Міністэрства адукацыі адбудзецца XX Рэспубліканскі турнір юных матэматыкаў. У два этапы (у кастрычніку сёлета і ў лютым — сакавіку 2019 года) пройдзе Міжнародны матэматычны турнір гарадоў. Самыя вопытныя будуць прадстаўляць Беларусь вясной наступнага года на міжнародных канферэнцыях маладых навукоўцаў і міжнародных турнірах юных матэматыкаў і фізікаў. Праз год усіх зноў збярэ ўжо
XXІV Рэспубліканская летняя навукова-даследчая школа навучэнцаў і настаўнікаў. Падчас цырымоніі закрыцця ўсім удзельнікам дораць футболкі з лагатыпам Рэспубліканскай летняй школы і надпісам «Брыганціна». Пасля юныя даследчыкі з гонарам будуць іх насіць і радаваць нас сваімі дасягненнямі.

Паліна ДАЎГІЛЕНКА, студэнтка ІІІ курса факультэта журналістыкі БДУ

Загаловак у газеце: «Замест басейна рашаюць задачы»

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Чаму ўсе краіны, якія развіваюць інавацыйную эканоміку, робяць сёння стаўку на STЕM? 

Палітыка

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Некалькі рэчаў сёлета адбываюцца ўпершыню.

Грамадства

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Адэльскі сельскі савет, што ў Гродзенскім раёне, можна назваць брамай у Еўрасаюз.