Вы тут

Рупліўцы з Палесся


Вядомы харэограф Мікола Котаў, які нядаўна быў адзначаны Ганаровым знакам Беларускага фонду культуры, стварыў з аднадумцамі каштоўны фотаальбом

Спадар Мікола, даўні сябар “Голасу Радзімы”, заглянуў нядаўна ў рэдакцыю — падзяліцца навінамі. Вочы свецяцца, настрой сонечны. Згадваў, як святкаваў Купалле ў Вязынцы: як ён кажа, ля калыскі Янкі Купалы. З раніцы ў Мінску 7 ліпеня, у дзень нараджэння Песняра, дзеячы культуры, прыхільнікі ягонай творчасці ўсклалі вянкі да помніка ў Скверы Янкі Купалы. Была душэўная імпрэза з удзелам дзяцей, моладзі, пісьменікаў, якую сумесна ладзілі Купалаўскі музей ды Беларускі фонд культуры.


Мікола Котаў і яго ўзнагарода

“Потым на заказным аўтобусе паехалі ў Вязынку, — расказвае Мікола Конанавіч. — Сустракаў нас песнямі народнымі гурт з Маладзечна. Мы ўсе разам ускладалі кветакі да помніка, недзе ў гадзіну дня. Потым ля гумна была ўрачыстасць з удзелам як вядомых пісьменнікаў, так і мясцовых. Гаварылі пра Купалу, ягоны ўнёсак у духоўнае жыццё Беларусі, таксама й свету — бо творы класіка, як вядома, пераведзены ўжо на дзясяткі моваў. Хораша ўпісаліся ў імпрэзу й выступленні фальклорных калектываў”.

Менавіта ў такой сяброўскай, святочнай атмасферы Уладзімір Гілеп, Тадэуш Стружэцкі ды Анатоль Бутэвіч, вядомыя людзі Беларусі, уручалі Міколу Конанавічу Ганаровы знак “Рупліўцу. Стваральніку”. Шчаслівы яго ўладальнік радуецца — ад душы. Паказвае сам знак і пасведчанне, у якім гаворыцца: ушанаваны ён у адпаведнасці з рашэннем выканкама рады Грамадскага аб’яднання “Беларускі фонд культуры”. І хоць яшчэ ўвесну тое вырашылі — але ж як здорава ўручылі!

Мой субяседнік згадвае, што шлях ягоны да хвалюючай дзеі пачынаўся ў вёсцы Гарывада: якраз там, кажа, у дзяцінстве поўзаў маленькі ў пяску ля бабінай хаты. “Гэта Рэчыцкі раён, і якраз там, дзе мы колісь бегалі на поплаве, знайшлі потым геолагі, бурыльшчыкі першую беларускую нафту, — з гонарам удакладняе Мікола. — Бабулю ж маю звалі: Алена Сапончыкава. Мяркую, мясцовыя памятаюць яе. Бо вёска жыве, там збудавалі новую малочнатаварную ферму. Вяскоўцы, праўда, многія падаліся ў свет: жывуць і ў Рэчыцы — гэта за 7 кіламетраў, і ў Гомелі: туды пад 40. У мяне ж па ўсёй вёсцы былі сваякі Котавы — цяпер у Рэчыцы іх многа. Гэта род майго бацькі, які не вярнуўся з вайны. А ў Гарывадзе хросны бацька, Іван Сапончык, пахаваны, і дзядзька Сцяпан — па маці. Сама ж мама — Параска яе звалі, Праскоўя Сапончык — у Рэчыцы знайшла свой апошні спачын”.

Хоць сам таленавіты паляшук і спрабаваў шукаць шчасце нават на казахстанскай цаліне, ды Палессе, кажа, яго надоўга не адпусціла. Цяпер у яго на Палессі ажно тры малыя радзімы: першая — Гарывада, другая — Рэчыца, і трэцяя — старажытны Тураў, дзе ў поўнай меры ягоны талент харэографа раскрыўся. Быў і сёлета, у сакавіку, спадар Мікола ў тых мясцінах, у тых людзей, з якімі парадніўся. “Па ўсё Беларусі ведаюць фермерскую гаспадарку Міхаіла Шруба: у яго нават Прэзідэнт неяк гасцяваў, — нагадвае субяседнік. — Мы з Міхаілам Рыгоравічам даўно сябруем, і ён запрасіў мяне ды наш Тэатр фальклору “Матуліна хата”, калі адзначаў 25-годдзе з часу заснавання гаспадаркі. Уявіце сабе: знакаміты ансамбль “Харошкі” запрасіў — і нас. Гэта ж гонар!” Запала ў душу Міколы Конанавіча, як пачынаўся той святочны веснывы дзень у вёсцы Хільчыцы, дзе нарадзіўся фермер і жыве яго маці: “Спачатку, яшчэ перад канцэртам у Хільчыцах, усе мы, у прыгожых строях, прыйшлі на могілкі ды ўсклалі кветкі на магілу бацькі Міхаіла Рыгоравіча. Гэта было вельмі хораша, душэўна — і правільна! Быў канцэрт спачатку у Хільчыцах, потым і ў Тураве: туды былі запрошаны госці й з замежжа, сябры фермера з Давыд-Гарадка”.

Прыгожыя кветкі на школьным двары. Тураўскія дзеці

Згадаўшы паселішча са Столінскага раёна, Мікола Конанавіч урачыста дастае з пакета вялікі фотаальбом. Збылася, нарэшце, ягоная мара: якраз у Год малой радзімы пабачыла свет саліднае выданне. Пачынаецца высокімі словамі свяціцеля Кірылы Тураўскага пра любоў да роднай зямлі, укладалі ж фотаальбом аўтар праекта Мікола Котаў, ганаровы грамадзянін горада Турава, культуролаг, і пісьменнік Георгі Марчук. Адзін паляшук прыкіпеў сэрцам да Турава, другі — родам з ДавыдГарадка. Дапамог рупліўцам здзейсніць этнакультурнакраязнаўчы праект віцэпрэм’ер Міхаіл Іванавіч Русы: ён, удакладняе Мікола Котаў, нарадзіўся і рос у вёсцы Вароніна Жыткавіцкага раёна. “Мы да паважанага земляка звярнуліся — і ён за нас слоўка замовіў: вось так “Белаграпрамбанк” , дзе старшынёй праўлення Анатоль Лысюк, спонсарам выступіў, — з удзячнасцю згадвае добрых людзей Котаў. — Здымкі ў альбоме Васіля Кулікова, з якім шмат мы паездзілі, з архіваў Яўгена ды Ірыны Бурдуковых, Яўгена Крыцкага. Ну а рухаліся мы са сваім праектам у свет праз выдавецтва “Колорград”. Як бачыце, ёсць на што паглядзець!”

Праект і сапраўды ўнікальны: гэта своеасаблівы дыялог у фарбах, фотаздымках гісторыі ды сучаснасці, а таксама гарадоў палескіх Жыткавіч і Турава, Століна й ДавыдГарадка з іх ваколіцамі. Тэкстаў няшмат — у асноўным фотаздымкі “расказваюць”: пра людзей, мясцовае жыццё, прыроду, пра палескія скарбы духоўныя, этнаграфічныя адметнасці рэгіёна. Твары ветэранаў. Дзіцячыя садкі. Школы. Калектывы мастацкай самадзейнасці. Бібліятэкі. Гаспадаркі. Далей бачым палескія краявіды ў розную пару года, звязаныя з календаром народныя абрады. Скажам, зафіксаваны Юраўскі абрад у вёсцы Пагост, мясцовыя свята вясны, ураджаю, Каляды на Палессі. Яшчэ — абрад Хрэсьбіны. І Купалле на здымках бачым, і сямейна ансамбль “Абібокі” з вёска Запясчочча. “Тут Вольга Кірылаўна, з вёскі Чэрнічы — што ўтварыла гурт “Спасаўка”, фальклорны”, — каменціруе Котаў. Мне згадваецца: гэта ж яе дачка Святлана (?) Рэмнева, што ў Цюмені жыве, таксама руплівіца на ніве беларускай культуры: спявае ў ансамблі “Лянок”. Шкада, што большасць здымкаў — без тэкставых падказак, і чалавеку старонняму, пэўна, складана будзе зразумець, дзе там хто ды што.

Уразіў мяне наклад выдання: 150 асобнікаў, з іх 50 — у цвёрдай вокладцы. За межы рэгіёна, пэўна, мала што трапіць. Застаецца спадзяванне на інтэрнэт. Бо сучасныя тэхналогіі, ведаю ад спецыялістаў кампаніі Сакрамент ІТ, дазваляюць ствараць мультымедыйныя кнігі: у іх умяшчаецца мноства фотаздымкаў, відэасюжэты, аўдыёфайлы. З размовы з Міколам Конанавічам ведаю: такіх матэрыялаў вельмі шмат, аднак у папяровы фотаальбом аніяк іх не ўмесціш. Як пакажаш жывы танец? Як адлюструеш галасы ў народных песнях? То можа стварыць мультымедыяфотаальбом? За падобнымі, электроннымі выданнямі, сцвярджаюць аналітыкі, будучыня. І хацелася б, каб пра скарбы Палесся, руплівых людзей яго, з ліку якіх і Мікола Котаў, ведалі шырэй. Скажам, нядаўна дазняў рэжысёр Валеры Каралёў кінафільм “Вулічныя музыкі сталіцы”, з удзелам артыстаў Тэатра фальклору “Матуліна хата” — і ён можа быць уключаны ў мультымедыяфотаальбом. Бо ўсе мы з хат, нават сталічныя. А інакш — каму ды навошта і фотаальбомы, і фільмы, як не для шырокага карыстання?

Рыгор ГАРЭШКА

Фота Івана ЖДАНОВІЧА і Аляксандра КУЛІКОВА

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Асноўная задача — захаваць біялагічную сям'ю

Асноўная задача — захаваць біялагічную сям'ю

«Звязда» звярнулася па каментарыі аб рэалізацыі Дэкрэта Прэзідэнта № 18 да старшынь профільных камісій абедзвюх палат Нацыянальнага сходу Беларусі.

Грамадства

Аповед жанчыны, якая здолела вярнуць дачку з сацыяльнага прытулку

Аповед жанчыны, якая здолела вярнуць дачку з сацыяльнага прытулку

Жанчыну, якая здолела не толькі вярнуць дзіця з прытулку, але і далей выхоўвае яго, знайсці аказалася не проста. 

Грамадства

Чаму зараз варта далей трымацца ад вадаёмаў?

Чаму зараз варта далей трымацца ад вадаёмаў?

Люты больш нагадвае пазачарговы вясновы месяц.

Грамадства

Якую літаратуру здаюць у букіністычныя крамы?

Якую літаратуру здаюць у букіністычныя крамы?

Калі звычайныя кнігарні працуюць па формуле «кніга — чалавек», то букіністычныя трымаюцца на прынцыпе «людзі — кнігі — людзі».