Вы тут

Чаму баліць спіна і ці можна яе вылечыць?


Словам «радыкуліт» у народзе называюць практычна любы боль у спіне і, пакуль не «прыхопіць», сур'ёзна да яго не ставяцца, лічачы ледзь не прафесійнай хваробай дачнікаў і ўвогуле людзей працы. Што ж такое радыкуліт? У перакладзе з латыні назва захворвання азначае «запаленне карэньчыкаў спіннамазгавых нерваў». Абумоўлена яно паталагічнымі зменамі ў пазваночніку, перш за ўсё астэахандрозам. Пры гэтым захворванні міжпазванковы дыск, які забяспечвае гнуткасць і эластычнасць нашага пазваночніка, недаатрымлівае сілкаванне. З часам ён робіцца ўсё больш тонкім, пакуль канчаткова не траціць вадкасць, і тады адбываецца акасцяненне.

Адлегласць паміж пазванкамі змяншаецца, таксама звужаецца міжпазванковая адтуліна, дзе і знаходзяцца нервовыя карэньчыкі — пучкі нервовых валокнаў. У выніку ўсіх гэтых змен нервовыя карэньчыкі сціскаюцца і запаляюцца — гэта і ёсць радыкуліт. Як сябе праяўляе каварная хвароба і ці можна яе перамагчы, расказала ўрач-рэфлексатэрапеўт-неўролаг 11-й гарадской паліклінікі Мінска Алена ГАРБУНОВА.


— Алена Віктараўна, боль у спіне, які мы называем радыкулітам, вельмі распаўсюджаны. У якім узросце ён звычайна з'яўляецца? Ад яго больш пакутуюць мужчыны ці жанчыны?

— Сапраўды, болевыя сіндромы, звязаныя з дэгенератыўна-дыстрафічнымі зменамі пазваночніка, з'яўляюцца адной з найбольш частых прычын звароту пацыентаў. І пік звароту прыпадае на працаздольны ўзрост. Мужчыны і жанчыны хварэюць аднолькава часта, аднак у мужчын захворванне дэбютуе, як правіла, у ранейшым узросце — каля 40 гадоў.

— Раскажыце, што выклікае гэты боль.

— Дыскагенная радыкулапатыя паяснічнага аддзела пазваночніка — гэта паражэнне карэньчыкаў спіннамазгавых нерваў. Найчасцей яно абумоўлена наяўнасцю грыж міжпазванковага дыска, дэгенератыўнымі зменамі ў міжпазванковых суставах, вузкім пазваночным каналам. Паражэнне карэньчыкаў таксама можа быць звязана з новаўтварэннямі, прыроджанымі анамаліямі, інфекцыямі, запаленчымі хваробамі і эндакрыннымі расстройствамі.

— Захворванне, здаецца, часта праяўляе сябе не толькі болем у паясніцы...

— Самай характэрнай прыкметай паяснічна-крыжавай радыкулапатыі з'яўляецца боль у спіне і назе па ходзе сядалішчнага нерва. Менавіта з яго лакалізацыяй і звязаны скаргі пацыентаў: у паясніцы, па задняй паверхні сцягна, у падкаленнай ямцы, у галёнцы — пераважна па яе вонкавай паверхні, у ступні і пальцах. Абавязкова прысутнічаюць у розных камбінацыях сімптомы выпадзення ў зоне інервацыі пашкоджанага карэньчыка, напрыклад зніжэнне або выпадзенне сухажыльных рэфлексаў. Найчасцей сціскаюцца карэньчыкі L5 і S1. Тлумачыцца гэта найперш больш раннім зношваннем дыскаў L4—L5 і L5—S1.

У вострым перыядзе боль носіць пастаянны характар, перыядычна абвастраючыся. Ён не праходзіць у стане спакою, але асабліва ўзмацняецца пры рухах. Нярэдка пацыенты адзначаюць узмацненне болю пры кашлі, чханні, у вертыкальным становішчы.

— Як адрозніць боль пры радыкуліце ад болю ў спіне, не звязанага з гэтым расстройствам?

— Адна з самых пастаянных прыкмет паяснічна-крыжавай радыкулапатыі — сімптом Лагеса: боль пры нацягванні нерва. Пацыент ляжыць на спіне з разагнутымі нагамі. Урач адначасова згінае хворую нагу ў каленным і тазасцегнавым суставах. Гэта не выклікае болю, бо пры такім становішчы нагі хворы нерв расслаблены. Затым, пакідаючы нагу ў сагнутым тазасцегнавым суставе, урач пачынае разгінаць яе ў каленным, выклікаючы нацягванне сядалішчнага нерва, што дае інтэнсіўны боль.

Пры пашкоджанні карэньчыка L5 (дыск L4—L5) характэрная лакалізацыя болю і парэстэзіі (спантанна ўзнікаючых адчуванняў пякоты, паколвання, поўзання мурашак) ад паясніцы ў ягадзіцу па вонкавым краі сцягна, латэральнай паверхні галёнкі ў тыл ступні і вялікі палец. Гіперэстэзіі (месцы павышанай адчувальнасці да раздражняльнікаў) размяшчаюцца па пярэдняй паверхні галёнкі, тыле ступні, першым, другім і трэцім пальцах. Парэз (зніжэнне мышачнай сілы з абмежаваннем адвольных рухаў) у асноўным выяўляецца ў доўгім разгінальніку першага пальца ступні. Назіраюцца гіпатанія і гіпатрафія пярэдняй вялікагалёначнай мышцы. Парушана тыльнае згінанне і разгінанне першага пальца. Пацыенту складана стаяць на пятцы з разагнутай ступнёй. Выпадзення рэфлексаў звычайна няма. Часцей фарміруецца гомалатэральны скаліёз — нахіленне тулава ў здаровы бок. Пры такім становішчы павялічваецца міжпазванковая адтуліна і тым самым памяншаецца кампрэсія карэньчыка.

Пры пашкоджанні карэньчыка S1 (дыск L5—S1) клінічная карціна крыху іншая. Зона болю размяшчаецца на ягадзіцы, задняй паверхні сцягна і галёнкі, латэральнай шчыкалатцы і латэральным краі ступні. Гіперэстэзіі выяўляюцца ў вобласці вонкавай паверхні галёнкі, латэральнай шчыкалаткі, чацвёртым і пятым пальцах. Гіпа- ці атрафія з фарміраваннем перыферычнага парэзу назіраецца ў ікраножных мышцах, радзей ў пранаторах ступні. Парушаецца падэшвеннае згінанне ступні і пальцаў, пранацыя ступні. Пацыент адчувае цяжкасці пры стаянні на дыбачках. Выпадае ахілаў рэфлекс. Часцей фарміруецца гетэралатэральны скаліёз — нахіленне тулава ў хворы бок, пры якім зніжаецца нацягванне карэньчыка.

Фота Таццяны Ткачовай.

— Пры болі ў спіне якое даследаванне лепш прайсці?

— Камп'ютарная (КТ) і магнітна-рэзанансная (МРТ) тамаграфія маюць падобную адчувальнасць і спецыфічнасць у выяўленні грыжы міжпазванковага дыска. Пры гэтым МРТ дае больш дэталёвую карціну стану неўральных структур і мяккіх тканак. У якасці інструментальных метадаў (звычайна для дыферэнцыяльнай дыягностыкі) пры радыкулапатыі прымяняюць электранейраміяграфію.

— Як пазбавіцца ад гэтага болю?

— Кансерватыўнае лячэнне радыкулапатыі грунтуецца на імабілізацыі пазваночніка. Гэта пасцельны рэжым, у некаторых выпадках пацыентам прапануюць насіць гарсэт. Тэрапія дапаўняецца прыёмам анальгетыкаў, міярэлаксантаў, вітамінаў групы В
і цеплавымі працэдурамі. Купіраваўшы востры боль, пераходзяць да выцяжэння, фізіятэрапіі, масажу, лячэбнай фізкультуры, іголкарэфлексатэрапіі. Вялікую ролю адыгрывае лячэбная фізкультура, бо з яе дапамогай ствараецца ўласны «мышачны гарсэт». У хранічнай стадыі шырока прымяняецца санаторна-курортнае лячэнне.

— Што рабіць, калі лячэнне не прыносіць жаданага выніку? Прызначаецца аперацыя?

— У пераважнай большасці пацыентаў кансерватыўнае лячэнне прыводзіць да купіравання абвастрэння. Паказаннямі да хірургічнага ўмяшання з'яўляюцца парушэнні функцыі тазавых органаў, парэз ступні, а таксама выражаны болевы сіндром, які не паддаецца кансерватыўнаму лячэнню. Варта памятаць, што часам боль праходзіць толькі пасля пяці-шасці месяцаў і нават года кансерватыўнага лячэння.

Толькі лічбы

Каля 95 % выпадкаў радыкуліту абумоўлены астэахандрозам, міжпазваночнымі грыжамі, зрушэннем пазванкоў, якія прывялі да парушэнняў анатамічных узаемасувязяў у пазваночніку. Гэта значыць, прычына зусім не ў мышцах і не ў тым, што «спіну прастудзілі», — справа ў пазваночніку, які такім чынам сігналізуе, што ў яго сур'ёзныя праблемы.

5 % боляў у пазваночніку (і гэта важна ведаць!) толькі імітуюць радыкуліт. На самай справе яны могуць быць выкліканы анкалагічнымі ці запаленчымі хваробамі спіннога мозга.

Кожны восьмы чалавек у свеце ва ўзросце старэйшы за 40 гадоў, згодна са статыстыкай, хварэе на радыкуліт. Зрэшты, апошнім часам гэтая хвароба маладзее: сярод пацыентаў, якія ўпершыню звярнуліся да ўрача, нямала трыццацігадовых.

Алена КРАВЕЦ

Загаловак у газеце: «Прастрэл» зноў паспеў

Выбар рэдакцыі

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Пра стасункі, армію і падарункі.

Грамадства

Вайна пакінула яму жыццё, але забрала блізкіх. Завіталі да клічаўскага ветэрана вайны Міхаіла Фельдмана

Вайна пакінула яму жыццё, але забрала блізкіх. Завіталі да клічаўскага ветэрана вайны Міхаіла Фельдмана

Нягледзячы на свае 96, Міхаіл Фельдман выглядае на зайздрасць бадзёрым і маладжавым. 

Грамадства

Прыёмная кампанія: да чаго рыхтавацца?

Прыёмная кампанія: да чаго рыхтавацца?

Зроблены першы крок да аб'яднання экзаменаў.