Вы здесь

Нестандартна!


«Ма­ла­досць», «По­лы­мя», «Нё­ман» у cне­жань­скі агляд

Ці­хі­мі, не­за­ўваж­ны­мі кро­ка­мі ады­хо­дзіць у гіс­то­рыю чар­го­вы год на­ша­га жыц­ця. Хут­ка пра­чнём­ся ўжо ў 2015-м. На па­ды­хо­дзе апош­нія ў гэ­тым го­дзе ну­ма­ры лі­та­ра­тур­ных ча­со­пі­саў «Нё­ман», «По­лы­мя» і «Ма­ла­досць» — пра­сяк­ну­тае пе­рад­свя­точ­ным уз­ру­шэн­нем пад­су­ма­ван­не та­го, што бы­ло на­пі­са­на, пра­чы­та­на, пе­ра­ду­ма­на за да­во­лі плён­ны 2014-ы. Да­вай­це пры­гле­дзем­ся блі­жэй.

13-17

«Прый­дзі, Но­вы го­дзе, і не крыў­дзі мя­не нэн­дзай-бя­дою так, як па­пя­рэд­нія ста­рыя... І пры­ня­сі мне доб­рыя па­мыс­ныя ва­рун­кі жыц­ця дзе­ля пра­цы ма­ёй на ка­рысць лю­дзям праз на­ву­ку, праз пры­го­жыя сло­вы і пры­го­жыя тво­ры мас­тац­тва!» Гэ­ты­мі сло­ва­мі, на­пі­са­ны­мі ру­кой (у пра­мым сэн­се) Язэ­па Драз­до­ві­ча, па­чы­на­ец­ца сне­жань­скі ну­мар «Ма­ла­до­сці». Дак­лад­на та­го са­ма­га, хі­ба, му­сяць па­пра­сіць усе тры ча­со­пі­сы — ле­пей не пры­ду­ма­еш... Тэ­ма свят у два­нац­ца­тай «Ма­ла­до­сці» прад­стаў­ле­на шы­ро­ка: тут і «ка­ля­ка­ляд­ная» апы­тан­ка, і па­ра­ды псі­хо­ла­га на­конт «пе­рад­на­ва­го­дняй пе­ра­на­строй­кі»... Паэ­зія ну­ма­ра прад­стаў­ле­на «па­чат­коў­цам» Паў­лам Сі­мам, Змі­це­рам За­ха­рэ­ві­чам, па­эт­кай з эк­за­тыч­ным іме­нем Ёха­на Лі, а так­са­ма доб­ра вя­до­мым вам На­ву­мам Галь­пя­ро­ві­чам. У про­зе вар­та звяр­нуць ува­гу на асо­бу Сяр­гея Ма­ці­на — ма­ла­до­га пісь­мен­ні­ка, жыц­цё яко­га не­да­рэ­чна аба­рва­ла­ся пры­клад­на год та­му. У «Ма­ла­до­сці» вы зной­дзе­це яго да­во­лі не­стан­дарт­ны твор «Анд­рэй Зай­цаў. Па­між на­ра­джэн­ня­мі». Па­ці­каў­це­ся так­са­ма тво­рам яшчэ ад­на­го «ма­ла­до­сцеў­ска­га» ад­крыц­ця Ары­ны Гар­дзей пад наз­вай «Па­слуш­ні­ца» і доб­ры­мі каз­ка­мі Воль­гі Ка­рат­ке­віч пра ўпар­ты цвік ды па­цу­ка, які ма­рыў аб кры­лах... Са­мае тое пад Но­вы год!

У сне­жань­скім ну­ма­ры «Ма­ла­до­сці» чы­тай­це так­са­ма ін­тэр­в'ю з ча­ла­ве­кам «з іні­цы­я­ла­мі Баг­да­но­ві­ча» Мі­ха­і­лам Ба­ра­ноў­скім, лі­да­рам гур­та «Нель­га за­быць». Гэ­та сяб­роў­ская раз­мо­ва пра та­го ж Баг­да­но­ві­ча, лі­та­ра­ту­ру, бе­ла­рус­ка­моў­насць, Ка­ля­ды... Пра што яшчэ — пра­чы­та­е­це ў ча­со­пі­се.

Тут жа вы зной­дзе­це ці­ка­вы ма­тэ­ры­ял Але­ся Кар­лю­ке­ві­ча, пры­све­ча­ны не­паў­тор­на­му Ада­му Маль­дзі­су, а так­са­ма ар­ты­кул Жан­ны Не­кра­шэ­віч-Ка­рот­кай пра сла­ву­та­га «вяс­ко­ва­га лір­ні­ка» Ула­дзі­сла­ва Сы­ра­ком­лю — да­рэ­чы, аб'­ект на­ву­ко­вых ін­та­рэ­саў та­го ж Маль­дзі­са... Праў­да, ма­ла іс­нуе куль­тур­ных по­ста­цяў мі­ну­ла­га, які­мі б не ці­ка­віў­ся Адам Во­сі­па­віч.

Сур'­ёз­ны «ста­рэй­шы брат» га­рэз­лі­вай «Ма­ла­до­сці» ча­со­піс «По­лы­мя» па­чы­на­ец­ца ад­ра­зу з грун­тоў­на­га — з ра­ма­на Ула­дзі­мі­ра Гні­ла­мё­да­ва «Пас­ля вай­ны» (гэ­та пра­цяг, та­му ка­лі хо­ча­це цал­кам пра­чы­таць — зда­бы­вай­це яшчэ і па­пя­рэд­ні ну­мар). Як за­хо­чац­ца ча­го ляг­чэй­ша­га, звяр­ні­це­ся да паэ­зіі два­нац­ца­та­га ну­ма­ра «По­лы­мя» — вер­шаў Вік­та­ра Гар­дзея, Дзміт­рыя Пят­ро­ві­ча, Ва­сі­ля Дэ­бі­ша, Га­лі­ны За­гур­скай, Ва­лян­ці­ны Гі­руць-Ру­са­ке­віч... Але па­ча­кай­це, мы яшчэ з про­зай да кан­ца не ра­за­бра­лі­ся! Мі­хась Па­зня­коў па­ра­дуе чы­та­чоў тры­ма но­вы­мі апа­вя­дан­ня­мі «Ад лё­су не ўця­чэш», «На паў­да­ро­зе», «Стар­шы лей­тэ­нант». А ў руб­ры­цы «Га­ла­сы све­ту» зме­шча­ны пе­ра­клад на бе­ла­рус­кую мо­ву апо­вес­ці ўкра­ін­ска­га пісь­мен­ні­ка Ула­дзі­мі­ра Да­ні­лен­кі «Со­ней­ка маё, чор­нае і кал­ма­тае». Для ама­та­раў па­ванд­ра­ваць па па­та­ем­ных ку­точ­ках ду­шы вя­лі­кіх лю­дзей — руб­ры­ка «Дзён­ні­кі». У сне­жань­скім ну­ма­ры «По­лымя» вы зной­дзе­це пас­ля­ва­ен­ныя дзён­ні­кі Ві­са­ры­ё­на Гар­бу­ка, пісь­мен­ні­ка, які доў­гі час зма­гаў­ся з цяж­кой хва­ро­бай. «На­дыш­ла па­ра ім­гнен­на вы­ра­шаць, на што тра­ціць кож­ную се­кун­ду ча­су, ад­ва­я­ва­ную ў хва­ро­бы» — за­піс ад 6 чэр­ве­ня 1985 го­да. Ка­лі вам цяж­ка ма­ты­ва­вац­ца на пра­цу, твор­часць, жыц­цё, дзён­нік Ві­са­ры­ё­на Гар­бу­ка не­су­мнен­на дасць вам па­трэб­ны штур­шок.

13-16

Для лі­та­ра­ту­раз­наў­цаў «По­лы­мя» пад­рых­та­ва­ла на­ву­ко­вы ар­ты­кул Га­лі­ны Тыч­ко пра воб­раз­ны свет паэ­мы Ян­кі Ку­па­лы «Сон на кур­га­не» і раз­ва­гі Бра­ні­сла­ва Зуб­коў­ска­га пра твор­часць Ян­кі Маў­ра.

І, на­рэш­це, у чы­та­чоў «По­лы­мя» бу­дзе маг­чы­масць стаць свед­ка­мі дыс­ку­сіі на вель­мі пра­ва­ка­цый­ную тэ­му — стан і перс­пек­ты­вы дзі­ця­чай лі­та­ра­ту­ры. Не­здар­ма ма­тэ­ры­ял мае наз­ву «Эк­стрэ­маль­на не­бяс­печ­ны за­ня­так». Пра ці­ка­васць дыс­ку­сіі га­во­раць ім­ёны яе ўдзель­ні­каў: Люд­мі­ла Сінь­ко­ва, Яў­ген Мар­ты­но­віч, Ак­са­на Бяз­леп­кі­на, Тац­ця­на Ша­мя­кі­на...

Ця­пер за­пра­шаю ныр­нуць у «Нё­ман» — па­ці­ка­віц­ца лі­та­ра­тур­ны­мі на­він­ка­мі ча­со­пі­са. Па­чы­нае «Нё­ман», як і «По­лы­мя», з грун­тоў­на­га — апо­вес­ці Сяр­гея Тра­хі­мён­ка «Ге­ном Нью­то­на». Пры­хіль­ні­кі ма­лых пра­за­іч­ных фор­маў па­це­шац­ца «Дву­ма апа­вя­дан­ня­мі» Ва­сі­ля Тка­чо­ва і «Буль­бя­ны­мі па­ся­дзел­ка­мі» Ра­і­сы Дзей­кун.

У сне­жань­скім «Нё­ма­не» зме­шча­на пад­бор­ка паэ­тыч­ных тво­раў фі­на­ліс­таў і пры­зё­раў фес­ты­ва­ля ад­на­го вер­ша, які пра­во­дзіў мін­скі па­эт Г. Бар­таш у 2007—2012 гг. Пад­бор­ка мае вель­мі ак­ту­аль­ную наз­ву — «Па­да­рун­кі на Бо­жае на­ра­джэн­не». Ба­дай, укра­ду для вас ад­туль, каб за­інт­ры­га­ваць, адзін па­да­ру­на­чак — дас­ціп­ны верш Ка­ця­ры­ны Зы­ка­вай:

зима это где-то меж­ду молитвами
лыж­но­го магазина о сне­ге

и дворника о бесснежии. меж­ду ког­да ты зиму
не хо­чешь и ког­да уже с ней.

зима это ког­да серебристая ры­ба взой­дет
на синем

и ста­нет со-всем-прос­то

            и ты вдруг прос­нешь­ся от ощущения
у ко­то­ро­го нет имени

            (как у мес­та меж­ду верх­ней гу­бой и но­сом)

Шу­кай­це ў сне­жань­скім «Нё­ма­не» так­са­ма пе­ра­клад ме­му­а­раў ура­джэн­ца На­ва­груд­ка Іг­на­ція Яц­коў­ска­га «Апо­весць май­го ча­су, або Лі­тоў­скія пры­го­ды». Га­ран­та­ва­на за­хап­ляль­нае па­гру­жэн­не ў гіс­то­рыю. Да­рэ­чы, тут пры­во­дзіц­ца тэкст вер­ша Паў­лю­ка Баг­ры­ма «Зай­грай, зай­грай, хлоп­ча ма­лы» — ад­на з са­мых та­ям­ні­чых ста­ро­нак гіс­то­рыі бе­ла­рус­кай лі­та­ра­ту­ры.

13-18

Ка­лі вы яшчэ не ўсве­дам­ля­е­це вар­тас­цяў род­най лі­та­ра­ту­ры і кам­плек­су­е­це з гэ­тай пры­чы­ны, то пра­чы­тай­це ар­ты­кул Пят­ра Ва­сю­чэн­кі «Ула­да тэкс­ту. Бе­ла­рус­кая лі­та­ра­ту­ра на фо­не су­свет­най». Пры­вя­дзём ка­ва­ла­чак, пры­све­ча­ны ўжо зга­да­на­му Паў­лю­ку Баг­ры­му.

«О нем говорили: хо­тел стать по­этом,
а стал сол­да­том.

Никто не зна­ет, кем он действительно
хо­тел стать. Се­год­ня нет да­же уве­ренности,
действительно ли он написал стихотворение
«Зай­грай, зай­грай, хлоп­ча ма­лы...»

Его лирический ге­рой хо­чет стать
вол­ко­ла­ком (обо­рот­нем), что­бы носиться
по ле­сам и быть воль­ным.

Или карликом, на ко­то­ро­го в дет­стве
се­ла ле­ту­чая мышь.

Лишь бы не идти в рек­ру­ты или на панщину.
Сво­бо­да пре­вы­ше все­го.

Быть вол­ко­ла­ком или карликом, существом
стран­ным и не­по­ня­тным, —
не та­ков ли удел по­эта в Беларуси?

Багрим в кон­це кон­цов не стал ни пер­вым,
ни вто­рым, ни третьим. Взял в руки мо­лот,
вы­ко­вал люст­ру для кос­те­ла,
где служил ког­да-то ксендз, благословивший
его на писание стихов, а еще смастерил
ог­ра­ду на кладбище, на ко­то­ром
и сам за­снул веч­ным сном...»

Жа­да­ем вам, лю­быя на­шы чы­та­чы, су­стрэць но­вы 2015-ы з ман­да­ры­на­вым на­стро­ем і без жа­лю да та­го, што сплы­вае ра­зам з 2014-м. Будзь­це шчас­лі­выя ў но­вым го­дзе, а «Ма­ла­досць», «По­лы­мя» і «Нё­ман», тры кі­ты бе­ла­рус­кай мас­тац­кай пе­ры­ё­ды­кі, абя­ца­юць руп­лі­ва кла­па­ціц­ца, каб вам бы­ло чым уз­ба­га­чац­ца ду­хоў­на і ін­тэ­ле­кту­аль­на.

Та­ма­ра Са­ра­чын­ская

 

Выбор редакции

Общество

Житель Жодино Геннадий Пузанкевич доехал на велосипеде из Беларуси до Владивостока

Житель Жодино Геннадий Пузанкевич доехал на велосипеде из Беларуси до Владивостока

Он каждый день старался преодолевать не менее ста километров.

Общество

Как «Звязда» нарушителей отдыха с милицией искала

Как «Звязда» нарушителей отдыха с милицией искала

Последними теплыми деньками многие минчане стараются воспользоваться по полной и по возможности отдохнуть на природе, пусть и в пределах города.

Культура

Певец Александр Гелах: Как только поступил, стал искать работу

Певец Александр Гелах: Как только поступил, стал искать работу

Молодой тенор, который пришел в Национальный академический Большой театр Беларуси в 2015-м, обратил на себя внимание любителей оперы сразу.

Общество

Как работает участковый инспектор в деревне, откуда ровно два года назад пропал 10-летний Максим Мархалюк

Как работает участковый инспектор в деревне, откуда ровно два года назад пропал 10-летний Максим Мархалюк

В майора милиции Андрея Болбата не самый простой участок. Здесь и заповедники, и чащи, и дикие болота...