Вы тут

Сілай малітвы трымаюцца сцены


Па­ехаць у Пры­лу­кі, якія зу­сім по­бач з Мінск­ам, нас на­тхні­ла... за­ла­тая во­сень. Вя­лі­кі ма­гут­ны парк з пры­го­жы­мі але­я­мі, што лі­чыц­ца ад­ным з са­мых ста­ра­жыт­ных у Бе­ла­ру­сі, як і ча­ка­ла­ся, су­па­кой­ваў і на­тхняў раз­на­стай­нас­цю бар­во­ва-жоў­тых ко­ле­раў. Па-во­сень­ску срэб­нае во­зе­ра з роз­ных ба­коў аб­сту­па­лі, вы­плы­ва­ю­чы з лёг­кай сму­гі, бы­лая ка­рэт­ная, сві­ран, бро­вар, дом ака­но­ма, дом для ко­ліш­ніх ра­бот­ні­каў па­на. Спус­ці­лі­ся тро­хі ўніз і на­ткну­лі­ся на кры­ніч­ку з чыс­тай ва­дой... А ў са­мым сэр­цы Пры­лук, у ата­чэн­ні ма­гут­ных дрэў-ахоў­ні­каў — ве­ліч­ны па­лац. Ён не раз­бу­ра­ны і не за­ня­дба­ны, вы­дат­на за­ха­ваў­ся і ў ім па­ста­ян­на пра­цу­юць лю­дзі.

На ўва­хо­дзе гас­цей пар­ку ві­тае ста­ра­жыт­ная ад­чы­не­ная бра­ма. Мож­на за­ўва­жыць, што на ёй ві­сіць но­вень­кі лан­цуг. Зна­чыць, яна і ця­пер вы­кон­вае сваю функ­цыю: ахоў­вае нач­ны спа­кой ад ві­зі­таў не­сум­лен­ных гас­цей. Ад­ра­зу за бра­май — вя­ліз­ная алея. Яна вя­дзе прос­та да цэнт­раль­на­га ўва­хо­ду ў па­лац. Кро­чыш па ёй і ад­чу­ва­еш ся­бе... яс­на­вяль­мож­най па­ні, якая прый­шла пры­ві­таць і вы­ка­заць сваю па­ша­ну гас­па­да­рам ма­ёнт­ка.

Кож­ная ве­жа аца­ле­ла

Сам па­лац ві­даць не ад­ра­зу, яго сі­лу­эт вы­ма­лёў­ва­ец­ца з-за дрэў. Але вось і ён: асаб­лі­вы, ад­мет­ны, ве­ліч­ны. Пе­рад ува­хо­дам — вя­лі­кая клум­ба, у цэнт­ры яе ка­лісь­ці быў фан­тан. Усё гэ­та зна­хо­дзіц­ца па­ся­род круг­лай пля­цоў­кі і аб­са­джа­на раз­на­стай­ны­мі рас­лі­на­мі. Ве­ра­год­на, ка­рэ­ты гас­цей маг­лі тут зра­біць круг і спа­кой­на па­кі­нуць ула­дан­ні гас­цін­ных гас­па­да­роў. Над ува­хо­дам — шы­коў­ны бал­кон. З яго, пэў­на, мож­на бы­ло, вы­праў­ля­ю­чы бліз­кіх у да­ро­гу, ка­заць раз­ві­таль­ныя цёп­лыя сло­вы. А пас­ля за­стац­ца сам-на­сам са сва­і­мі дум­ка­мі, шпа­цы­ра­ваць узад і ўпе­рад і ча­сам угля­дац­ца ў да­ля­чынь алеі, а ці не кро­чыць па ёй той, ка­го так ча­кае сэр­ца?..

Не менш ад­мет­ны і ад­ва­рот­ны, паў­днё­вы, фа­сад па­ла­ца. Па ўсхо­дах мож­на пад­няц­ца на вя­лі­кі ад­кры­ты бал­кон. Він­та­вая лес­ві­ца так­са­ма ў да­во­лі доб­рым ста­не. На фун­да­мен­це па­ла­ца част­ко­ва за­ха­ваў­ся ма­лю­нак па тын­коў­цы. У ін­шых мес­цах яго спра­ба­ва­лі ад­на­віць, ад­нак кож­ны раз ча­мусь­ці па-роз­на­му.

Мы аб­гле­дзе­лі па­лац з роз­ных ба­коў, пад­лі­чы­лі ўсе яго ца­лют­кія веж­кі, ка­зыр­кі, ар­кі, ко­мі­ны. На­ту­раль­на, з'я­ві­ла­ся жа­дан­не да­ве­дац­ца, хто і ка­лі быў яго ўла­да­ра­мі, якія па­дзеі ад­бы­ва­лі­ся ў гэ­тых сце­нах. Ака­за­ла­ся, у Пры­лу­ках ёсць улас­ны Цэнтр на­род­най твор­час­ці. У ім, ся­род мно­гіх ін­шых, дзей­ні­чае і аб'­яд­нан­не «Пры­луц­кая спад­чы­на». Яго пер­шая кі­раў­ні­ца Ін­эса КА­РОЛЬ

да­па­маг­ла нам вяр­нуц­ца на не­каль­кі ста­год­дзяў на­зад:

— 100 га­доў у ся­дзі­бе ў Пры­лу­ках быў пра­ва­слаў­ны ма­нас­тыр (з 1600-х пры­клад­на да 1735-га го­да). За­сна­ва­ла яго Ган­на Агін­ская. Да­рэ­чы, яе баць­ка з'яў­ляў­ся фун­да­та­рам Свя­та-Пет­ра-Паў­лаў­скіх ма­нас­ты­ра і са­бо­ра ў Мін­ску. Мы ду­ма­ем, што дзя­ку­ю­чы та­му, што ма­на­хі тут ма­лі­лі­ся та­кі доў­гі час, на­ша ся­дзі­ба аца­ле­ла. Бо мно­гія ін­шыя раз­бу­ры­лі­ся, не пе­ра­жы­лі вы­пра­ба­ван­няў ста­год­дзя­мі. Ад­нак лёс і ў яе быў да­во­лі скла­да­ны, яна пе­ра­хо­дзі­ла з рук у ру­кі. Пас­ля та­го, як за­чы­ніў­ся ма­нас­тыр, тут ста­лі жыць Іва­ноў­скія (рад­ня Ган­ны Агін­скай). За­тым ма­ён­так пе­ра­да­ваў­ся па жа­но­чай лі­ніі як па­саг доч­кам, якія іш­лі за­муж. Ва­ло­да­лі ім Ашто­рпы, Гар­ва­ты. Мож­на ска­заць, што ў ся­рэ­дзі­не XІX ста­год­дзя гэ­тую ся­дзі­бу па­бу­да­ва­лі жан­чы­ны. З 1850 па 1870 год Люд­ві­ка Гар­ват з па­ла­ца зра­бі­ла вель­мі пры­го­жы за­мак, які ўпры­гож­ва­ла шмат ве­жак.

Са­мыя ба­га­тыя гас­па­да­ры

Ся­дзі­бу ў Пры­лу­ках усе ве­да­юць як ула­дан­ні Чап­скіх — ад­на­го з са­мых ба­га­тых ро­даў та­го ча­су. Яны ме­лі яшчэ адзін ма­ён­так, у Стань­ка­ва. Ад­нак яму ме­ней па­шан­ца­ва­ла, сён­ня пра бы­лую пры­га­жосць мож­на мер­ка­ваць толь­кі па ру­і­нах. Ін­эса Ка­роль рас­па­вя­ла гіс­то­рыі лё­саў не­каль­кіх Чап­скіх, якія вы­рас­лі і жы­лі ў Пры­лу­ках:

— У 1871 го­дзе ся­дзі­бу ку­піў Эме­рык Чап­скі. Ён быў над­звы­чай прад­пры­маль­ным ча­ла­ве­кам, та­му за­ня­ўся скуп­кай зем­ляў. У яго ўла­дан­ні бы­ла тэ­ры­то­рыя ад Стань­ка­ва і да Мін­ска. Быў ство­ра­ны так зва­ны Стань­каў­скі ключ, дзе квіт­не­ла яго гас­па­дар­ка. Акра­мя та­го, граф меў вя­ліз­ныя ка­лек­цыі, зай­маў­ся бія­ло­гі­яй, слу­жыў пры ца­ры Аляк­санд­ры ІІ, быў ві­цэ-гу­бер­на­та­рам Пе­цяр­бур­га, гу­бер­на­та­рам Ноў­га­ра­да, кі­раў­ні­ком ляс­ных ве­да­мст­ваў ў Ра­сій­скай ім­пе­рыі. Ад­нак з ца­ром па­сва­рыў­ся з-за та­го, што той раз­да­ваў ляс­ныя ўгод­дзі ў пры­ват­ныя ру­кі, і з'е­хаў у сваю ся­дзі­бу. Та­ды шчыль­ней за­ня­ўся ка­лек­цы­я­мі і гас­па­дар­кай.

Эме­рык уз­на­віў па­лац у Пры­лу­ках на ўзор ста­ро­га, праў­да, змен­шыў коль­касць ве­жаў, па­кі­нуў­шы ча­ты­ры. А з пра­ва­га бо­ку пры­бу­да­ваў вя­лі­кую ча­ты­рох­кут­ную ве­жу. У ёй са скле­па ідзе він­та­вая лес­ві­ца, па­коі ў тры па­вер­хі раз­мя­шча­юц­ца адзін над ад­ным. У ад­ным з іх сён­ня зна­хо­дзіц­ца му­зей.

У Стань­ка­ва Эме­рык Чап­скі за­хоў­ваў шы­коў­ныя ка­лек­цыі: ме­да­лі, ма­не­ты, ор­дэ­ны, ста­ра­даў­нія кні­гі, кар­ты, каш­тоў­нае адзен­не... Ад­нак у 1894 го­дзе вы­ра­шыў пе­ра­ехаць у Кра­каў, ку­піў не­вя­лі­кі па­лац, зра­біў пры­бу­до­ву і раз­мяс­ціў там боль­шасць сва­іх скар­баў. Са Стань­ка­ва ка­лек­цыі вы­во­зі­лі ў 6 ва­го­нах 130-цю скрын­ка­мі. Эме­ры­ку не па­шан­ца­ва­ла, ён ра­на па­мёр, ха­ця быў над­звы­чай зда­ро­вым, моц­ным муж­чы­нам. За­гі­нуў з-за хво­ра­га зу­ба, бо ў тыя ча­сы не ўме­лі спраў­ляц­ца з ін­фек­цы­яй.

Ста­рэй­шы сын Эме­ры­ка Ка­раль Чап­скі быў вя­до­мым мін­скім га­рад­скім га­ла­вой. Кож­ны дзень вяр­хом на ка­ні ез­дзіў са Стань­ка­ва на пра­цу ў ста­лі­цу. Ма­лод­шы сын, яко­га зва­лі Юрый (Ежы), жыў у Пры­лу­ках. З жон­кай-пра­жан­кай яны ме­лі 7 дзя­цей. На­ра­джаць жон­ка ез­дзі­ла ў Пра­гу, там да­гэ­туль за­ха­ваў­ся па­лац, у якім з'яў­ля­лі­ся на свет пры­луц­кія спад­чын­ні­кі (сён­ня ў ім зна­хо­дзіц­ца італь­ян­скае па­соль­ства). Усе іх дзе­ці з ча­сам з'е­ха­лі за мя­жу: хто ву­чыц­ца, хто за­муж. Ад­на­го з іх, Юза­фа Чап­ска­га, і сён­ня ве­да­юць ва ўсёй Еў­ро­пе, пра што рас­па­вя­дае Ін­эса Ка­роль:

— Юзаф стаў вя­до­мым дзя­ку­ю­чы пісь­мен­ніц­кай дзей­нас­ці і ма­ля­ван­ню. Пад­час ім­пе­ры­я­ліс­тыч­най вай­ны быў на фрон­це. У 1939 го­дзе ака­заў­ся ўдзель­ні­кам Ка­тын­скай тра­ге­дыі, ад­нак за­стаў­ся ў жы­вых дзя­ку­ю­чы за­ступ­ніц­тву ўплы­во­вых сяб­роў. Ра­зам з ім вы­жы­ла яшчэ 70 ча­ла­век, але іх сля­ды згу­бі­лі­ся, і ён пры­клаў шмат на­ма­ган­няў, каб ад­шу­каць, дзе зна­хо­дзяц­ца гэ­тыя лю­дзі. Быў удзель­ні­кам Ар­міі Ан­дэр­са, ад­нак ад зброі ад­мо­віў­ся і зай­маў­ся куль­тур­най ра­бо­тай. Усё гэ­та апі­са­на ў яго кні­гах «Ус­па­мі­ны аб Ста­ра­бель­ску» і «На не­ча­ла­ве­чай зям­лі». Пас­ля вай­ны ез­дзіў па Еў­ро­пе з лек­цы­я­мі пра Ка­тын­скую тра­ге­дыю. Ра­зам з Ежы Гед­рой­цам ад­крыў пад Па­ры­жам Лі­та­ра­тур­ны ін­сты­тут. Там яны вы­да­ва­лі ча­со­піс «Куль­ту­ра», у якім дру­ка­ва­лі­ся ўсе ды­сі­дэн­ты, у тым лі­ку Са­лжа­ні­цын. У Таш­кен­це па­зна­ё­міў­ся з рус­кі­мі пісь­мен­ні­ка­мі. Ган­на Ахма­та­ва пры­свя­ці­ла яму верш «У тую ноч мы стра­ці­лі ро­зум адзін ад ад­на­го»...

22-9

Юзаф Чап­скі пра­жыў 96 га­доў. Ён прай­шоў усе вы­пра­ба­ван­ні XX ста­год­дзя. Жыў у Цар­скім Ся­ле і су­стра­каў­ся з сям'­ёй ца­ра. Быў свед­кам Пер­шай су­свет­най вай­ны, Каст­рыч­ніц­кай рэ­ва­лю­цыі, гра­ма­дзян­скай вай­ны. Раз­вал Са­вец­ка­га Са­ю­за так­са­ма зда­рыў­ся пры ім. Так ні ра­зу і не ажа­ніў­ся, на­шчад­каў не па­кі­нуў.

Сяст­ра Юза­фа Ма­рыя Чап­ская — так­са­ма вя­до­мая пісь­мен­ні­ца. Са­мыя зна­ка­мі­тыя яе кні­гі на­зы­ва­юц­ца «Еў­ро­па ў сям'і» (1970) і «Час ад­ме­не­ны» (1978). У іх, ся­род ін­ша­га, ад­люст­ра­ва­на жыц­цё не­каль­кіх па­ка­лен­няў Чап­скіх.

Пад звон ма­нет

— Пас­ля рэ­ва­лю­цыі Пры­лу­кам так­са­ма па­шан­ца­ва­ла, — упэў­не­на Ін­эса Ка­роль. — Пэў­на, та­му, што Ежы Чап­скі і яго жон­ка бы­лі над­звы­чай доб­ры­мі людзь­мі. Работнікі, якія ў іх пра­ца­ва­лі, жы­лі ня­дрэн­на, яны ім па­ста­ян­на да­па­ма­га­лі. Ка­жуць, ка­лі пан і па­ні вы­яз­джа­лі з до­му, то за 15 хві­лін да гэ­та­га зва­ні­лі ў звон. Лю­дзі збі­ра­лі­ся ва­кол, і Чап­скія, еду­чы, сы­па­лі ім за­ла­тыя ма­не­ты... Та­му пас­ля рэ­ва­лю­цыі па­лац не раз­бу­ры­лі і не спа­лі­лі.

У са­вец­кія ча­сы па­лац так­са­ма не пус­та­ваў. Пад­час ад­крыц­ця Бе­ла­рус­ка­га дзяр­жаў­на­га ўні­вер­сі­тэ­та ў ім пла­на­ва­лі ства­рыць на­ву­ко­вую фер­му. На яе асно­ве быў ство­ра­ны ін­сты­тут сель­скай гас­па­дар­кі, які пас­ля пе­ра­мяс­ці­лі ў Гор­кі. Пас­ля тут быў так зва­ны на­цы­я­на­лі­за­ва­ны ма­ён­так, за­тым кал­гас.

У 1938-м у па­ла­цы ад­крыў­ся дом ад­па­чын­ку НКУС. У ім заў­сё­ды ад­па­чы­ва­лі вы­со­ка­па­стаў­ле­ныя чы­ноў­ні­кі і на­блі­жа­ныя да іх пісь­мен­ні­кі, паэ­ты.

Ка­лі па­ча­ла­ся вай­на, гаў­ляй­тар Віль­гельм Ку­бэ зра­біў па­лац ад­ной са сва­іх рэ­зі­дэн­цый. Усё аб­га­ра­дзі­лі, па­ста­ві­лі выш­кі з пра­жэк­та­ра­мі. Па­вы­ся­ка­лі ліш­нія дрэ­вы, пры­бра­лі паў­раз­бу­ра­ныя да­мы. У па­ла­цы спа­чат­ку бы­ла ка­мен­да­ту­ра, а пас­ля — мес­ца ад­па­чын­ку са­мо­га гаў­ляй­та­ра. Ёсць фо­та­здым­кі, на якіх Ку­бэ ста­іць на­су­праць па­ла­ца ра­зам са сва­ёй жон­кай. Ка­лі нем­цы па­кі­да­лі Пры­лу­кі, адзін з іх сеў на ве­ла­сі­пед, аб'­ехаў па­лац і пад­па­ліў яго, бо тут за­хоў­ва­ла­ся шмат вель­мі важ­ных ня­мец­кіх да­ку­мен­таў. Па­лац га­рэў тры дні і знут­ры стаў аб­са­лют­на спус­то­ша­ным. Ад­нак, па­коль­кі сце­ны ў ім вель­мі тоў­стыя, звон­ку ён за­ха­ваў­ся та­кім, як быў.

Дзя­ку­ю­чы ка­ла­рад­ска­му жу­ку...

Ін­эса Ка­роль упэў­не­на, што і пас­ля вай­ны шчас­лі­вы лёс на­пат­каў ся­дзі­бу:

— На Бе­ла­русь стаў на­па­даць ка­ла­рад­скі жук. У 1956—1957 га­дах у Мін­ску бы­ла ар­га­ні­за­ва­на на­ву­ко­вая ла­ба­ра­то­рыя па аба­ро­не буль­бы ад ка­ла­рад­ска­га жу­ка. Ад­нак у ста­лі­цы ёй бы­ло ма­ла мес­ца, па­трэб­ны бы­лі па­лі, каб пра­во­дзіць до­сле­ды. Гэ­та ўсё бы­ло зной­дзе­на ў Пры­лу­ках, ку­ды пе­ра­нес­лі ла­ба­ра­то­рыю. Ёй кі­ра­ва­ла Цы­ля Ган­дэль­ман. Яна знай­шла ў са­бе муж­насць і ад­на­ві­ла вя­ліз­ны па­лац. Праз Са­вет Мі­ніст­раў СССР, Са­вет мі­ніст­раў БССР у Ін­сты­тут ахо­вы рас­лін спе­цы­яль­на на­кі­ра­ва­лі гро­шы, і па­лац ад­на­ві­лі на ўзор ста­ро­га. Тут па­ча­ла пра­ца­ваць стан­цыя аба­ро­ны ад ка­ла­рад­ска­га жу­ка. А ў 1971 го­дзе на ба­зе стан­цыі і ін­шых ла­ба­ра­то­рый ад­кры­лі Бе­ла­рус­кі на­ву­ко­ва-да­след­чы ін­сты­тут ахо­вы рас­лін. Ён пра­цуе па сён­няш­ні дзень.

Дзя­ку­ю­чы Ін­сты­ту­ту ахо­вы рас­лін Пры­лу­кі пе­ра­ста­лі быць звы­чай­най вёс­кай са слаў­ным мі­ну­лым. Тут ства­рыў­ся аду­ка­ва­ны на­ву­ко­вы ася­ро­дак. Сю­ды з'е­ха­лі­ся кан­ды­да­ты, дак­та­ры на­вук і ін­шыя да­след­чы­кі, якія скон­чы­лі роз­ныя ўста­но­вы бы­ло­га СССР. Па­бу­да­ва­лі да­мы і ўсім на­ву­ко­вым су­пра­цоў­ні­кам да­лі ква­тэ­ры. На той час у ін­сты­ту­це пра­ца­ва­ла больш за 300 ча­ла­век, а ў кож­на­га з іх — дзе­ці, уну­кі... Сён­ня Пры­лу­кі лі­чац­ца аг­ра­га­рад­ком, у ім ка­ля 2000 жы­ха­роў. Бу­ду­юц­ца но­выя да­мы, ды і са ста­лі­цай ёсць доб­рая транс­парт­ная су­вязь. Ін­эса Ка­роль рас­ка­за­ла, што са­ма з'яў­ля­ец­ца ка­рэн­най мін­чан­кай, усё жыц­цё ез­дзі­ла сю­ды пра­ца­ваць са ста­лі­цы. Ад­нак 10 га­доў та­му пе­ра­ся­лі­ла­ся жыць у Пры­лу­кі і зу­сім не шка­дуе.

Тое, што ў пры­го­жым па­ла­цы зна­хо­дзіц­ца Ін­сты­тут ахо­вы рас­лін, мож­на аца­ніць па-роз­на­му. З ад­на­го бо­ку, гэ­та яго вя­лі­кае шан­ца­ван­не. Бо гіс­та­рыч­на каш­тоў­ны бу­ды­нак не пус­туе, не раз­валь­ва­ец­ца на ка­вал­кі. Ён жы­вы і ка­рыс­ны лю­дзям, а яны пра яго кла­по­цяц­ца. Але ж тым, хто пры­ехаў сю­ды ў якас­ці ту­рыс­та, па­блу­каў­шы па ва­ко­лі­цах, пры­мя­ніць сваю ці­ка­васць ня­ма дзе. Нам рэ­ста­ра­нам па­слу­жы­ла адзі­ная лаў­ка ў цэнт­ры пры­го­жай алеі, за­кус­ка­мі бы­лі бу­тэрб­ро­ды, а на­по­ем — тое, што пры­вез­лі з са­бой у тэр­ма­се.

Пад­час блу­кан­няў па пар­ку нам су­стрэ­лі­ся япон­скія жур­на­ліс­ты, якія пры­еха­лі зды­маць ві­дэа­сю­жэт пра па­лац — ве­ра­год­на, вы­бра­лі тое, што не­да­лё­ка ад Мін­ска. У на­шай ванд­роў­цы геа­гра­фіч­нае ста­но­ві­шча (уся­го 8 кі­ла­мет­раў ад Мін­скай каль­ца­вой аў­та­да­ро­гі) так­са­ма ады­гра­ла не апош­нюю ро­лю. Раз­мя­шчэн­не Пры­лук мож­на бы­ло б вы­гад­на вы­ка­рыс­тоў­ваць, на­кі­роў­ва­ю­чы сю­ды ту­рыс­тыч­ныя плы­ні з бе­ла­рус­кай ста­лі­цы.

Пры­ста­ліч­ны ту­рызм

Пры­луц­кія сцеж­кі-да­рож­кі ўсё ж за­вя­лі нас у Мінск — ту­ды, дзе на «круг­лым ста­ле» аб­мяр­коў­ва­лі маг­чы­масць ства­рэн­ня ў Пры­лу­ках ту­рыс­тыч­на­га цэнт­ра, на­кшталт Мі­ра і Ня­сві­жа. Ві­цэ-стар­шы­ня Мінск­ага ста­ліч­на­га са­ю­за прад­пры­маль­ні­каў і пра­ца­даў­цаў Іван ГАР­ДЗІ­ЕЎ­СКІ схе­ма­тыч­на па­ка­заў тэ­ры­то­рыю, якую вар­та ўклю­чыць у но­вы ту­рыс­тыч­ны клас­тар, і рас­па­вёў, што мож­на на ёй ства­рыць. У гіс­та­рыч­ным ася­род­дзі ёсць маг­чы­масць па­ка­заць, як жы­лі Чап­скія, акра­мя та­го, пра­ілюст­ра­ваць дзей­насць ста­ліч­на­га мэ­ра Ка­ра­ля Чап­ска­га. Уз­на­віць ста­ры млын, за­мест жор­наў па­ста­віць ге­не­ра­тар, які бу­дзе вы­пра­цоў­ваць энер­гію, і зра­біць у ім му­зей пер­шай элект­ра­стан­цыі, якую ад­крыў Ка­раль Чап­скі. Па пра­ек­це Але­га Мас­лі­е­ва ўзна­віць зва­ні­цу, якая бы­ла ў Пры­лу­ках. Ма­ец­ца не­каль­кі бу­дын­каў, пры­дат­ных для ства­рэн­ня га­тэ­ля. У бы­лым свір­не ад­крыць рэ­ста­ран, маг­чы­ма, са сва­ёй пі­ва­вар­няй. Ва­кол во­зе­ра пра­клас­ці кон­ку, на якой змаг­лі б ка­тац­ца ту­рыс­ты. Адкрыць му­зей Бел­тэ­ле­ра­дыё­кам­па­ніі, бо ў Пры­лу­ках ста­іць бу­ды­нак, з яко­га ў са­вец­кія ча­сы за­глу­ша­ла­ся вя­шчан­не аме­ры­кан­скіх ра­дыё­стан­цый і BBC. По­бач пра­цуе фер­мер­ская гас­па­дар­ка, у якой мож­на зра­біць аг­ра­эка­ся­дзі­бу «Граф Чап­скі». Варта не­як вы­ка­рыс­таць і чыс­тыя са­жал­кі з кры­ніч­най ва­дой. З усі­мі гэ­ты­мі пра­па­но­ва­мі, аб'­яд­на­ны­мі ў агуль­ную кан­цэп­цыю, гра­мад­скасць пла­нуе звяр­нуц­ца ў Мін­гар­вы­кан­кам і Мі­набл­вы­кан­кам.

За­ста­ец­ца толь­кі зда­гад­вац­ца, што бу­дзе да­лей ад­бы­вац­ца з Пры­лу­ка­мі. Але, ве­да­ю­чы іх шан­ца­ван­не, мож­на быць спа­кой­ным, што ўсё пой­дзе толь­кі на ка­рысць.

Ні­на ШЧАР­БА­ЧЭ­ВІЧ,

фо­та аў­та­ра


Выбар рэдакцыі

Культура

Адэльск: турыстычная Мекка на прыграніччы

Адэльск: турыстычная Мекка на прыграніччы

Адэльск — унікальнае месца. Ціхая вёска на самым ускрайку заходняй мяжы становіцца з кожным годам усё больш знакамітай.

Грамадства

Як хутка людзі змогуць стаць менш агрэсіўнымі?

Як хутка людзі змогуць стаць менш агрэсіўнымі?

 Псіхолаг Раман Кручкоў упэўнены, што на самай справе агрэсія ўласціва ўсім людзям.  

Грамадства

Археалагічны комплекс «Бярэсце» стане першай пляцоўкай святкавання тысячагоддзя

Археалагічны комплекс «Бярэсце» стане першай пляцоўкай святкавання тысячагоддзя

Археалагічны музей «Бярэсце» і навакольная тэрыторыя перажываюць вялікае абнаўленне. 

Культура

Існавала павер'е, што на Русальны тыдзень нельга хадзіць у лес

Існавала павер'е, што на Русальны тыдзень нельга хадзіць у лес

«Прыйшло лета, спякота, і мы ўсё часцей і часцей ідзём на рэчку».