19 Кастрычнік, чацвер

Вы тут

Што азначае перамога Макрона для будучыні ЕС?


У мінулую нядзелю ў Францыі прайшоў другі тур выбараў прэзідэнта краіны. Былы міністр эканомікі Эмануэль Макрон, які стварыў і ўзначаліў рух «Наперад!», узяў верх з вынікам 66,1%. За яго выказалася больш як 20,7 мільёна выбаршчыкаў. Лідар партыі «Нацыянальны фронт» Марын Ле Пэн атрымала астатнія 10,6 мільёна галасоў — гэта 33,9%.


Фота: ria.ru

Вынікі выбараў нельга назваць сенсацыяй. Яны былі зразумелыя ўжо па заканчэнні першага тура, калі Макрону ўдалося прабіцца ў фінал разам з Ле Пэн. Менавіта тады гэта было найважнейшай навіной для прыхільнікаў ЕС — калі б Макрон не прайшоў, то сапернікам Ле Пэн мог бы стаць адзін з кандыдатаў, якія выказваліся супраць удзелу Францыі ў саюзе. І тады няважна, хто б перамог у гэтую нядзелю, — абое прэтэндэнты маглі б правесці рэферэндум аб выхадзе Францыі з Еўрасаюза, хто б з іх ні стаў прэзідэнтам. Сам жа Макрон не бярэ пад сумненне членства Францыі ў ЕС.

У той жа час не ўсё так проста. Нідэрландскія і французскія выбары ў першай палове 2017 года разглядаліся элітамі ЕС па галоўным параметры — ці не з'явяцца там ва ўладзе сілы, якія будуць настроены пераняць прыклад Вялікабрытаніі. Некаторымі гэтая пагроза ўспрымалася як рэальная магчымасць краху Еўрасаюза, бо менавіта ў Францыі і Нідэрландах у 2005 годзе няўдала прайшлі вельмі важныя рэферэндумы, дзе насельніцтва адхіліла Канстытуцыю ЕС, якая прадугледжвае далейшую цэнтралізацыю гэтага інтэграцыйнага аб'яднання. З тых часоў ЕС вымушаны жыць без сваёй Канстытуцыі і таксама адмовіцца ад планаў па цэнтралізацыі. Але сама пастаноўка пытання сведчыць пра тое, што Еўрасаюз знаходзіцца ў глыбокім крызісе, калі галоўным пытаннем становяцца не перспектывы далейшага развіцця, а сур'ёзна разглядаецца магчымасць выхаду вельмі важных удзельнікаў. З гэтага боку перамога праціўнікаў еўраінтэграцыі ў Нідэрландах магла стаць сігналам да пачатку панікі аб магчымасці краху ЕС і заразліва паўплываць на вынік выбарчай кампаніі ў Францыі.

Цяпер страхі засталіся ў мінулым, па выніках выбараў у абедзвюх краінах ва ўладзе няма прыхільнікаў выхаду з ЕС. Асабліва важныя вынікі прэзідэнцкіх выбараў у Францыі, паколькі без яе Еўрапейскі саюз не быў бы такім, як цяпер. Менавіта французска-германскія дамоўленасці ў 1950-х гадах паклалі пачатак старту інтэграцыі, Францыя на фоне выхаду Вялікабрытаніі будзе другой па памеры насельніцтва і эканомікі краінай ЕС пасля Германіі. Якія ж будуць дзеянні Макрона як прэзідэнта краіны, і ці паслужыць гэта інтарэсам захавання і развіцця Еўрасаюза?

Аб контурах будучай палітыкі можна меркаваць па краінах, з лідарамі якіх пасля перамогі на выбарах Эмануэль Макрон пагутарыў, — гэта ЗША, Вялікабрытанія, Германія, Турцыя і Канада. Тры з іх — ЗША, Вялікабрытанія і Канада — з'яўляюцца найбліжэйшымі саюзнікамі па НАТА. Вялікабрытанія і Канада таксама лічацца найважнейшымі і найбліжэйшымі саюзнікамі ЗША, пры гэтым у Канадзе значны ўплыў на ўнутраныя справы краіны аказвае франкамоўны Квебек. Гэты кірунак перагавораў сведчыць, што новы прэзідэнт не плануе мяняць існуючую атлантычную арыентацыю Францыі, якая захоўвалася пры яго папярэдніку Аландзе, і амерыканацэнтрычны свет яго задавальняе. Праблема ў тым, што свет, цэнтрам якога з'яўляюцца ЗША, прадугледжвае мала самастойных магчымасцяў для ЕС, і, больш за тое, у Вашынгтоне не разглядаюць станоўча спробы цэнтралізацыі Еўрасаюза і праекты па нарошчванні яго ролі ў свеце. Такім чынам, можна меркаваць, што новы прэзідэнт Францыі будзе выступаць не за рэформы па далейшай цэнтралізацыі і ўзмацненні Еўрапейскага саюза, а за захаванне статус-кво. Але гэта азначае, што ЕС застанецца на небяспечнай стадыі частковай цэнтралізацыі, менавіта ў тым стане, калі сталі магчымымі ўцёкі з яго Вялікабрытаніі, што не выключае ў будучыні новых падобных праяў.

Перагаворы з Германіяй як найважнейшай краінай у ЕС таксама зразумелыя. Макрон супакоіў сваіх германскіх калег у тым, што Парыж застаецца верным саюзнікам Берліна ў прасоўванні сумесных інтарэсаў.

Званок у Турцыю сведчыць, што ў новага прэзідэнта Францыі ёсць свае амбіцыі па ўрэгуляванні адразу трох пытанняў — крызісу з наплывам бежанцаў, барацьбе з «Ісламскай дзяржавай» і сірыйскай вайне. Усе тры праблемы ўяўляюць сур'ёзныя цяжкасці для Еўрасаюза і самой Францыі, і тут роля Макрона можа быць дастаткова вялікая. Тым больш што Францыя, у сілу сваёй геаграфіі, заўсёды прэтэндавала на лідзіруючую ролю адносна паўднёвых суседзяў ЕС.

У Маскву Макрон не патэлефанаваў, і гэта таксама сігнал. Але негатыўны. Тым больш што новы лідар Францыі пакрыўджаны на хакерскую атаку на яго выбарчы штаб, якая адбылася напярэдадні выбараў і якую ў заходніх СМІ прыпісваюць Маскве.

Сяргей КІЗІМА, доктар палітычных навук

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Арыгінальныя лекі ці джэнерыкі?

Арыгінальныя лекі ці джэнерыкі?

Які шлях абраць, каб не адстаць ад канкурэнтаў.

Грамадства

У старажытным Нясвіжы распачалася новая праваслаўная трыдыцыя

У старажытным Нясвіжы распачалася новая праваслаўная трыдыцыя

У мінулую нядзелю прайшоў хросны ход у гонар Абраза Багародзіцы Адзігітрыі. 

Грамадства

Гісторыі беларусаў, якія працуюць пасля 90 гадоў

Гісторыі беларусаў, якія працуюць пасля 90 гадоў

«Інтэрв'ю? Ну, толькі калі хутка, а то ў мяне вельмі шмат работы», — сказаў адзін з нашых герояў, калі тэлефанавалі дамовіцца на сустрэчу.