Вы тут

Аб чым пісала «Звязда» праз два тыдні пасля Перамогі?


«Рэдакцыі газеты на пастаянную работу патрабуюцца стэнаграфісткі, машыністкі, карэктары, падчытчыкі, швейцары, шоферы. Звяртацца па адрасу: г. Мінск , вул. Пушкіна, 55, Дом друку, трэці паверх».


Калі ласка, не ўспрыміце гэту абвестку ўсур'ёз, бо...

Песцяць нас чытачы-прыхільнікі: час ад часу знаходзяць — хто за бабулінай бажніцай, хто на гарышчы дзедавай хаты, — старыя зжаўцелыя нумары «Звязды» і (здымаем капялюш!) дасылаюць, перадаюць іх у музей рэдакцыі. У прыватнасці, згаданая абвестка аб запрашэнні на працу была надрукавана у самай нядаўняй знаходцы — у нумары за... 22 мая 1945 года (!). Аб чым жа пісала «Звязда» праз два тыдні пасля Перамогі, праз няпоўны год пасля вызвалення Мінска, тады, калі ў нашых лясах яшчэ шасталі банды гітлераўскіх недабіткаў, калі тысячы чырвонаармейцаў-беларусаў яшчэ толькі збіраліся адправіцца на Далёкі Усход, каб прыняць удзел у канчатковым разгроме японскіх мілітарыстаў?

Нумар адкрываецца так званай перадавіцай, прысвечанай ролі беларускага народа ў Вялікай Айчыннай вайне. Напісаны гэты артыкул, як і варта было чакаць, высокім ура-патрыятычным стылем, з услаўленнем вялікага палкаводца таварыша Сталіна.

Тут жа друкуецца падзяка маршала Ракасоўскага кіраўніцтву БССР за віншаванні воінам Другога Беларускага фронту з нагоды Перамогі і партрэт трактарыста Цімкавіцкай МТС Капыльскага раёна Васіля Лобана, які на сваім ХТЗ апрацаваў 580 гектараў ворыва і пры гэтым сэканоміў 1100 кілаграмаў паліва.

Два матэрыялы, у тым ліку досыць вялікі рэпартаж, прысвечаны пераводным іспытам і выпускным экзаменам у школах.

Час быў галодны, таму зусім не здзіўляе паведамленне з Брэста пра тое, што мясцовыя ўлады адвялі насельніцтву звыш 3 000 гародаў і выдзелілі 20 тон насеннай бульбы, змешчанае на першай паласе.

Другая паласа прысвечана ў асноўным сельскагаспадарчай тэматыцы. Расказваецца пра лёс звяна высокіх ураджаяў з Веткаўскага раёна, якое здолела атрымаць з кожнага гектара па 129 пудоў жыта, 114 — ячменю, 108 — пшаніцы і 1 320 пудоў бульбы. (Пералічыце пуды ў звыклыя нам цэнтнеры, параўнайце іх хоць бы з леташнімі ўраджаямі, і «ўбачце», які велізарны крок наперад зрабілі нашы вяскоўцы.) На жаль, у звяна гэта быў адзінкавы поспех, бо жанчын, якія ў засуху ледзь не вёдрамі цягалі ваду на свае ўчасткі, перавялі на іншыя работы.

Цікава было даведацца, што пасля вайны разам з машынна-трактарнымі станцыямі (МТС) існавалі конна-пракатныя пункты, якія толькі ў Іўеўскім раёне апрацавалі звыш 200 гектараў зямлі, што яны істотна дапамагалі сем'ям загінулых франтавікоў і партызанаў, а таксама інвалідаў вайны.

Яшчэ цікавейшай падалася згадка пра тое, што перад вайной у нас былі людзі, якія пры асушванні балот выконвалі дзённую норму на 1 200, нават на 1 500 працэнтаў!

Усцешыла і тое, што ў краіне не было тады наркаманаў, бо на асушаных балотах вырошчвалі каноплі (7 цэнтнераў валакна з гектара), а таксама збожжа, бульбу, буракі...

Азмрочыў гэтую карціну хіба фотаздымак з пасадкі бульбы ў Дзяржынскім раёне, дзе за конным плугам (ці ўсё ж сахой?) ідзе жанчына. Як спявалася ў вядомай песні: «Ах, война, что ж ты сделала, подлая...»

Дзве траціны трэцяй паласы тагачасная рэдакцыя «Звязды» аддала пад вялікі матэрыял Ф. Канстанцінава «Аб паходжанні беларускага народа». Ацэньваць яго, відаць, немэтазгодна (няхай гэта зробіць які-небудзь дапытлівы аспірант-гісторык), бо ў нумары толькі пачатак артыкула.

Надрукавала «Звязда» і нататку «Пра адзін дзіўны адказ на скаргу франтавіка». Той атрымаў ліст з дому, даведаўся, што яго сям'я з пяці чалавек жыве ў Магілёве па адрасе: 1-ы Чырванапольскі завулак, д. 18, кв. 2, і што яна, вось гэта кватэра, «можа змясціць (даслоўна) толькі два чалавекі. Франтавік спадзяваўся, што выканкам Магілёўскага аблсавета дапаможа ў паляпшэнні жыллёвых умоў, але ў адказ яму проста паведамілі, што яго сям'я... складаецца з пяці чалавек і пражывае па названым адрасе.

Фота Яўгена ПЯСЕЦКАГА

Газета абвінаваціла чыноўнікаў у бюракратызме, хоць, магчыма, і паспяшалася, бо на той час, відаць, многія шматдзетныя ўдовы франтавікоў, сем'і інвалідаў вайны жылі яшчэ ў зямлянках, а тут якая-ніякая кватэра.

Сярод навін у нумары — адкрыццё калгаснага рынку на ўскраіне Слуцка, куды з навакольных раёнаў прывозяць (даслоўна) «велізарную колькасць мяса, сала, яек, малака, тварагу, бульбы, гародніны і іншых прадуктаў харчавання, а таксама многа рознай жывёлы, птушкі», выпуск першых 10 тысяч тэлефонных ізалятараў (не зніжаючы тэмпаў выпрацоўкі асноўнай прадукцыі — гатунковага посуду) калектывам шклозавода «Нёман», аднаўленне выхаду штомесячнага літаратурна-мастацкага часопіса «Полымя» ды іншыя.

На апошняй старонцы паведамленне аб прэм'еры ў Купалаўскім тэатры (давалі Лопэ дэ Вега «Сабака на сене»). Побач — афіша кінатэатраў. Іх тады было чатыры: «Першы», «Беларусь», «Радзіма» і «Чапаеў».

У Белдзяржфілармоніі аматарам абяцалі сімфанічны канцэрт з твораў Чайкоўскага.

Прэзідыум Акадэміі навук БССР выказваў глыбокае спачуванне віцэ-прэзідэнту Канстанціну Міхайлавічу Міцкевічу (Якубу Коласу) «з поваду смерці яго жонкі — Марыі Дзмітрыеўны Міцкевіч».

Напрыканцы нумара — пачатак даведачнай табліцы чацвёртай грашова-рэчавай латарэі.

...Вось такім атрымаўся нумар газеты за 22 мая 1945-га. Што ў ім агульнага з сённяшнім? Тое, відаць, што «Аж з 17-га года, шчасце ў хаце ці бяда, ты заўжды была з народам, беларуская «Звязда».

Была. Ёсць. І, дасць Бог, будзе.

Валянціна ДОЎНАР

P.S. Шчыра дзякуем будаўнікам і калегам-журналістам з Гродна, якія адшукалі і перадалі ў рэдакцыю каштоўны нумар газеты.

Загаловак у газеце: «Ты заўжды была з народам, беларуская «Звязда»!»

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як пенсіянерка з Гомеля купіла набор каструль па цане патрыманай іншамаркі

Як пенсіянерка з Гомеля купіла набор каструль па цане патрыманай іншамаркі

Усё, як у казцы: прыгожая зала, музыка, пачастункі. Абаяльныя людзі распавядаюць аб правільным харчаванні і рэкламуюць свой тавар...

Грамадства

714 тысяч тон адходаў для перапрацоўкі сабралі летась беларусы

714 тысяч тон адходаў для перапрацоўкі сабралі летась беларусы

Гэта адходы шкла, паперы, пластыку, шын, батарэек, машыннага масла...

Грамадства

​Дзе прызначалі спатканні ў даваенным Мінску?

​Дзе прызначалі спатканні ў даваенным Мінску?

Атрымаць падказкі вам дапаможа экскурсія «Рамантыка мінскіх дворыкаў».