Вы тут

Дзе гучаць Крывічы


На фестываль «У госці да Лепельскага цмока» традыцыйна збіраюцца і народныя калектывы, і рок-музыканты.


Сёлета гасцямі фэсту былі іркуцкія беларусы — гурт аўтэнтычнага спеву «Крывічы». У Іркуцку шмат гадоў актыўна дзейнічае Беларускі клуб, што гуртуе вакол сябе мясцовых беларусаў і тых, чые продкі паходзяць з Беларусі. Народныя святы, арганізаваныя беларусамі, збіраюць мноства людзей. Гучаць нашы песні, і за іх адказны ансамбль «Крывічы». Старшыня Беларускага клуба, кіраўнік ансамбля «Крывічы» — Вольга Галанава. Калі слухаеш яе натуральную гаворку, калі чуеш, як пранікнёна яна спявае народныя песні, цяжка паверыць, што Вольга толькі ў дарослым узросце даведалася і адчула сябе беларускай. І мову вывучыла, і спяваць па-нашаму навучылася.

Якім быў шлях Вольгі Галанавай да Беларусі, што за песні, што за людзі ў ансамблі «Крывічы» — пра гэта яна распавяла ў перапынку паміж выступленнямі на фестывалі:

— Нарадзілася я ў Сібіры, а з Беларусі былі мае прадзед і прабабка. Яны пераехалі недзе ў 30-х гадах мінулага стагоддзя, з’ехалі ад голаду і небяспекі. Толькі сёлета я дакладна даведалася, што прабабкіна лінія Дарашкевічаў паходзіць з вёскі Луг, якая, дарэчы, недалёка адсюль, ад Лепеля. А прадзедава лінія Галанавых паходзіць з Магілёўшчыны. Прадзед Іван, расказваюць, быў спрытны, удалы цясляр, рабіў хаты, мэблю.

— У вашай сям’і захоўваліся беларускія традыцыі, вы перанялі цікавасць да іх ад бацькоў?

— На жаль, не магу так сказаць. Мы жылі спачатку ў адной вёсцы, недзе за 190 кіламетраў ад Іркуцка, потым пераехалі ў іншую. Там не шмат было беларусаў, а многа татараў, асабліва многа буратаў. І па-беларуску ў нас у сям’і не гаварылі, і нават не вельмі задумваліся над гэтым. Канечне, нейкія традыцыйныя рэчы перадаваліся: рэцэпты страў, расклад дня — з чаго пачынаць, чым заканчваць. Некаторыя святы — Вялікдзень, Радаўніца.

— Вось так і казалі менавіта па-нашаму — Вялікдзень і Радаўніца?

— Так, гэта было. І некаторыя беларускія словы ўжываліся. Некалькі гадоў мы пажылі яшчэ з прабабкай Варварай Дарашкевіч, ад яе перанялі, але нават і не ведалі, што словы беларускія. Родныя называлі сябе рускімі. Але чаму — таму што нас усіх запісвалі рускімі. Ідзеш пашпарт атрымліваць — цябе і запісваюць рускім. Не было такога ўсведамлення. У нас была вялізная гаспадарка, шмат працы, жыццё складанае. Было не да таго, каб нешта ўдакладняць.

— Атрымліваецца, што вы зрабілі свядомы выбар і сталі беларускай у дарослым узросце?

— Так, гэта быў мой свядомы выбар. Але ж праз выпадак, які можна назваць лёсам. Я паехала вучыцца ў Іркуцк і нечакана трапіла ў офіс Таварыства беларускай культуры, якое ўзначальваў Алег Рудакоў. Я і не ведала, што ёсць такое таварыства, не ішла туды спецыяльна. Але з гэтага ўсё пачалося, я ўзялася вучыць беларускую мову. Якую, можна сказаць, ніколі і не чула. А праз чатыры месяцы ўжо размаўляла больш-менш вольна.

— Як жа вам гэта ўдалося?

— Спачатку чытала кнігі, у таварыстве была неблагая бібліятэка. Месяцы праз паўтара пачала спрабаваць размаўляць. Цікава, што адметныя гукі мне неяк адразу даліся, у нескладовае, г фрыкатыўнае. Але была праблема з націскамі. Калі чытаеш кнігу, то не ведаеш націскаў. І я спачатку трохі саромелася. Але пачала, з кім магла, размаўляць, яны мяне выпраўлялі, вось так і вывучылася.

А потым Алег Рудакоў кажа: «А цяпер давай спяваць!..» Я ў роспачы — дзе я, а дзе спевы? Ніколі ж не спявала. Але моцна захапілася фальклорам. Тады ж, у 2003 годзе, і свой народны строй пачала шыць, у якім цяпер выступаю. Пачала чытаць многа гістарычнай, асабліва этнаграфічнай літаратуры. І цяпер не проста спяваю, але і кірую ансамблем беларускай аўтэнтычнай песні «Крывічы».

— На фестываль у Лепель вы прывезлі беларускія песні, запісаныя вамі ў сібірскіх вёсках. Што гэта за песні, як вы іх знаходзіце?

— Песні «Там за гаем» і «Зялёны дубочак» мы запісалі ў Ніны Кузьмінічны Дакучыц, у дзявоцтве Самасюк. Зараз ёй 81 год, яна паходзіць з Брэстчыны і чула гэтыя песні ад сваёй бабкі. Прывезлі мы і два спевы з вёскі Іргей Ніжне-Уздзенскага раёна ад Лісуткі Парфянок. Яе сям’я паходзіць з Віцебшчыны. Самой Лісуткі, на жаль, ужо няма на гэтым свеце.

Калі едзем у нас там па вёсках, спачатку проста глядзім навокал. Бачым, што ўсё чысценька, хата, падворак прыбраны, усё неяк так па-беларуску — то і прыпыняемся, і пачынаем цікавіцца. Здараецца, што маладзейшае пакаленне нават не ведае, што мае беларускія карані. А пачынаеш размаўляць са старымі — то і ўспаміны, і песні беларускія народныя, і гаворка. Знайсці такую бабульку зараз ужо цуд, людзі сыходзяць, песні забываюцца. Шкада, што мясцовыя чыноўнікі ад культуры мала гэтым цікавяцца, не шануюць фальклор. Нават калі ідзе гаворка пра беларускую дыяспару і гурткі на месцах, то часцей можна пачуць нешта кшталту «Чаркі на пасашок» ці «Переживем, переживем»...

— А хто вы па прафесіі, чым займаецеся акрамя спеваў?

— Я псіхолаг, вяду прыватную практыку. Працую з людзьмі і стараюся ім дапамагчы. Жыццё навокал робіцца больш складаным. Людзі з’язджаюць, ці збіраюцца з’язджаць: хто ў Маскву, хто ў Еўропу, хто ў Тайланд ці яшчэ куды. Пусцее Іркутчына. Тыя, хто мае беларускіх продкаў, у Беларусь пераязджаюць.

— А ў вас няма такіх планаў?

— Ёсць. Я хачу жыць у Беларусі. Але пакуль не маю такой магчымасці. Штогод прыязджаю ў Беларусь на розныя святы і бачу, што тут зусім іншыя людзі. Больш адкрытыя, мяккія, жыццё не такое мітуслівае, больш спакою. Можна гуляць па такім вялікім горадзе, як Мінск, і адчуваць прастору і спакой. Зусім нядаўна даведалася, што ў нашай сям’і засталіся яшчэ сваякі ў Беларусі, было б нядрэнна наведаць.

— Раскажыце пра ансамбль аўтэнтычнага спеву «Крывічы», што за людзі ў ім?

— У ансамблі «Крывічы» недзе каля 12-ці чалавек. Здараецца, нехта прыходзіць, нехта сыходзіць. Людзі самыя звычайныя. Ёсць у нас адна прыгажуня — маці ў яе беларуска, а бацька бурат. Але яна так любіць беларускія спевы! І іншыя атрымліваюць сапраўдную асалоду ад гэтага занятку, ад нашых выступленняў, ад свят, што мы ладзім. Для людзей гэта іх роднае, сваё. Здараецца, мясцовыя іркуцкія журналісты пытаюцца: «А чаго вы беларускае спяваеце, хіба вам мала рускага, руская культура ж такая багатая?» Як патлумачыць — гэта блізкае душы, якое адчуваеш нават не розумам, а ўсім сэрцам.

— А колькі ўвогуле такіх актыўных людзей у беларускай справе?

— Галоўны чалавек-магніт да беларушчыны — гэта, несумненна, Алег Рудакоў. Усё беларускае ў Іркуцку круціцца вакол яго. Ён лічыць, што кожны беларус прагне быць беларусам, можа проста пакуль не ведаць пра гэта. Алег такі шчыры і адкрыты, што людзі пачынаюць размаўляць з ім і напрыканцы размовы ўжо забываюцца, што раней называлі сябе рускімі. Пачынаюць цікавіцца сваімі каранямі, беларускай культурай, мовай і праз пэўны час ўпэўнена кажуць: «Мы беларусы».

А ўвогуле актывістаў, можа, чалавек 40. На святы збіраецца нашмат больш людзей. І мае маленькія пляменнікі часам прыходзяць. Так цікава атрымалася, што мая сястра пакахала хлопца, яны ажаніліся, і аказалася, што ён таксама беларус.

Самае папулярнае ў нашай грамады свята — Купалле. Недзе 350 чалавек збіраецца на яго. Любяць у нас, калі ладзім і Жаніцьбу Цярэшкі, — асабліва моладзі падабаецца. Ды й іншыя святы. Я бачу, што з кожным годам людзі ўсё больш цягнуцца да гэтай справы, да старых песень, бо сучасная эстрада ўжо і надакучвае, і раздражняе. А нашы песні быццам вяртаюць людзей да нечага чыстага і сапраўднага.

Надзея КУДРЭЙКА

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Усё, што трэба ведаць пра змены ў Жыллёвым кодэксе

Усё, што трэба ведаць пра змены ў Жыллёвым кодэксе

Мы паспрабавалі адшукаць самыя вострыя вуглы новаўвядзенняў і ўявіць, як будзе працаваць гэты дакумент пачынаючы з 2020 года.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Як запрасіць чалавека, каб ён не прыйшоў, і знойдзены кашалёк.

Грамадства

Як пенсіянерка з Гомеля купіла набор каструль па цане патрыманай іншамаркі

Як пенсіянерка з Гомеля купіла набор каструль па цане патрыманай іншамаркі

Усё, як у казцы: прыгожая зала, музыка, пачастункі. Абаяльныя людзі распавядаюць аб правільным харчаванні і рэкламуюць свой тавар...

Грамадства

714 тысяч тон адходаў для перапрацоўкі сабралі летась беларусы

714 тысяч тон адходаў для перапрацоўкі сабралі летась беларусы

Гэта адходы шкла, паперы, пластыку, шын, батарэек, машыннага масла...