Вы тут

Новыя рынкі і глабальныя інстытуты. Вопыт Казахстана


У верасні ў Астане, цудоўнай новай сталіцы Казахстана, пабудаванай амаль з нуля ўсяго за пятнаццаць гадоў, прайшоў Еўразійскі форум новых рынкаў. Мерапрыемства сабрала больш за сотню палітыкаў, чыноўнікаў, экспертаў, фінансістаў, бізнесменаў, медыя-менеджараў, навукоўцаў з усяго свету.

1380663472905_1

Арганізатарам форуму, які праходзіць у розных краінах, сталі Назарбаеў Універсітэт, Нацыянальны аналітычны цэнтр (Казахстан) і амерыканская па паходжанні транснацыянальная кансалтынгавая кампанія Сеntеnnіаl Grоuр. Першае такое мерапрыемства прайшло ў 2005 годзе ў Оксфардзе, і з тых часоў форум стаў прэстыжнай і ўплывовай пляцоўкай для абмеркавання праблем і перспектыў эканамічнага развіцця ў розных рэгіёнах свету. У клуб удзельнікаў форуму ўваходзяць былыя прэзідэнты і прэм'ер-міністры розных дзяржаў, некаторыя з якіх прынялі ўдзел у цяперашнім пасяджэнні (Эхуд Ольмерт, Ізраіль; Аляксандр Квасьнеўскі, Польшча; Рамана Продзі, Італія; Альфрэд Гузенбауэр, Аўстрыя; Хорхе Кірога, Балівія).

Казахстан упершыню стаў прымаючым бокам форуму. І для гэтай краіны арганізацыя падобнага мерапрыемства стала магчымасцю гучна заявіць пра свае геаэканамічныя і палітычныя дамаганні. Дзякуючы бліскучай працы аператара форуму — арганізацыйнай каманды Еўразійскага медыя-форуму, які на працягу многіх гадоў праводзіцца пад эгідай Дарыгі Назарбаевай, — гэтая задума была цалкам рэалізавана.

У канцэнтраваным выглядзе стратэгічныя напрамкі развіцця Казахстана былі выкладзены ў «Стратэгіі-2050», якую агучыў прэзідэнт Нурсултан Назарбаеў у ходзе звароту да народа і парламента ў снежні 2012 года, а таксама прадставіў міжнароднай супольнасці ў рамках форуму. У адпаведнасці з гэтым дакументам Казахстан мае намер да 2050 года ўвайсці ў трыццатку найбольш развітых краін свету. Рэалізацыя такой стратэгіі прадугледжвае акцэнт на сямі ключавых напрамках развіцця: стварэнне і ўмацаванне інстытутаў, удзел у рэгіянальнай і глабальнай эканамічнай інтэграцыі, развіццё чалавечага капіталу, стварэнне эканомікі ведаў, тэрытарыяльнае развіццё шляхам стварэння двух буйных гарадскіх цэнтраў і сеткі «разумных» экаполісаў, развіццё энергетыкі і энергазберажэння і развіццё зялёных тэхналогій.

Такое амбіцыйнае бачанне задач нацыянальнага развіцця, безумоўна, з'яўляецца яркім прыкладам стратэгічнага планавання ў зусім маладой краіне. Казахстан, абапіраючыся на ўжо створаную эканамічную базу і трывалы, стабільны экспарт вуглевадародаў, спрабуе не стаяць на месцы і развівацца дынамічна.

Сярод розных вымярэнняў абмеркавання «Стратэгіі-2050» для мяне вялізны інтарэс уяўляла размова аб тых умовах доступу ў элітны клуб дзяржаў, якія павінен прыняць Казахстан. Бо з падобнымі (і ва ўсякім разе — не больш спрыяльнымі) інстытуцыянальнымі рамкамі ў сваім развіцці можа сутыкнуцца і сама Беларусь.

Перш за ўсё, вельмі цікавымі ў дакладзе Нурсултана Назарбаева былі пазіцыі, звязаныя, па сутнасці, з добраахвотным самаабмежаваннем эканамічнага росту.

Па-першае, казахстанскі лідар абвясціў аб тым, што здабыча нафты ў рэспубліцы да 2050 года не будзе перавышаць 2 млн барэляў за суткі для таго, каб забяспечыць устойлівасць нафтавай галіны краіны.

Па-другое, пры выбары ключавых напрамкаў эканамічнага развіцця Нурсултан Назарбаеў зрабіў акцэнт на развіцці альтэрнатыўнай энергетыкі, якая да канца пазначанага перыяду павінна даваць да 50% усёй генераванай электраэнергіі ў энергабалансе краіны. Прычым, як было зразумела з кантэксту, гаворка не ідзе аб прымяненні атамнай энергетыкі.

Па-трэцяе, кажучы аб прамысловым развіцці, казахстанскі лідар адзначыў, што прыйшоў час «спыніцца і паглядзець», якія вытворчасці варта развіваць у Казахстане, а якія — не. Сярод першых былі названыя высокатэхналагічныя вытворчасці ў незанятых глабальных нішах: чыстая энергетыка, робататэхніка, нанатэхналогіі, аэракасмічная прамысловасць, генная інжынерыя. Характэрна, што ў гэтым шэрагу няма прапаноў аб развіцці атамнай энергетыкі, нягледзячы на наяўнасць у Казахстане запасаў урану. Таксама няма прыярытэтнай стаўкі на машынабудаванне і стварэнне ўласнай станкаінструментальнай базы.

Відавочна, такая спецыфіка выбару прыярытэтаў нацыянальнага развіцця Казахстана адлюстроўвае, у першую чаргу, інстытуцыйныя ўмовы, якія існуюць на глабальным узроўні. Ставячы задачу ўваходжання ў топ-30 развітых краін свету, Астана, безумоўна, разумее пад гэтым не проста колькасны рост тых ці іншых паказчыкаў да адпаведнага ўзроўню. Гаворка ідзе менавіта пра ўваходжанні ў элітны глабальны клуб, што прадугледжвае адпаведнае прызнанне рэгіянальнай і сусветнай ролі Казахстана з боку вядучых нацыянальных і транснацыянальных суб'ектаў сучаснага свету.

Асаблівае месца ў абмеркаванні перспектыў развіцця Казахстана да 2050 года займае тэма еўразійскай інтэграцыі. Цэлы шэраг высокапастаўленых заходніх экспертаў выказалі свае сумненні ў мэтазгоднасці рэалізацыі еўразійскага інтэграцыйнага праекта ва ўмовах далучэння Астаны да СГА. Маўляў, навошта вам Еўразійскі саюз, калі ўсе пытанні можна вырашыць у рамках СГА і двухбаковых пагадненняў.

1380663473806_2

Аднак Нурсултан Назарбаеў агучыў прагматычны і мудры падыход да вырашэння гэтага пытання. Па словах лідара Казахстана, еўразійская інтэграцыя неабходная, у тым ліку, як працэс падрыхтоўкі эканомікі РК да ўступлення ў СГА. Шэраг казахстанскіх і постсавецкіх экспертаў адзначылі таксама, што еўразійскія інтэграцыйныя структуры маюць больш шырокі функцыянал, чым СГА, і ўключаюць Еўразійскі банк развіцця, Антыкрызісны фонд і іншыя інстытуты, неабходныя для арганізацыі паўнавартаснага развіцця эканомікі. Вельмі цікавыя думкі наконт еўразійскай інтэграцыі выказаў дырэктар Цэнтра інтэграцыйных даследаванняў Еўразійскага банка развіцця Яўген Вінакураў, які падкрэсліў ролю гандлю, інвестыцый і інфраструктуры ў інтэграцыйных працэсах.

На прыкладзе Казахстана мы бачым цікавы ўзор таго, як фармулююцца і прасоўваюцца нацыянальныя інтарэсы ў стратэгічнай перспектыве. Як відаць з выкладзенага вышэй, гэты працэс не мае ніякага дачынення да валюнтарызму і заснаваны на глыбокім разуменні існуючага глабальнага і рэгіянальнага кантэксту. Гэтая самастойная гульня маладой дзяржавы з глабальнай супольнасцю абяцае як свае выгады, так і свае выдаткі. Важна разумець тое і другое і ў любой сітуацыі прымаць узважаныя рашэнні, арыентаваныя на доўгатэрміновы эфект.

Беларусь у сваім рэгіёне знаходзіцца ў іншым становішчы, чым Казахстан. У нас няма такіх запасаў прыродных рэсурсаў. Няма той глыбокай уцягнутасці адразу трох глабальных (ЗША, ЕС, Кітай) і дзвюх рэгіянальных (Расія, Іран) дзяржаў у справы рэгіёна. Аднак тое, як Казахстан арганізуе стратэгію свайго развіцця, як выбудоўвае дыялог з глабальнымі элітамі і сістэму балансаў у рэгіянальнай геапалітыцы, безумоўна, заслугоўвае дадатковага вывучэння і ўліку ў практыцы дзяржаўнага будаўніцтва Беларусі.

Юрый ЦАРЫК

,
кіраўнік Беларускай групы развіцця, удзельнік Еўразійскага форуму новых рынкаў 2013 года.

Выбар рэдакцыі

Спорт

Замена Алімпіядзе. Беларуская лёгкаатлетычная

Замена Алімпіядзе. Беларуская лёгкаатлетычная

Беларуская федэрацыя лёгкай атлетыкі зладзіла свае гульні.

Грамадства

Без чаргі і за лічаныя хвіліны. Як здаюць экспрэс-тэст на каранавірус

Без чаргі і за лічаныя хвіліны. Як здаюць экспрэс-тэст на каранавірус

З мінулага тыдня экспрэс-тэсціраванне на COVІD-19 даступнае ў многіх паліклініках краіны, у тым ліку і ў невялікіх гарадках і пасёлках гарадскога тыпу.

Палітыка

Лукашэнка даручыў аказаць падтрымку выбаркамам і паклапаціцца аб забеспячэнні бяспекі іх працы

Лукашэнка даручыў аказаць падтрымку выбаркамам і паклапаціцца аб забеспячэнні бяспекі іх працы

Пра гэта ён заявіў сёння на рабочай сустрэчы з Наталляй Качанавай і Віктарам Шэйманам.