Вы тут

Час прымірыў усіх


«Героі Першай сусветнай»

Ва ўсім свеце 11 лістапада ў 11 гадзін раніцы праходзіць агульнанацыянальная хвіліна маўчання. Людзі носяць каля сэрца чырвоныя макі, зробленыя з паперы, як сімвал пралітай крыві. Менавіта ў гэты дзень у 1918 годзе была пастаўлена фінальная кропка ў Першай сусветнай вайне, было падпісана пагадненне аб спыненні агнявых дзеянняў. Сёлета і ў беларускай сталіцы гэты дзень прайшоў пад знакам успамінаў пра мінулыя падзеі: адбылася прэзентацыя кнігі Вячаслава Бандарэнкі «Героі Першай сусветнай».

1384321175748_13-27

Гэтае выданне ўяўляе сабой 12 нарысаў — кароткіх біяграфій людзей, якія назаўсёды ўпісалі свае імёны ў гісторыю тых часоў. Сярод іх — выдатны палкаводзец і камандзір баявога карабля, сын вялікага князя і просты данскі казак, першы ў Расійскай імперыі лётчык-знішчальнік і сястра міласэрнасці, ваенны святар і бравы гусарскі афіцэр…

Кніга выйшла ў расійскім выдавецтве «Маладая гвардыя» ў прэстыжнай Серыі «ЖЗЛ» — «Жыццё знакамітых людзей» — накладам у 6000 экзэмпляраў. Аднак аўтар адзначае, што наўмысна рабіў яе з беларускім ухілам, бо лёсы многіх герояў, апісаных у кнізе, цесна звязаны з Беларуссю.

Выданне мае выдатную паліграфічную якасць. Яно дапоўнена старымі здымкамі, якія раней нідзе не друкаваліся. Сярод іх, напрыклад, унікальныя фота, зробленыя ў разбураным у 1915 годзе Брэсце. Вячаслаў Бандарэнка адзначае:

— Калі мы згадваем гэтую вайну менавіта ў сувязі з Беларуссю, то не можам не звярнуць увагу на тое, што яна нязмушана ўпісвае гісторыю нашай краіны ў агульнаеўрапейскі і сусветны кантэкст. Бо сярод ваеннаслужачых, якія змагаліся на нашай тэрыторыі, акрамя суайчыннікаў, былі самыя розныя людзі. На баку Рускай арміі тут змагаліся польскія, чэхаславацкія, і латышскія стралкі. Нягледзячы на тое, што Балгарыя аказалася сярод краін-ворагаў, у Рускай арміі былі і балгары. Мала хто ведае, што за нас тады ваявалі французскія лётчыкі… Калі разглядаць праціўнікаў, то Аўстра-Венгерская армія ўяўляла сабой вінегрэт: аўстрыйцы, венгры, харваты, сербы, славенцы, украінцы, немцы… Часта на нашай зямлі разыгрываліся поўныя жаху сцэны, калі з розных бакоў фронту маглі сыходзіцца прадстаўнікі адной нацыі. Але час усіх прымірыў. Сёння ў Беларусі можна знайсці вайсковыя могілкі, на якіх побач ляжаць былыя ворагі.

Гэтае выданне можна лічыць невялікай крыхой у даніне памяці, якая нашым загінулым прадзедам не была аддадзена. Героям Першай сусветнай не ўручалі юбілейных медалёў, не выплачвалі спецыяльных пенсій. У памяць аб іх не запальваюць Вечны агонь, і кветкі на Дзень Перамогі ім прыносяць вельмі рэдка. Таму так, у біяграфіях, напісаных па-мастацку цікава і надзвычай праўдзіва, лёсы рэальных герояў выплываюць з забыцця.

Ніна ШЧАРБАЧЭВІЧ, фота аўтара

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

У Брэсцкай вобласцi першымi ўкаранiлi практыку выязных прыёмаў дзяржрэгiстратараў

У Брэсцкай вобласцi першымi ўкаранiлi практыку выязных прыёмаў дзяржрэгiстратараў

Хто валодае нерухомай маёмасцю альбо ўчасткам зямлi, ведае, як важна мець адпаведныя дакументы на сваю ўласнасць.

Эканоміка

Як генафонд раслін адаптуецца да змен клімату

Як генафонд раслін адаптуецца да змен клімату

Работа па вывучэннi генетычных рэсурсаў раслiн у Беларусi была пачата яшчэ ў 20-я гады мiнулага стагоддзя.

Грамадства

Паэт Iван Юркiн: З жонкай упершыню пацалаваўся ў дзень вяселля 47 год таму

Паэт Iван Юркiн: З жонкай упершыню пацалаваўся ў дзень вяселля 47 год таму

Песнi на вершы Iвана Юркiна карыстаюцца вялiкай папулярнасцю. Хто не ведае гiмна гасцiннасцi нашай краiны — «Прыязджайце да нас у Беларусь»? Вось таму было цiкава пазнаёмiцца з музай паэта — яго жонкай Надзеяй Iванаўнай.