Вы тут

Развіваць чалавечнасць


З Таджыкістана час ад часу прыходзяць цікавыя весткі з літаратурнага жыцця. Апошняе, што актыўна абмяркоўваецца ў літаратурнай прасторы постсавецкіх краін, — падзеі ў Саюзе пісьменнікаў Таджыкістана: прынцыповая пазіцыя ў дачыненні да павышэння якасці твораў, імкненне нагадаць аб праве пісьменнікаў насіць гэтае званне. Але і наогул цікавіць плён працы таджыкскіх літаратараў і перакладчыкаў. У тым ліку пад увагай і беларуская літаратура: нядаўна мы паведамлялі пра кнігу перакладаў на таджыкскую твораў Максіма Багдановіча. Ёсць чым пацікавіцца ў старшыні Саюза пісьменнікаў Таджыкістана, народнага паэта гэтай краіны Нізома Касіма. Але час — пачатак мая — задаў асаблівую тэму, яна важная не толькі для Беларусі, засведчыў Нізом Касім:


Прысвячэнні героям

— Пра нашых землякоў — воінаў, асабліва пра Герояў Савецкага Саюза, у тым ліку пра Дамуло Азізава, мы, савецкія школьнікі, ведалі яшчэ са сваіх школьных падручнікаў. Тады былі пастаянныя сустрэчы з ветэранамі вайны, шматлікія публікацыі ў сродках масавай інфармацыі — і наша ўяўленне пра гэтых асоб і іх вялікі подзвіг паступова паглыблялася.

У далёкім 1980 годзе маладым карэспандэнтам таджыкскай камсамольскай газеты я пабываў у горадзегероі Мінску, на Усесаюзным злёце савецкай моладзі. Было шмат сустрэч, пабывалі мы і ў Хатыні, пра якую ведалі з твораў літаратуры і мастацтва, у тым ліку з цыкла вершаў нашага паэта Саідалі Мамура. Тады я асабліва не цікавіўся, ці ёсць у Беларусі вуліцы і школы, названыя ў гонар загінулых у баях за яе таджыкскіх салдат, таму што ў тыя часы ўвекавечыць добрыя імёны такіх людзей было звычайнай справай, у тым ліку, слаўныя імёны герояў нашага народа гучалі ў назвах вуліц і школ у многіх кутках савецкай Радзімы. Пра гэта я задумаўся гадоў праз трыццаць і папрасіў нашага вядомага пісьменніка і драматурга Ато Хамдама, даўняга сябра беларускай літаратуры, які часта наведваў гэтую добрую краіну, даведацца: ці шануюць там памяць пра таджыкскага настаўніка і салдата Дамуло Азізава, які аддаў жыццё за гэтую зямлю? Ён прывёз фота, на якім была шыльда з назвай у горадзе Мінску вуліцы імя нашага доблеснага земляка...

Пра жыццё і мужную смерць герояў Вялікай Айчыннай вайны таджыкскімі літаратарамі напісана нямала, асабліва вершаў і дакументальных твораў. У тым ліку, пра Дамуло Азізава пісьменнік Рахмон Сафар выдаў дакументальную аповесць, на аснове якой — архіўныя матэрыялы, знойдзеныя ў Таджыкістане, Маскве і Беларусi. Паэт Алі Бабаджон, доктар гісторыі Усманджон Гафораў напісалі пра яго нарысы і артыкулы. Яго подзвіг згадваецца ў шматлікіх творах нашай літаратуры.

Чытанне праз пакаленні

— Вялікая Айчынная вайна была агульнанародным болем. Але і маім асабістым, як літаратара, таму што многія з тых, хто мог зрабіць жыццё лепшым і прыгажэйшым, не вярнуліся з поля бою. У іх шэрагах — нашы зусім маладыя, але ўжо досыць вядомыя паэты Хабіб Юсуфі, празаік Хакім Карым, літаратуразнаўцы Лутфуло Бузургзада і Абдушукур Пірмухамадзада. Гэты боль я паспрабаваў выказаць у адным трагічным цыкле і ў некалькіх асобных вершах, у тым ліку ў вершы «Вуліца вечнасці», прысвечаным памяці Героя Савецкага Саюза Дамуло Азізаву. Пранізлівы боль маці, якія вечна чакаюць часцінак сваіх сэрцаў, — чырвоная нітка ўсіх гэтых вершаў, таму што ў іх — памяць не толькі пра аднаго таджыка, што гераічна загінуў, але і пра кожнага другога брата-беларуса, што быў па-зверску знішчаны фашыстамі...

Народны пісьменнік, лаўрэат Дзяржпрэміі Таджыкістана Фатэх Ніязі, які маладым афіцэрам удзельнічаў у баях за Беларусь, пасля вайны стварыў тры вялікія творы пра подзвігі савецкіх салдат. Яго раманы «Вернасць», «Не кажы, што лес пусты», «Салдаты без зброі», а таксама драма «Мост» вельмі вядомыя. Усе гэтыя творы перакладзены на рускую мову, з імі можа пазнаёміцца і беларускі чытач. Упэўнены, што многім чытачам з савецкага часу вядомая паэма Муміна Канаата «Галасы Сталінграда», перакладзеная на рускую мову выдатным паэтам «ваеннай тэмы» Робертам Іванавічам Калядным і ўганараваная ў 1978 годзе Дзяржаўнай прэміяй СССР.

Вышэйзгаданыя творы — не толькі дасягненні нашай літаратуры, а перш за ўсё сумленны, добры, пранікнёны аповед пра жыццё, каханне, сяброўства, чалавечнасць. Раскрыццё гэтых паняццяў, імкненне развіваць чалавечнасць у чалавеку — адна з асноўных задач сапраўднай літаратуры ў наш вельмі складаны час.

Дзеля аднаўлення

— Шмат што я чытаў з беларускай літаратуры, але, на жаль, мала перакладаў. І ўсё ж ганаруся, што маю дачыненне да гэтага прыгожага свету тонкіх пачуццяў, думак і сапраўдных чалавечых перажыванняў. Вядомы твор знакамітага драматурга Аляксея Дударава «У прыцемках» у маім перакладзе даволі доўга ішоў на сцэне Таджыкскага дзяржаўнага акадэмічнага тэатра драмы імя Абулкасіма Лахуці. Яго бліскуча ігралі зоркі савецкага тэатральнага мастацтва, народныя артысты Таджыкістана Ато Мухамеджанаў і Хабібуло Абдуразакаў. На жаль, трагічная смерць першага і працяглая хвароба другога вывелі са сцэны гэты цудоўны, пранізлівы спектакль... Было вельмі прыемна праз гады асабіста пазнаёміцца з аўтарам гэтага твора, бліскучым пісьменнікам і сціплым чалавекам і ў Душанбэ і сустрэцца ў Мінску на днях культуры.

З задавальненнем перакладаў узоры паэзіі Міколы Мятліцкага і прозу Алеся Бадака. А мае сябры па пяры таксама перакладаюць беларускіх творцаў.

Прыемна адзначыць, што нашы даўнейшыя літаратурныя сувязі паступова аднаўляюцца. У цэлым за апошнія гады ў нас перакладзена каля дзесятка кніг літаратараў Беларусі. Нашы пісьменнікі па меры магчымасцяў удзельнічаюць ва ўзаемных творчых мерапрыемствах, што, без сумневу, спрыяе аднаўленню і ўмацаванню літаратурных сувязяў двух брацкіх народаў.

Выбар рэдакцыі

Культура

У нядзелю яўрэі святкуюць Новы год дрэў

У нядзелю яўрэі святкуюць Новы год дрэў

На гэта свята асаблівым чынам спажываюць розную садавіну, запіваючы келіхамі добра разбаўленага віна.

Грамадства

Як задаволіць кадравы голад у сферы ІТ?

Як задаволіць кадравы голад у сферы ІТ?

Работадаўцы кажуць, што быць добрым праграмістам і ўмець пісаць код для эфектыўнай работы ўжо недастаткова.

Культура

Балельшчыкі II Еўрапейскіх гульняў ужо рэзервуюць вясковыя гатэлі

Балельшчыкі II Еўрапейскіх гульняў ужо рэзервуюць вясковыя гатэлі

«Адышоў час, калі гасцям патрэбныя былі толькі «чарка і скварка», ім ужо цікавыя музеі, культурная праграма».