Вы тут

Вярнуць напаўзабытых творцаў


Напры к а н ц ы мая, да гадавіны ўтварэння літаб’яднання «Узвышша», у Беларускім дзяржаўным архіве-му зеі літаратуры і мастацтва прайшлі традыцыйныя Узвышаўскія чытанні. Падчас чытанняў была прэзентавана новая кніжная серыя «Святлацені». У межах серыі будуць прадстаўлены напаўзабытыя беларускія аўтары 1920—1930-х гадоў, чые творы не выдаваліся шмат дзесяцігоддзяў альбо дагэтуль захоўваюцца ў рукапісах. Першую кнігу серыі — «Пералівы» Юркі Лявоннага — прадставілі дырэктар выдавецтва «Галіяфы» Зміцер Вішнёў і вядучы навуковы супрацоўнік БДАМЛМ Віктар Жыбуль.


— Сёлета спаўняецца 110 гадоў з дня нараджэння Юркі Лявоннага, таму прыгожа і сімвалічна, што кніга выходзіць да юбілею, — адзначыў укладальнік Віктар Жыбуль. — Папярэдняе выданне 1960 года мела шмат недарэчнасцей. Напрыклад, біяграфічная нататка паведамляла, што Юры Лявонны памёр у 1944 годзе, хаця насамрэч быў расстраляны ў 1937 годзе. Тады гэтыя факты яшчэ замоўчваліся... Многія даты пад вершамі не супадалі з рэальнымі датамі напісання. Шмат вершаў прыпісана да 1933—1934 гг., хаця былі створаны ў 1920-я гады. Магчыма, выдаўцы хацелі паказаць, што паэт плённа працаваў на працягу ўсяго кароткага жыцця і нішто яму не замінала. Але насамрэч ён пісаў усё меней, у 1930-я публікаваў пераважна вершы-агіткі. Па натуры Юрка Лявонны быў рамантык, лірык, але нярэдка яму даводзілася выконваць сацзаказ... У новай кнізе мы імкнуліся прадставіць творчасць Юркі Лявоннага больш аб’ектыўна і дакладна, выбраць вершы, якія зацікавяць сённяшняга чытача.

У выданні змешчана аўтабіяграфія Юркі Лявоннага, якая захоўваецца ў фондзе БДАМЛМ, а таксама шмат ілюстрацый. У наступных выданнях серыі таксама будуць актыўна задзейнічаны архіўныя фонды. З выкарыстаннем архіўных матэрыялаў БДАМЛМ плануецца выдаць кнігі Сяргея Астрэйкі, Алеся Пруднікава, Віктара Казлоўскага. Дарэчы, частка рукапіса Сяргея Астрэйкі «Бенгалія», які лічыўся страчаным, была нядаўна знойдзена ў адным сямейным архіве.

З прозы выдаўцы збіраюцца прапанаваць чытачам аповесць Алеся Гародні «Варта на Рэйне».

— Гэта забыты твор пра Першую сусветную вайну, напісаны стылем, блізкім да футурыстычнага. Нават Максім Гарэцкі адзначаў, што ніколі дагэтуль у беларускай літаратуры нічога падобнага не было, — падкрэсліў Віктар Жыбуль.

Назва серыі «Святлацені» была натхнёная кнігай паэта-ўзвышэнца Тодара Кляшторнага, выдадзенай у 1928 годзе. На думку заснавальнікаў серыі, гэтая назва ёмістая і ўніверсальная, бо падкрэслівае разнастайнасць і пэўную кантраснасць тагачаснай беларускай літаратуры.

— Важна не толькі згадваць нашых папярэднікаў на літаратурных канферэнцыях — важна, каб была пераемнасць пакаленняў, — мяркуе Зміцер Вішнёў. — У беларускай літаратуры пераемнасці няма — і гэта праблема. Прыходзяць новыя пакаленні актыўных маладых творцаў, і ўсе спрабуюць рабіць сваю невялікую рэвалюцыю ў літаратуры. Яны не ведаюць папярэднікаў, не чытаюць — часам таму, што няма выдадзеных твораў. Напрыклад, Юрка Лявонны не выдаваўся больш за паўстагоддзя. Нашы суседзі больш актыўна выдаюць літаратуру 1920—1930-х гг., а ў нас пакуль не так шмат ініцыятыў. Ідэя серыі існуе каля дзесяці гадоў, і мы вельмі ўдзячны тым, хто падтрымаў наш праект!

Алеся ЛАПІЦКАЯ

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

У архiтэктара Галiны Левiнай — Хатынь, творчая спадчына яе бацькi.

Грамадства

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Як сведчаць шматлiкiя даследаваннi, прывабным людзям прасцей прабiцца ў жыццi i яны дасягаюць у кар'еры большага поспеху. 

У свеце

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Сёлета еўрапейская эканомiка будзе перажываць глыбокую рэцэсiю з-за ўспышкi каранавiруса, нягледзячы на хуткiя i ўсёабдымныя антыкрызiсныя меры як на саюзным, так i на нацыянальным узроўнi.

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.