Вы тут

Штогод лунінецкая моладзь ідзе «Маршам жыцця»


Штогод лунінецкая моладзь ідзе «Маршам жыцця» ў памяць аб бязвінна загінулых падчас Вялікай Айчыннай вайны жыхарах вёскі Мелясніца.


Ідэй­ны на­тхняль­нік «Мар­шу жыц­ця» —  жур­на­ліст, края­знаў­ца, пісь­мен­ні­ца Тац­ця­на Ка­на­пац­кая —  рас­каз­вае лу­ні­нец­кай мо­ла­дзі пра тра­гіч­ны лёс Ме­ляс­ні­цы.

Дождж, вецер ці апошнія сонечныя промні — усё адно. Гарадскія хлопцы і дзяўчаты ўвосень абавязкова збіраюцца каля абеліска на ўскрайку вёскі. Разам з імі — прадстаўнікі мясцовай улады, духавенства, Чырвонага Крыжа. Нехта ідзе сюды пешшу, хтосьці едзе на машыне, а некаторыя — на веласіпедзе. Мелясніца хоць і схаваная ў лясным гушчары, але ад горада да яе рукой падаць — усяго два кіламетры. У цішыні чуваць шаша і чыгунка, якія знаходзяцца непадалёку. Але куды гучней шумяць векавыя сосны, што памятаюць трагедыю, якая здарылася ўвосень 1943 года: нямецка-фашысцкія захопнікі знішчылі дзве трэці жыхароў, хаты спалілі...

— Пра страшны лёс Хатыні і вёсак, якія яго паўтарылі, усе ведаюць з урокаў гісторыі. Аднак разбіраючы гэтую тэму ў класе, да канца не разумееш маштабы людскога гора. Калі сам прыходзіш ці прыязджаеш у спаленыя населеныя пункты, стаіш каля абеліскаў са знаёмымі лунінецкімі прозвішчамі, даведваешся, як гінулі твае равеснікі, бачанне тых трагічных падзей змяняецца, — падзялілася ўражаннямі гімназістка Наталля Золатава.

Адзіная вуліца сучаснай Мелясніцы носіць назву Партызанская. Вёска з самага пачатку Вялікай Айчыннай вайны стала прытулкам для народных мсціўцаў, якія хаваліся ў лясных гушчарах. Сярод жыхароў былі сувязныя. Мелясніца ўвесь час жыла ў чаканні нядобрага: цэлымі сем'ямі начавалі ў лесе. Але ноч перад трагедыяй выдалася надзвычай дажджлівай і халоднай, таму людзі вырашылі перачакаць непагадзь дома. Раніцай яны апынуліся ў пастцы ворагаў: немцы і паліцаі ачапілі вёску з усіх бакоў...

Шлях «Маршу жыцця» вучні лунінецкай гімназіі праклалі ў 2013 годзе, і цяпер не адна восень не праходзіць для іх без візіту ў Мелясніцу. Сёлета да гімназістаў далучыліся навучэнцы політэхнічнага і сельскагаспадарчага каледжаў Лунінца, адзінаццацікласнікі сярэдняй школы № 1. На зямлю продкаў прыехала і маладая лунінчанка Таццяна Санюковіч. У той трагічны дзень яе дзядуля з бабуляй цудам засталіся жывымі, але немцы не пашкадавалі іх малодшых дзяцей — застрэлілі проста ў калысках. Дарэчы, асабліва пранікаюцца хлопцы і дзяўчаты, калі агучваюць мартыралогі — спісы імёнаў загінулых. Сярод іх у асноўным дзеці і моладзь, старыя.

Мелясніца ўвекавечана на «Дрэве жыцця» мемарыяльнага комплексу «Хатынь» як адзін з тых населеных пунктаў, што адрадзіліся пасля вайны. Маладыя лунінчане шчыра здзіўляюцца такой прывязанасці да роднай зямлі: тыя, хто цудам выратаваўся, праз некаторы час вярнуліся на папялішчы, жылі ў зямлянках, а пасля нанова адбудавалі вёску. Па «вялікія магчымасці» ў горад ніхто не пабег — засталіся на малой радзіме не толькі за сябе, але і за тых сваякоў, сяброў, суседзяў, якія загінулі. Пры гэтым жыхары Мелясніцы, якім пашчасціла застацца жывымі, не праглі помсты. Вядома, што пасля вайны ў вёсцы жыў адзін з прадстаўнікоў нямецкай нацыянальнасці. Калі ў 1970-х ён памёр, яго пахавалі суседзі.

І ўсё ж цяпер большасць мелясніцкіх хат пустуе. Прычым не толькі з восені да вясны, а зусім. Таму мясцовыя гаспадыні гасцям заўсёды рады.

У кампаніі гаваркіх мелясніцкіх жанчын вылучаецца адна — зусім невысокая, худзенькая, у акуратна павязанай хустцы. Гэта Яўгенія Прыходзька. Яе на Лунінеччыне даўно называюць «жыццесцвярджальным сімвалам» Мелясніцы, бо нарадзілася яна ў лесе праз месяц пасля знішчэння вёскі. Так нітка жыцця на гэтай зямлі не перарвалася, цягнецца сёння і будзе ісці далей, пакуль маладыя помняць.

* * *

Дарэчы, Мелясніца — толькі адна з вёсак Лунінецкага раёна з «вогненай гісторыяй», але не адзіная, дзе падрастаючае пакаленне ладзіць памятныя акцыі і мітынгі. Увесну гімназісты і школьнікі абавязкова наведваюць самы аддалены ад райцэнтра населены пункт — Лугі, дзе ў 1943 годзе ў агні загінулі 137 яго жыхароў. А летам злёт моладзі Лунінеччыны па традыцыі праходзіць каля возера Белае, дзе калісьці таксама была вёска, што знікла з усіх геаграфічных картаў пасля вайны.

Ганна КУРАК, фота аўтара

Мінск — Лунінецкі раён — Мінск

Загаловак у газеце: Ідзі і помні... Дзеля жыцця

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Чаму ўсе краіны, якія развіваюць інавацыйную эканоміку, робяць сёння стаўку на STЕM? 

Палітыка

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Некалькі рэчаў сёлета адбываюцца ўпершыню.

Грамадства

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Адэльскі сельскі савет, што ў Гродзенскім раёне, можна назваць брамай у Еўрасаюз.