Вы тут

Як 70-гадовая бабуля з Івацэвіцкага раёна вышывае дыванкі


Вёска Рудня ад райцэнтра знаходзіцца на адлегласці ажно 70 кіламетраў — паўднёва-ўсходняя ўскраіна Івацэвіцкага раёна. Жыццё тут працякае ціха і спакойна, і людзі ў гэтай вёсцы жывуць няспешна. Там-сям «падзынькваюць» дрэваапрацоўчыя станкі, то конікам з возам, нагружаным сенам, хто праедзе па дарозе, то трактар ці машына якая прагудзе, забрэша сабака на чужога — і зноў ціха, спакойна.


Можна было б расказаць пра настаўнікаў базавай школы, якая тут захавалася, і ў памяшканні якой дружна ўжываюцца і аддзяленне сувязі, і ФАП. Можна было б успомніць, як летась жыхары вёскі адрамантавалі сваімі сіламі адну з вуліц, нават можна было б спыніцца на паветры — чыстым, здаровым, якім не надыхаешся...

Двароў тут налічваецца каля дзвюх соцень, а жыхароў крыху больш за чатырыста. Большасць пенсіянеры, а жанчыны, бадай, усе рукадзельніцы.

Вось і Праскоўя Мікалаеўна Шляжка рукадзеллем займаецца з дзяцінства. Як кажуць, колькі сябе помніць, ніколі рукі не былі без справы: то вышывала гладдзю, то ткала, то вышыўка крыжыкам пайшла ў ход, то вязала кручком падузорнікі для вышытых прасцін і карункі для ручнікоў, а апошнім часам захапілася пляценнем дыванкоў, рознакаляровых, бы вясёлка грае.

У сям'і захавалася сарочка, якую баба Парася вышывала, калі яшчэ сама ў школу хадзіла, — рэліквія. З гадамі майстэрства Праскоўі Мікалаеўны адточвалася, яна рыхтавала вышыўкі на пасаг дзяўчатам — чацвёра дачок ды тры сыны, якім таксама дарыла вышыўкі, потым унукам — іх 21, а цяпер прычакала і двух праўнукаў. То работы — без канца і краю. І нават калі па адным дыванку кожнаму, з улікам нявестак і зяцёў, то спатрэбіцца іх чатыры дзясяткі. А яшчэ ж падзеі здараюцца, святы, неспадзяваная нагода прыспявае, госці завітаюць...

«Фабрыка» дыванкоў

Муж Канстанцін Сцяпанавіч быў суровы па характары, і хоць надта ж у жонкі прыгожа ўсё атрымлівалася, не любіў, калі яна бралася за рукадзелле, лічыў — пустое. Калі не стала яго, толькі праз гады Праскоўя Мікалаеўна дала свабоду свайму любімаму занятку. Вакол яе, чалавека таварыскага і добрага, пачалі смялей згуртоўвацца суседкі і іншыя вясковыя жанчыны. Каго яна вучыла асноўным навыкам вязання кручком сонечных дыванкоў, каму паказвала новыя вясёлкавыя пераходы фарбаў ці ўзоры, формы... І на глебе гэтага адмысловага захаплення ў яе з'явілася шмат сябровак у вёсцы, з якімі яны ладзяць пасядзелкі, дзеляцца навінкамі з інтэрнэту і абменьваюцца зыходным матэрыялам.

— Раней на дыванкі мы распускалі старыя вязаныя рэчы, — расказвае дачка Зоя Палуяновіч, — потым рэзалі на палоскі старыя рэчы з тканіны альбо вязалі дыванкі са шпагату, з упаковачнага матэрыялу, агараджальнай стужкі, з настольнай цыраты, з малочных пакетаў і іншай другаснай сыравіны. А цяпер адзін мужчына возіць з Пінска ў вёску забракаваную новую тканіну, якую збывае ў Рудні за бясцэнак, і мясцовыя жанчыны ахвотна купляюць яе і з імпэтам вырабляюць дыванкі, якія з новай тканіны атрымліваюцца і прыгожыя, і трывалыя, — зносу ім няма.

Фантазія бабуль працуе, з'явіліся новыя ўзоры, памяняўся стыль. Інструментам быў драўляны кручок, а потым у магазінах з'явіліся металічныя.

— Памятаю, тэлефануе мама: «Купі, дочачка, у Івацэвічах мне металічны кручок». «Добра, мама, куплю», — адказваю. Назаўтра зноў тэлефануе — не, два кручкі купі... Праз колькі гадзін: «Не, мілая, тры кручкі трэба, суседкі просяць». Я тады адказваю: «Добра, мама, куплю табе пяць кручкоў, каб усім хапіла»... У іх ужо бы свая «фабрыка», — смяецца Зоя Канстанцінаўна.

Матчыны таленты перадаліся і дочкам. Старэйшыя Жанна і Маргарыта здатныя да малявання, а Зоя пераняла ўсе віды матчынага рукадзелля, ды яшчэ і свайго дадала — з розных адходаў робіць сувеніры: пад Новы год — ёлачкі, цацкі, да дзён нараджэння — шкатулкі і кошыкі з паперы, эксклюзіўныя паштоўкі, падстаўкі, пано... На рабоце, а працуе Зоя Палуяновіч у ААТ «Івацэвічдрэў», жанчыны кажуць, што ў яе руках усё гарыць, нічога не прападае. Нават жарт ходзіць па канторы: «Перш чым выкінуць у сметніцу якую стужку ці вяровачку, трэба папытаць, ці не спатрэбяцца яны Канстанцінаўне».

Бабуля «працуе» мамай

З вялікай любоўю і павагай расказвалі пра род Шляжкаў пляменніцы Праскоўі Мікалаеўны Тамара Аляксееўна Шляжка і Яўгенія Уладзіміраўна Домась. Іх дзед быў знакаміты ў акрузе бондар і цясляр. У гэтай сям'і цётка Паша была малодшай з чатырох дзяцей, а ў сям'і яе мужа дзяцей было восем. Хату яны пабудавалі побач з бацькоўскай. Працавалі ўсё жыццё ў мясцовай гаспадарцы: Праскоўя Мікалаеўна — паляводам у перапынках паміж сямю родамі, а Канстанцін Сцяпанавіч — у будаўнічай брыгадзе.

Сям'я жыла небагата, але трымала вялікую гаспадарку з канём, каровамі, свіннямі і птушкай. Акрамя таго, бралі па гектары буракоў, садзілі па гектары бульбы... «Першы веласіпед, памятаю, мы купілі, калі я хадзіла ў шосты клас», — кажа дачка Зоя Канстанцінаўна. Летам сям'я зарабляла на ягадах, чарніц ці брусніц кожны збіраў па 35—40 літраў, хадзілі і ў грыбы.

— Ногі баляць ужо ў мяне, але чаго я буду сядзець дома ды слухаць, як яны баляць, — лепш у лес пайду ды грыбоў назбіраю, — кажа Праскоўя Мікалаеўна. — Я іх не ем, не люблю, але збіраю дзецям, унукам. Насушваю мяхі ў сваёй рускай печы, каб усім хапіла.

Чатыры гады таму каня збылі, а карову замянілі на козачак. Яшчэ Праскоўя Мікалаеўна трымае курэй: нясушак і бройлераў. Па-ранейшаму садзіць многа бульбы. І дзеці сем'ямі прыязджаюць, дапамагаюць усё ўбраць восенню.

Дарэчы, амаль у кожнага з дзяцей сям'я шматдзетная. Шляжкі падтрымліваюць сувязь з сям'ёй брата Юрыя, хоць прайшло шмат гадоў з дня яго смерці, дапамагаюць у клопатах абедзвюм яго дочкам, а дваіх дзяцей, якіх яго жонка Кацярына нарадзіла з другім мужам, не лічаць чужымі. Асаблівае стаўленне ў Праскоўі Мікалаеўны да сына Мікалая, які працуе звальшчыкам лесу, але з жонкай у разводзе з мінулага года, а двое дзяцей па рашэнні суда гадуюцца з ім. Сын прыязджае да маці толькі на выхадныя, бо ўвесь час па камандзіроўках, а яго дачка Наталля і сын Дзмітрый усе дні пад наглядам бабулі Параскі. Яна ім як маці. І на бацькоўскія сходы ходзіць, і ўрокі дапамагае рабіць. У Руднянскай школе яе так і называюць — «мама-бабуля». Калі на парозе зрэдку з'яўляецца сапраўдная маці дзяцей, Праскоўя Мікалаеўна адчыняе ёй дзверы і не папракае, што кінула іх, а ў глыбіні душы нават спадзяецца, што нявестка адумаецца. Якая яна ні была б, а дзецям — маці. Сэрца толькі рвецца, калі малодшы Дзіма з усіх ног бяжыць да яе, а як паедзе тая, — сумуе, тужыць доўгі час...

Сіла — у шматдзетнасці

Вядома, жыццё гладкае, без выпрабаванняў не выпадае амаль нікому, іншая справа — як чалавек пераадольвае цяжкасці. Праскоўя Мікалаеўна — са змірэннем, хоць жаночае сэрца не раз аблівалася крывёю ад гора. Характар мужа ўлагоджвала цярплівасцю, добрымі словамі ў яго адрас. Страту маладога сына, а потым і сына дачкі Маргарыты перажывала ціхмяна, без істэрык на людзях, развод сына — са шкадаваннем, але зноў жа ў душы. Свой боль лечыць працай і захапленнямі. А яшчэ яна ўсіх дзяцей навучыла жыць дружна, дапамагаць адно аднаму. І хоць разам сям'і сабрацца ўдаецца нячаста, адчуванне падтрымкі ёсць у кожнага, а абавязак дапамагаць маці і адно аднаму свята выконваюць усе, як і традыцыі роду — быць дружнымі і... шматдзетнымі.

Валянціна БОБРЫК

Фота з архіва сям'і

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Карэспандэнт «Звязды» высвятляла, чаму так цёмна на асветленых вуліцах Магілёва

Карэспандэнт «Звязды» высвятляла, чаму так цёмна на асветленых вуліцах Магілёва

Вечарам прайсціся ўздоўж цэнтральнай вуліцы Першамайскай у Магілёве адно задавальненне.

Спорт

Баскетбаліст Бенджамін-Павел Дуду: У Гане мяне называлі белым

Баскетбаліст Бенджамін-Павел Дуду: У Гане мяне называлі белым

Мама Бена — беларуска, тата — ураджэнец Ганы.

Эканоміка

Куды звяртацца, калі грамадзяніну затрымліваюць зарплату?

Куды звяртацца, калі грамадзяніну затрымліваюць зарплату?

Адказ на гэта і іншыя пытанні — у гутарцы з Дзмітрыем Шаўчуком.