Вы тут

Алесь Бадак: інтэрв’ю ў самога сябе


Калі выходзіць кніга, адкрываецца выстаўка, адбываецца прэм’ера, прысуджаецца ўзнагарода — гэта як вынік. А што стаіць за той ці іншай падзеяй, часта застаецца па-за ўвагай, бо ніхто, акрамя творцы, не можа расказаць пра напружаную ўнутраную працу, паказаць няяўныя сцежкі пошукаў і сумненняў, якія да гэтай падзеі прывялі. Пра тое, што зазвычай знаходзіцца ў цені, і будзе распавядаць рубрыка ВЫНІКІ.


Фота Кастуся Дробава

Летась пабачыў свет зборнік паэзіі Алеся Бадака «Развітанне з вечнасцю». У радыёэфіры часта гучаць песні на яго словы, адна з апошніх сярод іх — «Добрыя людзі» ў выкананні Анатоля Ярмоленкі. І вось навіна: Алесь Бадак узнагароджаны ордэнам Францыска Скарыны. Падчас сустрэчы з карэспандэнтам «ЛіМа» творца разважаў пра музыку, сучасную і папулярную калісьці, літаратуру, пра зменлівы час і рытмы жыцця.

ПРА ПЕСНІ. Калі па радыё аб’яўляюць песні, далёка не заўсёды гучыць імя паэта, на чые словы песня напісаная. Кампазітары лічаць, што поспех шлягера на 60—70 % залежыць менавіта ад музыкі. Між тым, упэўнены Алесь Бадак, тэкст, на які ствараецца музыка, не менш важны, чым сама музыка.

— Першая мая песня была напісана без майго ўдзелу. Мой першы вершаваны зборнік выйшаў у 1989 годзе. Малады кампазітар Алег Елісеенкаву пагартаў кніжачку і знайшоў верш, які потым і стаў песняй...

Але калі б мне прапанавалі адгадаць верш, на які будзе напісана музыка, выбраў бы яго ў апошнюю чаргу — гэта твор пад назвай «Грошы»… Тады быў час перабудовы і дэфіцыту, і тэма грошай была модная. Рок-гурты імкнуліся спяваць не такія, як раней, песні, мяняць музычныя кірункі. У гэтым сенсе нестандартны, не зусім песенны верш і спадабаўся кампазітару. Але калі б не той выпадак, я ўсё роўна прыйшоў бы да напісання песень — нават не ведаю, з чым параўнаць гэты неверагодны душэўны стан, які ўзнікае кожны раз, калі чую добрую песню. І так з самага дзяцінства. У бацькі быў гармонік, і я на слых падбіраў мелодыі песень, — прынамсі, спадзяюся, можна было пазнаць, што я іграю.

Актыўна пісаць песні я пачаў напачатку 1990-х. Гэта сёння слухача цяжка здзівіць рознымі кірункамі ў музыцы, а тады, памятаю, некаторыя маладыя нашы кампазітары сумняваліся, што можна пісаць добрыя дыскатэчныя тэксты на беларускай мове. І я імкнуўся даказваць адваротнае. Першай з’явілася «Заварожаная фея» ў выкананні Аляксандра Саладухі, і пайшло-паехала: «Сарамлівая дзяўчынка» ў выкананні Іны Афанасьевай, «Іншапланецянка», якую запісаў Якаў Навуменка…

 Памятаю, неяк у 1990-я гады я размаўляў з Генадзем Бураўкіным, аўтарам слоў знакамітых песень «Завіруха», «Жар-птушка», «Конь незацугляны». Я здзівіўся, калі ён сказаў: «Мой час у песні прайшоў. Я сённяшніх рытмаў не разумею»… Але тое ж магу сказаць цяпер і я пра сябе. Я не хачу параўноўваць — сённяшнія песні, які пастаянна круцяцца на тых жа FМ-станцыях, лепшыя ці горшыя за песні маёй маладосці. Яны проста іншыя.

ПРА КНІГУ. Яна вельмі камерная, не для шалёна паскоранага сённяшняга рытму. Крыху мінорная, што таксама для пэўнага адрасата. Гэта ж як песня: адным падабаюцца балады, іншым — хіп-хоп. І вельмі асабістая ў адрозненне ад папярэдніх.

Што да ранейшых зборнікаў, то калі б у мяне спыталі, што было штуршком для напісання таго ці іншага верша, у многіх выпадках я проста не ўспомніў бы. Апошняя кніга густа населена канкрэтнымі асобамі, у ёй шмат непрыдуманых падзей і лёсаў. Найперш, зразумела, мой лёс. А паколькі ў ёй не толькі новыя вершы, але і выбраныя з ранейшых зборнікаў, то старыя я адбіраў, прытрымліваючыся ў тым ліку і гэтага прынцыпу: каб кожны з іх быў нейкім дадатковым мазком да ўласнай біяграфіі.

«Развітанне з вечнасцю» пісалася вельмі доўга. Якой кніга будзе, уяўвіў не адразу, пакуль не прыйшла ідэя ўключыць у яе і каментары да вершаў. Бо верш, дакладней, тое, што бачыць чытач, — гэта як мора, на якое ты глядзіш з берагу. Ім можна захапляцца. Але зразумець яго сутнасць, багацце і разнастайнасць можна толькі тады, калі з аквалангам трапіць у глыбіню.

Можна сказаць, што ў большасці сваёй мае каментарыі — гэта аўтабіяграфічныя эсэ. Пра вясковае дзяцінства ў сямідзясятыя гады. Пра маё пакаленне, якое ўваходзіла ў літаратуру ў першай палове 1980-х. Пра тагачасныя адносіны паміж маладымі аўтарамі і мэтрамі. За апошнія дзесяцігоддзі ўсё настолькі змянілася — у жыцці, у  літаратуры, што сённяшняя літаратурная, дый не толькі літаратурная моладзь сёе-тое з маіх успамінаў можа чытаць з усмешкай, а можа, яны ёй пададуцца малазразумелымі і нецікавымі. У гэтым, мне здаецца, таксама пэўная камернасць кнігі.

Шчыра кажучы, нават на стадыі вёрсткі яна нараджалася даволі цяжка: які верш за якім паставіць, які ўвогуле зняць. Самае простае — сабраць усё, што апошнім часам напісана, расставіць па датах напісання і выдаць. Але так звычайна робіцца, калі табе дваццаць — дваццаць пяць. З узростам становішся больш самакрытычным і больш востра адчуваеш, што на кніжным рынку ты далёка не адзін. У мяне, напрыклад, ужо даўно назбіралася тэкстаў на кнігу прозы, многія з якіх перакладаліся на замежныя мовы. Але я ўсё чакаю, што з’явіцца нейкая цікавая ідэя — як з каментарыямі да вершаў кнігі «Развітанне з вечнасцю». Лепш не спяшацца, чым пасля шкадаваць, што ідэя прыйшла занадта позна.

Падрыхтавала Яна БУДОВІЧ

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

У архiтэктара Галiны Левiнай — Хатынь, творчая спадчына яе бацькi.

Грамадства

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Як сведчаць шматлiкiя даследаваннi, прывабным людзям прасцей прабiцца ў жыццi i яны дасягаюць у кар'еры большага поспеху. 

У свеце

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Сёлета еўрапейская эканомiка будзе перажываць глыбокую рэцэсiю з-за ўспышкi каранавiруса, нягледзячы на хуткiя i ўсёабдымныя антыкрызiсныя меры як на саюзным, так i на нацыянальным узроўнi.

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.