26 Верасень, серада

Вы тут

Лютаўскія набыткі «Маладосці», «Полымя», «Нёмана» і «Бярозкі»


Ша­ноў­ныя ама­та­ры лі­та­ра­ту­ры! Пра­па­ную тра­ды­цый­на пра­бег­чы­ся па ну­ма­рах ча­со­пі­саў Выдавецкага дома «Звязда», каб ве­даць, што чы­таць і пра што ду­маць гэ­ты­мі лю­таў­скі­мі дня­мі.

У цэнт­ры ўва­гі дру­го­га ну­ма­ра «Ма­ла­до­сці», як свед­чыць яго вок­лад­ка, Элі­за Ажэш­ка, якая жы­ла і тва­ры­ла ў на­шай цудоўнай Га­род­ні. «Ажэш­каў­скія» ма­тэ­ры­я­лы ну­ма­ра — пе­ра­клад ус­ту­пу да свое­асаб­лі­ва­га дзён­ні­ка пісь­мен­ні­цы «Дні», а так­са­ма яе не­вя­ліч­ка­га апа­вя­дан­ня «Пар­ца­лян­ка». Фраг­мент ары­гі­на­ла «Дзён», аў­то­граф Ажэш­кі, шу­кай­це ў руб­ры­цы «Ад ру­кі».

24-34

«Пар­ца­лян­ка» мае аў­та­бія­гра­фіч­ную асно­ву. Аку­рат ва ўсту­пе да «Дзён» уз­гад­ва­ец­ца гіс­то­рыя, на пад­ста­ве якой ство­ра­на апа­вя­дан­не. Та­кім чы­нам, у ва­шых ру­ках, да­ра­гі чы­тач, каш­тоў­ная маг­чы­масць пра­са­чыць, як жыц­цё­вая рэ­аль­насць пе­ра­ця­кае ў мас­тац­кі твор.

Ся­род паэ­таў дру­гой «Ма­ла­до­сці» вы­лу­ча­юц­ца Ве­ра­ні­ка Пус­та­віт і Воль­га Паў­лю­ке­віч — дзве ўзы­хо­дзя­чыя зо­рач­кі жа­но­чай паэ­зіі. Іх вер­шы, хоць і юнац­кія, у чымс­ьці на­іў­ныя, здзіў­ля­юць зу­сім не­дзі­ця­чай глы­бі­нёй асоб­ных ду­мак:

Ду­ша ле­чыц­ца толь­кі та­ды,

Ка­лі мы вы­ра­ша­ем

Зра­біць яе зда­ро­вай.

На­заўж­ды. (Ве­ра­ні­ка Пус­та­віт)

Акрэс­лім вы­ні­кі блу­кан­ня «Ма­ла­до­сці» па па­за­лі­та­ра­тур­ных мас­тац­кіх пра­сто­рах. Гэ­тым ра­зам ча­со­піс ванд­ра­ваў па тэ­ры­то­ры­ях тэ­ат­ра і вы­яў­лен­ча­га мас­тац­тва. Мі­хась Ба­раз­на, рэк­тар Ака­дэ­міі мас­тац­тваў, рас­па­вя­дае пра ўлас­ны шлях да мас­тац­тва, на­ву­чэн­цаў Ака­дэ­міі і кон­курс пла­ка­таў, пры­све­ча­ны 70-год­дзю Пе­ра­мо­гі — су­мес­ны пра­ект з вы­да­вец­кім до­мам «Звяз­да». А сту­дэнт­ка МДЛУ Яна Вла­ды­ка ў ары­гі­наль­най фор­ме п'е­сы-ін­тэр­в'ю рас­каз­вае пра ама­тар­скую фран­ка­фон­ную тэ­ат­раль­ную тру­пу «Atelіer».

Без­умоў­на, вар­ты ўва­гі твор Юга­сі Ка­ля­ды «Je suіs ton ange gardіen»: чу­е­це, лю­таў­ская «Ма­ла­досць» пра­маў­ляе з вы­раз­ным фран­цуз­скім ак­цэн­там? Ма­ла­дая пісь­мен­ніц­а да­сле­дуе ўза­е­ма­ад­но­сі­ны спрад­веч­ных ка­тэ­го­рый — ка­хан­ня, ад­каз­нас­ці і твор­час­ці, ста­вя­чы сва­іх ге­ро­яў спа­чат­ку ў ка­зач­ныя ўмо­вы, а пас­ля па­каз­ва­ю­чы іх у звы­чай­най мін­скай паў­ся­дзён­нас­ці. «Je suіs ton ange gardіen» — «Я твой анёл-ахоў­нік»: так хо­чац­ца да­ве­рыц­ца анё­лу... Але ці заў­сё­ды гэ­та бяс­печ­на?

Апо­весць Юга­сі Ка­ля­ды пра­па­на­ва­на да дру­ку не са­мой аў­та­ркай, а ўкла­даль­ні­кам яе бу­ду­чай кні­гі Вік­та­рам Кор­бу­там. У гэ­тым жа ну­ма­ры шу­кай­це ар­ты­кул спа­да­ра Вік­та­ра «Аў­та­рка най­леп­шай жа­но­чай апо­вес­ці», пры­све­ча­ны твор­час­ці Юга­сі, яе не­ты­по­вай лі­та­ра­тур­най па­зі­цыі.

Руб­ры­ка «Пе­ра­кла­ды», акра­мя ўсту­пу да «Дзён» Элі­зы Ажэш­кі і яе апа­вя­дан­ня «Пар­ца­лян­ка», па­це­шыць чы­та­чоў пе­ра­кла­дам урыў­ка ра­ма­на бры­тан­ска­га пра­за­іка Ні­ка Алек­сан­дэ­ра «Жон­ка фа­то­гра­фа»: жыц­цё­вай гіс­то­рыі жан­чы­ны, «дзя­цін­ства якой прый­шло­ся на час вай­ны і мае на­шмат больш сак­рэ­таў, чым яна са­ма жа­дае пры­зна­ваць».

Ар­ты­кул Ле­а­ні­да Лаў­рэ­ша «Пры­го­ды Сяр­гея Пя­сец­ка­га на Лід­чы­не», вер­шы лі­да­ра гур­та «Хур­ма» Мі­кі­ты Най­дзё­на­ва, но­вае фан­тас­тыч­нае апа­вя­дан­не Сяр­гея Бе­ла­яра — так­са­ма пад вок­лад­кай лю­таў­скай «Ма­ла­до­сці».

У лю­таў­скім «По­лы­мі» шу­кай­це апа­вя­дан­не «Да­лё­кія ко­ні дзя­цін­ства» Але­ся Жу­ка — пра­сяк­ну­тыя свет­лай жур­бой ус­па­мі­ны аб дзя­цін­стве, а так­са­ма зі­мо­вае апа­вя­дан­не Ва­сі­ля Ма­ка­рэ­ві­ча «Снеж­ная рап­со­дыя».

На­быт­кі на­ша­га кам­п'ю­тар­на­га ве­ку па­тро­ху пра­ні­ка­юць у лі­та­ра­ту­ру, пе­ра­тва­ра­ю­чы­ся ў лі­та­ра­тур­ныя жан­ры: «По­лы­мя» прад­стаў­ляе за­пі­сы з Facebook Ула­дзі­мі­ра Сця­па­на з ла­ка­ніч­най наз­вай «Пра ма­му».

Бус­лян­ка на ко­мі­не, ня­стом­ны по­сах Язэ­па Драз­до­ві­ча — та­кія ёміс­тыя для кож­на­га бе­ла­ру­са воб­ра­зы вы зной­дзе­це ў пад­бор­цы Мі­ко­лы Чар­няў­ска­га «З ня­бы­ту ў веч­насць». Но­вай пад­бор­кай, што но­сіць наз­ву «Вер­шы воль­ныя бу­ду­чых кніг», па­ра­дуе Вік­тар Шніп.

У руб­ры­цы «Спад­чы­на» — част­ка не­вя­до­мых ра­ней тво­раў паэ­та Ула­дзі­мі­ра Ма­ру­ка, узя­тая з дзе­вя­ці сшыт­каў, якія ў рэ­дак­цыю ча­со­пі­са ка­лісь­ці пры­нес­ла яго дач­ка Ве­ра­ні­ка.

У руб­ры­цы «Га­ла­сы све­ту» — пе­ра­кла­ды апа­вя­дан­няў серб­ска­га пісь­мен­ні­ка Го­ра­на Пет­ра­ві­ча, вы­ка­на­ныя мэт­рам Іва­нам Ча­ро­там, а так­са­ма пе­ра­ство­ра­ныя па-бе­ла­рус­ку вер­шы ту­рэц­ка­га паэ­та Фет­ху­ла­ха Гю­ле­на.

Ама­та­рам бія­гра­фіч­ных ма­тэ­ры­я­лаў бу­дзе ці­ка­вы дзён­нік Мі­ко­лы Ло­ба­на за 1946 год, ар­ты­кул Але­ся Мар­ці­но­ві­ча «Ба­лю­чыя стру­ны жыц­ця і па­мя­ці», пры­све­ча­ны Та­і­се Бон­дар, і ар­ты­кул Ла­ды Алей­нік «Маш­таб­насць і шмат­гран­насць» пра Іва­на На­ву­мен­ку. Аб тым, «як «пра­цуе» верш Ба­ра­ду­лі­на», вы да­ве­да­е­це­ся, пра­чы­таў­шы ар­ты­кул Але­ся Дуб­роў­ска­га.

Рус­ка­моў­ны «брат» «Ма­ла­до­сці» і «По­лы­мя» ча­со­піс «Нё­ман» атры­маў­ся так­са­ма над­звы­чай змяс­тоў­ным. Лі­та­ра­тур­ная част­ка змя­шчае пе­ра­кла­ды з бе­ла­рус­кай — апо­весць Ула­дзі­мі­ра Са­ла­ма­хі «Не цу­рай­ся ве­ры сва­ёй» і вер­шы Ры­го­ра Ба­ра­ду­лі­на. Ва­сіль Ма­ка­рэ­віч, імя яко­га фі­гу­руе ў лю­таў­скай «Ма­ла­до­сці», вы­сту­пае так­са­ма ў «Нё­ма­не», але ўжо як аў­тар вер­шаў.

Сяр­гей Лап­цэ­віч, Ге­ор­гій Кі­ся­лёў, Але­на Кош­кі­на, Алег Кон­туш, Ва­сіль Мель­ні­каў, Мі­ка­лай Сер­дзю­коў — тво­ры гэ­тых аў­та­раў ча­ка­юць вас на ста­рон­ках лю­таў­ска­га «Нё­ма­на».

У ча­со­пі­се вы зной­дзе­це ін­фар­ма­цыю пра Іо­сі­фа Мі­хай­ла­ві­ча Ро­га­ля, аў­та­ра зна­ка­мі­тай пес­ні «Бе­ла­ру­сач­ка». Тут жа зме­шча­на пад­бор­ка яго вер­шаў «По­шу­кі ў бы­лым».

Су­свет­ная лі­та­ра­ту­ра ў «Нё­ма­не» прад­стаў­ле­на ра­ма­нам «Іе­за­вель» Ірэн Не­мі­роў­скі — рус­кай пісь­мен­ні­цы, якую ў бур­лі­выя рэ­ва­лю­цый­ныя ча­сы лёс за­кі­нуў у Фран­цыю, а так­са­ма «Ша­лё­ным ру­ка­пі­сам» сер­ба Дра­га­на Ла­кі­чэ­ві­ча — зноў жа па­да­ру­нак мэт­ра пе­ра­кла­ду Іва­на Ча­ро­ты. Тут жа вы зной­дзе­це вы­дат­ныя ўзо­ры кі­тай­скай паэ­зіі.

«Нё­ман», як і «По­лы­мя», уз­гад­вае юбі­ля­ра Іва­на На­ву­мен­ку і прад­стаў­ляе ва­шай ува­зе ўспа­мі­ны яго сы­на Паў­ла На­ву­мен­кі.

Яшчэ адзін юбі­ляр — пісь­мен­нік і кі­на­дра­ма­тург Фё­дар Ко­неў. Як і ў вы­пад­ку з На­ву­мен­кам, «Нё­ман» звяр­та­ец­ца да сы­на­вых успа­мі­наў: пра баць­ку рас­па­вя­дае Ягор Ко­неў.

Кры­тыч­ны блок лю­таў­ска­га «Нё­ма­на» — ар­ты­кул Ула­дзі­мі­ра Гні­ла­мё­да­ва, пры­све­ча­ны паэ­зіі Вік­та­ра Шні­па, пад­бор­ка яко­га, на­гад­ваю, зме­шча­на ў «По­лы­мі».

Чы­тай­це бе­ла­рус­кае і не су­муй­це. Вяс­на хут­ка!

У снеж­ні 2014 го­да ча­со­пі­су «Бя­роз­ка» споў­ні­ла­ся 90 га­доў.

24-36

І па­да­ец­ца зна­ка­вай тая па­дзея, што ме­на­ві­та са сту­дзе­ня 2015 го­да «Бя­роз­ка» зноў па­ча­ла вы­хо­дзіць як асоб­ны ча­со­піс. Пры­го­жы, ка­ля­ро­вы і пры­тым адзі­ны ў на­шай кра­і­не цал­кам бе­ла­рус­ка­моў­ны ча­со­піс для пад­лет­каў.

Што ж ча­кае чы­та­чоў на ста­рон­ках лю­таў­ска­га ну­ма­ра «Бя­роз­кі»?

Па-пер­шае, у ча­со­пі­се шмат мес­ца ад­ве­дзе­на тво­рам са­міх юных аў­та­раў. Тут і вер­шы, і зі­мо­выя за­ма­лёў­кі, і на­ват са­праўд­нае апа­вя­дан­не з эле­мен­та­мі міс­ты­кі «Пры­від ста­ро­га зам­ка» Іры­ны Ра­дзі­хоў­скай, адзі­нац­ца­ці­клас­ні­цы з Мёр­шчы­ны.

На лі­та­ра­тур­ных ста­рон­ках сту­дзень­ска­га ну­ма­ра «Бя­роз­кі» чы­та­чоў ча­ка­юць вя­сё­лы верш Мі­ко­лы Чар­няў­ска­га «За­знай­ка» і фан­тас­тыч­нае апа­вя­дан­не Але­ны Бе­ла­нож­кі «Гло­бус Еў­ро­пы».

Ці хо­ча­це яшчэ больш да­ве­дац­ца пра зна­ка­мі­ты бе­ла­рус­кі твор «Та­рас на Пар­на­се»? Руб­ры­ка «Бе­ла­рус­кая лі­та­ра­ту­ра» дае та­кую маг­чы­масць. А ў руб­ры­цы «Кі­на­Шко­ла» юныя чы­та­чы па­зна­ё­мяц­ца з тым, што ў пер­шую чар­гу не­аб­ход­на ве­даць бу­ду­ча­му рэ­жы­сё­ру, ак­цё­ру, прад­зю­са­ру, апе­ра­та­ру.

Для ама­та­раў жа­хаў у ча­со­пі­се ма­ец­ца спе­цы­яль­ная «13-я ста­рон­ка, аль­бо ста­рон­ка пры­ві­да». Так, не здзіў­ляй­це­ся, бо гэ­ты пры­від Ар­каш­ка і са­праў­ды ма­ец­ца ў «Бя­роз­цы», і на­ват за­лі­ча­ны на па­са­ду нач­но­га вар­таў­ні­ка. І та­му бу­дзе ў кож­ным з ну­ма­роў вы­каз­ваць свае «пры­від­ныя дум­кі».

Ці­ка­вых руб­рык шмат, і пра ўсе іх нель­га рас­ка­заць у ад­ной не­вя­ліч­кай за­мет­цы. Та­му ад­зна­чу яшчэ толь­кі руб­ры­ку «Гіс­то­рыя пос­пе­ху», дзе «Бя­роз­ка» гу­та­рыць з са­май юнай удзель­ні­цай тэ­ле­кон­кур­су «Я спя­ваю» ў 2014 го­дзе — Мі­ла­най Ба­род­кай.

Та­ма­ра Са­ра­чын­ская, Генадзь Аўласенка.

 

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Палітыка

Уладзімір Андрэйчанка расказаў пра найбольш значныя законапраекты

Уладзімір Андрэйчанка расказаў пра найбольш значныя законапраекты

 «Толькі агульнымі намаганнямі мы зможам супрацьстаяць няпростым выклікам часу».

Грамадства

Як у Беларусі абясшкоджваюць боепрыпасы

Як у Беларусі абясшкоджваюць боепрыпасы

​Колішняя Беларуская ваенная акруга лічылася адной з самых магутных у СССР.

Грамадства

Выхоўваць ці любіць? Шчырая размова з педагогам пра бацькоўскія страхі

Выхоўваць ці любіць? Шчырая размова з педагогам пра бацькоўскія страхі

«Калі ў вас адкрыўся рот, каб накрычаць на дзіця, спыніцеся хоць на секунду…» 

Грамадства

Чым здзівіў сёлета «Кліч Палесся»

Чым здзівіў сёлета «Кліч Палесся»

Этнафэст стаў вядомым далёка за межамі Беларусі.