Вы тут

Кругазвароты часу ў родных дварах


Пачаць варта са шчасця. Што гэта такое? Калі ў дзяцінстве ездзіш на веласіпедзе ды наўмысна звальваешся ў лужыну; калі можна быць малпачкай ды лазіць па яблынях; калі катаешся на тарзанцы; калі скачаш у пясок... Але ведаеце, якое галоўнае шчасце? Мець дом. І ў гэтым выпадку дом — не бяздушная будыніна з дарагімі сэрцу сценамі. Дом — гэта пачуццё, калі хочаце, філасофія. Аб тым пісаў яшчэ Францыск Скарына, бо дом — такое «месца сілы», якое зберагае ўспаміны. Менавіта гэтую думку даносіць у спектаклі Маладзёжнага тэатра «Двор як натура, што сыходзіць» рэжысёр Таццяна Аксёнкіна.


Спектакль паставілі па п'есе расійскага драматурга Алены Ісаевай (па некаторых звестках яна — вучаніца Вазнясенскага), і для рэжысёра, якая досыць часта стварае пастаноўкі для ненапружанага прагляду (хоць у яе скарбонцы ёсць і чароўны спектакль «Саня, Ваня, з імі Рымас»), «Двор...» — гэта спроба зрабіць простую, немудрагелістую гісторыю сапраўднай філасофскай прыпавесцю, якая б пакінула жаданне разважаць, а не была звычайнай забавай на адзін вечар. Увесь калектыў тэатра таксама на гэта працаваў — нездарма ж трупе Маладзёжнага далі званне «Заслужанага калектыву», якое акцёры цалкам апраўдваюць (чаго толькі вартая мужнасць адной з актрыс, якая іграла прэм'ерны спектакль са зламанай рукой). Артыстам было хоць
і няпроста, але вельмі прыемна выконваць ролі: героі п'есы Ісаевай — гэта людзі, каштоўныя тым, што захоўваюць у сабе эпоху.

Саша-Пелікан (Яўген Іўковіч) цяпер ужо дарослы мужчына, нават паспяховы: жыве ў Аўстраліі, валодае землямі ў краіне кенгуру ды займаецца любімай справай — матацыкламі. Але яго маці захварэла, і ёй вельмі захацелася вярнуцца на радзіму, пабачыць, якой стала Масква за гэтыя доўгія гады яе адсутнасці. Калі герой-аўстраліец аказваецца ў сучаснай Маскве, ён ужо не мае гэтага адчування дому, які калісьці быў для яго ўсім: паўсюль гандлёвыя цэнтры, людзі спяшаюцца; машыны і хмарачосы. Але памяць на тое і існуе, каб захоўваць дарагія моманты і людзей, якія калісьці былі блізкімі. Так, Сашка сустракае свайго сябра дзяцінства Генку (Сяргей Шаранговіч) — каля месца, дзе калісьці знаходзіўся іх дом № 33 па вуліцы Зялёнай. З гэтага моманту пачынаецца падарожжа герояў ва ўспаміны, настальгія па былых сябрах ды каханых.

Таццяна Аксёнкіна паказвае сваіх герояў вельмі рознымі — часам наіўнымі, часам сур'ёзнымі, але ўсе яны вельмі чуллівыя, ім складана быць няшчырымі і хочацца быць шчаслівымі, і гэта тое, што персанажаў аб'ядноўвае.

Дарэчы, дарослыя Сашка ды Генка — усяго толькі назіральнікі за тым, якімі яны былі ў мінулым. Вось ім па чатырнаццаць: Сашка пераязджае з сям'ёй у той самы 33-і дом на Зялёнай, знаёмства з Генкам пачынаецца з бойкі. Наогул, усё нейкае нешчаслівае: п'яны сусед, бабка Ліда, якая штораз нагадвае, што хлопца ў гэтым доме нічога добрага не чакае, дзед-ветэран, які штодня нагадвае пра перамогу ў вайне, самотная дзяўчына, якая будзе шукаць сабе мужа. Спектакль цікавы ўжо тым, што на пытанні дому, адносін, кахання адказы шукаюць адразу тры пакаленні людзей. Адказы ў іх будуць розныя. Але ці не ў гэтым сэнс? У 14 дом — гэта толькі памяшканне, бацькі — людзі, якія не пускаюць на вечарынкі, каханне — бесклапотныя абяццані «назаўсёды». У 40 усё змяняецца: дом становіцца сімвалам устойлівасці, утульнасці, бацькі займаюць меншае месца ў жыцці, а вось каханне — яго ці няма, ці яго шукаеш, ці бясконца змагаешся за яго. Напэўна, самыя шчаслівыя ў любоўным плане старыя: дзед Лёня ўгаворвае бабу Ліду раздзяліць з ім старасць, а яна не пагаджаецца, бо ў жыцці пабачыла рознага і цяпер не гатовая да такіх эксперыментаў. Часам ва ўсіх гэтых перыпетыях згадваюцца сюжэты п'ес Вампілава: гэткая ж «бытавуха», пачуццёвасць, складаныя адносіны, непаразуменні ды пошукі шчасця. Аксёнкіна ў спектаклі прасочвае цыклы жыцця і закальцоўвае іх (для гэтага на сцэне нават ёсць пляцоўка-кола, якая рухаецца разам з жыццём герояў), напаўняе жыцці герояў сэнсамі, шукае арыенціры, якія б адпавядалі ўзросту персанажаў. І шмат увагі ўдзяляе мінуламу, бо менавіта на ім усё завязана: усё цяперашняе жыццё — гэта люстра таго, што было калісьці; усе ўчынкі, якія былі зробленыя ў дзяцінстве, цяпер справядліва адбіваюцца на чалавеку; усе правільныя і няправільныя рашэнні ўплываюць на тое, якім жыццём героі жывуць цяпер.

Двор у такім выпадку — гэта адначасова і проста дэкарацыя да разважанняў, і вельмі глыбокая рэч. Што тут ёсць? Колькі лаваў, старое дрэва ды ўваход у пад'езд. Але калі задумацца, то менавіта тут прымаліся тыя самыя жыццевырашальныя рашэнні, тут хлопцы ішлі сценка на сценку, тут Генка спрабаваў прызнацца ў каханні дзяўчыне, а Сашка маляваў партрэт свайго самага сапраўднага кахання Надзькі. У сінопсісе спектакля нездарма напісана, што двор — гэта філасофія. І гэта так, двор — навука, якая дае не толькі тэарэтычныя веды ад дзеда Лёні пра вайну ды ад бабкі Ліды пра забабоны, але і практычныя, якія пасля сфарміруюць характар жыхароў двара.

Часам дзіцячая наіўнасць персанажаў ды іх рашэнняў збівае гледача з панталыку: спектакль пачынае падавацца банальнай меладрамай з жартамі ніжэй за пояс ды наогул без глыбокіх думак, але менавіта складаная гісторыя, якую расказалі проста, дае больш важкі вынік: вялікае ў малым, трэба разумець гэта, калі вядзеш пошукі. Усе надзённыя рэчы, бытавыя дробязі, спрэчкі ды кінутыя проста так фразы маюць вялізнае значэнне ў глабальным плане. Вось пра гэта кажа неідэальны, немудрагелісты, але прыязны ды лёгкі «Двор...»: жыццё цячэ як пясок скрозь пальцы, таму моманты, нават самыя нязначныя, заўсёды маюць сэнс. Асабліва тыя, якія правёў у родным двары.

Маргарыта ДЗЯХЦЯР

Загаловак у газеце: Як пясок скрозь пальцы

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Культура

Форум тэатральнага мастацтва «ТЭАРТ» пакінуў на сэрцы рваныя раны

Форум тэатральнага мастацтва «ТЭАРТ» пакінуў на сэрцы рваныя раны

Мядзведзь на сцэне, Чэхаў на мове жэстаў і самая дакладная перадача стану дэпрэсіі.

Спорт

Настасся Чарняўская: Трэба, каб людзі ведалі: бадмінтон — рэальны спорт

Настасся Чарняўская: Трэба, каб людзі ведалі: бадмінтон — рэальны спорт

Якія задачы ставяцца перад камандай у 2019 годзе і што самае важнае ў бадмінтоне?

Грамадства

Які ўрок лепшы: перакулены або традыцыйны?

Які ўрок лепшы: перакулены або традыцыйны?

Як зрабіць, каб у вучняў загарэліся вочы?

Грамадства

Губернатар Гродзеншчыны - пра перспектыўныя праекты рэгіёна

Губернатар Гродзеншчыны - пра перспектыўныя праекты рэгіёна

Горад-спадарожнік, анкалагічны цэнтр, «вёскі будучыні»...