Вы тут

Сапраўдны


Для тэатра 80 гадоў — свята. Але сапраўдным яно становіцца, калі ёсць з кім падзяліць радасць і ўмоўна «пасядзець за святочным сталом». Няма такога пытання для Беларускага дзяржаўнага тэатра лялек, які наладзіў сабе сапраўднае свята — і атрымаў належныя віншаванні ад адказных асоб, калег і прыхільнікаў. Вось менавіта прыхільнікі і ёсць галоўнае свята гэтага тэатра. Не толькі таму, што яны ёсць (і адданыя!), а яшчэ і таму, якія яны. Бо гэта той тэатр, які патрабуе разумення і не прапаноўвае лёгкасці зносінаў. А здавалася б — лялькі… Што ў іх сапраўднага? І як праз іх тэатр можа сцвердзіць сваю сапраўднасць?


Падчас «квАRТэрніка».

1. Гістарычнасць. Тое, што для Беларусі лялька здаўна ўвасабляла тэатр, — не дзіва. Тут любілі батлейку і з задавальннем глядзелі на тых аматараў, што разыгрывалі гісторыі, як правіла, на зададзеную тэму. Але тэм больш, лялькі могуць быць розныя і працаваць з імі магчыма інакш… Гэта паспрабаваў даказаць Дзяржаўны тэатр лялек БССР, які пачаў працаваць у Гомелі ў 1938 годзе. І гэта ўжо іншыя лялькі, дзе не толькі персанажы з таго батлеечнага жыцця, але і героі, падобныя на рэальных людзей, з гісторыямі пра іх — каб выхоўваць дзяцей. Гэта тэатр з расповедам не толькі пра жыццё, якое ўрывалася з вуліц, але і пра мары, свет, які быццам і не можа існаваць насамрэч, але мае сваю рэчаіснасць, часам жадана-прыгожую і казачную, дзе ўсё павінна скончыцца добра. Але добра — калі гісторыя зносінаў з тэатрам працягваецца нават пры сталенні чалавека. І тады ён ідзе за сваім гледачом. Нават туды, дзе яго больш. Дзе тэатр будзе як храм мастацтва. З 1950 года гісторыя Дзяржаўнага тэатра лялек дае лёсавызначальны паварот. Ён паступае ў сталіцу. На службу ўсёй краіне, розным групам грамадзян, на новым узроўні, дзе вы-значальным становіцца мастацтва.

2. Чалавечнасць. Ён усвядоміў сябе і імкнецца ўдасканальвацца. Ёсць тыя, хто дае штуршок, у першую чаргу рэжысёр Анатоль Ляляўскі, які не проста працаваў у гэтым тэатры, а наогул заклаў школу майстэрства лялечнікаў. Паступова мяняюцца лялькі: гэта не проста персанажы, а нават метафары, праз якія ствараюцца эмоцыі. Ускладняюцца гісторыі: іх распавядаюць ужо не толькі для дзяцей, але і для дарослых. Спектаклі для дарослай аўдыторыі — гэта ўжо не дзіва, а асобны трэнд, што існуе ў гэтым відзе тэатра. Ды і гісторыі, што распавядаюцца ў сцэнічнай прасторы, падаюцца не толькі (ці не столькі) з дапамогай лялек. Апошнім часам у гэтым тэатры яны могуць быць нават не галоўнымі выканаўцамі, і ўсё меней за імі хаваюцца артысты. Ці наогул менавіта людзі-артысты пануюць у пастаноўках — рыса сучаснага лялечнага тэатра. І так натуральна яна спалучылася з беларускім тэатрам, што трымаецца на асобах — рэжысёрах і артыстах. Нейкія 80 гадоў, а як усё змянілася… Таму што гэты тэатр вельмі жывы: здольны мяняцца, трансфармавацца і сам разбураць стэрэатыпы пра сябе, якія існуюць у людзей. Бо тэатр жывы, калі знаходзіцца ў пастаянным руху. Гэта разумее цяперашні кіраўнік тэатра рэжысёр Аляксей Ляляўскі. Смелыя эксперыменты, рэзанансныя пастаноўкі, што доўга абмяркоўваюцца ў тэатральным асяродку, трэба шукаць тут. Ці то класіка (беларуская альбо сусветная), ці то пошукі сучаснага героя і імкненне асэнсаваць, што з ім адбываецца, знаходзіць сваё арыгінальнае выяўленне і прыводзіць людзей у лялечны. Не толькі айчынных гледачоў, але і замежных: для Беларускага дзяржаўнага тэатра лялек сапраўды няма межаў, яго з задавальннем чакаюць на самых прэстыжных фестывалях свету: і праз яго можна разгледзець твар краіны таксама.

3. Адметнасць. Яна — у афішы. У складзе трупы, дзе некаторыя артысты працуюць дзесяцігоддзямі, не здраджваючы сабе і справе. І іх можна пазнаць нават за лялькамі. Іх адзначаюць узнагародамі на фестывалях і конкурсах нароўні з драматычнымі артыстамі. Іх працу адзначае дзяржава ў свята роднага тэатра. А яны адзначаюць яго вельмі арыгінальна, па-дамашняму: «квARTэрнікам» на роднай сцэне. Таму што гэты тэатр — дом, які імкнецца быць гасцінным і ўтульным («ура» рэканструкцыі). Гэта дом, дзе можна не толькі па-свойску ўспамінаць мінулае, але і зазіраць у будучыню і як з блізкімі даверліва абмяркоўваць праблемы існавання — свайго і наогул чалавечага. Дом, у якім можа змясціцца сусвет, створаны таленавітымі людзьмі. Сапраўдны тэатр.

Марыя АСІПЕНКА

Выбар рэдакцыі

Культура

У нядзелю яўрэі святкуюць Новы год дрэў

У нядзелю яўрэі святкуюць Новы год дрэў

На гэта свята асаблівым чынам спажываюць розную садавіну, запіваючы келіхамі добра разбаўленага віна.

Грамадства

Як задаволіць кадравы голад у сферы ІТ?

Як задаволіць кадравы голад у сферы ІТ?

Работадаўцы кажуць, што быць добрым праграмістам і ўмець пісаць код для эфектыўнай работы ўжо недастаткова.

Культура

Балельшчыкі II Еўрапейскіх гульняў ужо рэзервуюць вясковыя гатэлі

Балельшчыкі II Еўрапейскіх гульняў ужо рэзервуюць вясковыя гатэлі

«Адышоў час, калі гасцям патрэбныя былі толькі «чарка і скварка», ім ужо цікавыя музеі, культурная праграма».