Вы тут

Горы падпалкоўніка Турчака — удзельніка афганскіх падзей


Падпалкоўнік запасу Мікалай Турчак — адзін з тых, хто падчас службы ў 103-й асобнай гвардзейскай паветрана-дэсантнай брыгадзе ваяваў у Афганістане. Сярод саслужыўцаў Мікалая Турчака — вядомыя людзі. Гэта першы прэзідэнт Інгушэціі Руслан Аушаў і арганізатар гурта «Блакітныя берэты», які выконвае песні на афганскую тэматыку, Алег Ганцоў.


«Я вучыўся ў салдат»

Пасля таго як Мікалай Турчак скончыў Новасібірскае ваеннае палітычнае вучылішча, яго накіравалі служыць у Кіравабад. У Афганістан жа ён трапіў у верасні 1984-га. Быў там амаль два гады. Служыў у 350-м дэсантным палку, які дыслакаваўся ў Кабуле.

— Я тады быў у званні старшага лейтэнанта. І першае, што я зрабіў, пайшоў у салдацкую лазню, каб убачыць тых, з кім прыйдзецца разам ваяваць. Здзівіўся, калі ўбачыў худзенькіх хлопцаў, нават дэмбеляў. Падумаў: як жа яны ў горы палезуць? І памыліўся. У гарах гэтыя «дохлыя», на першы погляд, хлопцы былі цягавітыя. Мне аж першы час было сорамна, што я — чэмпіён па пераадоленні паласы перашкод часці, у якой служыў, — не мог не тое што ўгнацца за імі, а і наогул выдыхаўся, — прызнаецца Мікалай Рыгоравіч.

Былы афіцэр не ўтойвае, што спачатку вучыўся ў стараслужачых. Напрыклад, прасіў паказаць, як умацаванне з камянёў правільна выкладваць. Праз некалькі дзён, навучыўшыся, прымушаў іх перарабляць няправільна складзенае. Крыўдзіліся, але ж памылка можа каштаваць жыцця. І байцы гэта разумелі.

А старшына роты Алег Ганцоў падказваў, як арыентавацца па карце.

— Я ж прывык да картаў, дзе намалявана шмат зеляніны, а ў Афганістане — горы, пустыні. Адпаведна на карце ўсё карычневае. Вось і папрасіў Алега вучыць мяне. Ён, між іншым, і цяпер служыць у расійскай арміі, у спецназе, — тлумачыць падпалкоўнік.

Заходзіць на жаночую палову — табу

Мой суразмоўнік сказаў, што, бадай, самае страшнае на вайне, — калі гінуць аднапалчане, тым больш падначаленыя. Як камандзір, заўсёды вініў у такіх выпадках сябе. Ці ўсё зрабіў, каб трагедыі не адбылося? Такое пытанне ўзнікала само сабой.

Мясцовае насельніцтва, па яго словах, да савецкіх салдат і афіцэраў ставілася часам, можна так сказаць, не варожа. Проста трэба ведаць, чаго нельга рабіць.

— Напрыклад, заходзіць на жаночую палову дома. Чужым мужчынам гэта табу! І быў выпадак, калі мы з гор спусціліся, хацелі памыцца, прывесці сябе ў парадак. Папрасілі старога, каб паказаў нам, дзе калодзеж у двары. Паабяцалі, што мы не будзем парушаць законы шарыяту. Ён не адмовіў, — расказвае падпалкоўнік.

Але праз колькі часу, падыходзячы да гэтага ж падворка, замест прывітання ваенныя пачулі стрэлы. Затрымалі таго ж афганца, пачалі пытацца, чаму так атрымалася. Той сказаў, што пасля іх у дом уварваліся савецкія разведчыкі. І паводзілі сябе па-хамску, у тую ж «жаночую» ўварваліся. А там, дарэчы, нярэдка хаваліся душманы.

За добрасумленную службу і подзвігі ў Афганістане Мікалай Рыгоравіч быў узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі, ордэнам «За службу ва Узброеных сілах СССР ІІІ ступені» і медалём «За баявыя заслугі».

Шчаслівая «сетка»

Мікалай Турчак звольніўся ў запас ужо ў 1995 годзе ў Беларусі. Але на ваеннай ніве шчыраваць не кінуў. Калі працаваў у беларускай грамадскай арганізацыі ветэранаў вайны ў Афганістане, то быў адным з арганізатараў фестывалю «афганскай» песні. Ён праходзіць у віцебскім Летнім амфітэатры. Апошнія некалькі гадоў займаецца правядзеннем фэсту «Сэрцам датычныя» ў горадзе Холм Наўгародскай вобласці. Плануе, што гэты праект стане традыцыяй і ў Беларусі.

Мікалай Рыгоравіч шчаслівы ў асабістым жыцці. Гісторыя знаёмства — самая што ні на ёсць сучасная. Яго жонка Анастасія жыла ў Данецкай вобласці ва Украіне. Пазнаёміліся на адным з сайтаў. Яны перапісваліся, пасля званілі адно аднаму. Шчыра ўсё пра сябе расказаў, што ўдавец, што кватэры няма. Затым ён паехаў да сястры ў госці. Анастасія якраз жыла непадалёк. Мікалай яе разам з дачкой і сынам і прывёз у Віцебск.

Аляксандр ПУКШАНСКІ.

Фота з асабістага архіва Мікалая Турчака

Загаловак у газеце: Горы падпалкоўніка Турчака

Выбар рэдакцыі

Калейдаскоп

Каля 150 спартсменаў-аматараў хочуць выступіць у «даеўрапейскіх гульнях»

Каля 150 спартсменаў-аматараў хочуць выступіць у «даеўрапейскіх гульнях»

Трэніроўкі і здымкі ўдзельнікаў пачнуцца ў красавіку.

Грамадства

Сувораўскае вучылішча вачыма яго навучэнцаў

Сувораўскае вучылішча вачыма яго навучэнцаў

Быць сувораўцам ва ўсе часы было прэстыжна. 

Культура

Харвацкі кінафестываль ZаgrеbDох даследуе рэгіён вялікім экранам

Харвацкі кінафестываль ZаgrеbDох даследуе рэгіён вялікім экранам

Балканскія краіны паўсталі перад гледачом з іх надзённым.