27 кастрычніка, аўторак

Вы тут

«Сімпозіум літаратараў стаў пляцоўкай, якая зацвярджае міралюбнасць»


Шосты раз у межах Мінскай міжнароднай кніжнай выстаўкі-кірмашу прайшоў традыцыйны Міжнародны сімпозіум літаратараў «Пісьменнік і час». Сёлета яго ўдзельнікамі сталі паэты, празаікі, перакладчыкі, журналісты, літаратуразнаўцы, педагогі, грамадскія дзеячы і нават дыпламаты — прадстаўнікі 20 краін свету абмеркавалі магчымасці і перспектывы літаратуры, як складовай часткі культурнага дыялогу.


«Сімпозіум літаратараў стаў пляцоўкай, якая зацвярджае міралюбнасць і добрасуседства, — падкрэсліў 6 лютага на адкрыцці літаратурнага форуму міністр інфармацыі Беларусі Аляксандр Карлюкевіч. — Беларусы ведаюць цану міру, і многія пакаленні людзей, якія жылі ў драматычныя перыяды гісторыі, нагадваюць нам пра тое, што гэта самая вялікая каштоўнасць чалавечага жыцця».

«Свет імкліва змяняецца, і, на жаль, не заўжды гэтыя перамены ў лепшы бок, — звярнуўся да аўтараў з розных краін старшыня Саюза пісьменнікаў Беларусі Мікалай Чаргінец. — Што могуць зрабіць, адгукаючыся на актуальныя праблемы і запыты сучаснага грамадства, пісьменнікі — «інжынеры чалавечых душ», як гаварыў Максім Горкі, «вочы і вушы народа», як казаў Янка Купала? А пісьменнікі могуць зрабіць многае. І нам трэба дбаць аб тым, каб вярнуць у грамадстве павагу да слова, любоў да кнігі, каб павысіць культуру падрастаючага пакалення. Я перакананы, што кнігі мусяць стаць у тым ліку інструментам палітыкаў, каб на змену дыктату сілы прыйшоў дыктат слова». Іранскі пісьменнік, выкладчык, дырэктар Фонду паэзіі і мастацкай літаратуры Мехдзі Гезелі падтрымаў беларускага калегу: «Нам, людзям літаратуры, трэба садзейнічаць нараджэнню новага мірнага часу, у якім людзі будуць жыць у гармоніі ды спакоі, у якім адродзяцца такія каштоўнасці, як свабода, роўнасць, любоў і духоўнасць».

Удзельнікі сімпозіума расказалі аб тым, як кожны з іх уяўляе і рэалізуе на практыцы культурны дыялог праз літаратуру. Расійскі публіцыст, намеснік рэдактара часопіса «Наш современник» Аляксандр Казінцаў адзначыў: «Цяпер літаратура перажывае не лепшыя часы, і тое, што ў Беларусі яна мае падтрымку на дзяржаўным узроўні — вельмі каштоўна». Дарэчы, у кожным «беларускім» нумары часопіса друкуюцца сучасныя беларускія аўтары, а сучасныя расійскія літаратары выдаюць свае кнігі ў Беларусі, як, напрыклад, маладая пісьменніца Алена Тулушава, і гэты абмен узбагачае літаратурную палітру абедзвюх краін.

Былы пасол Славакіі ў Беларусі, а таксама паэт і перакладчык Марыян Серватка ўзгадаў, як некалі з дапамогай беларускіх сяброў і аднадумцаў ініцыяваў праект «Дыялог культур», у межах якога ў Славакіі прайшоў шэраг мерапрыемстваў, прысвечаных Янку Купалу. «Я ўпэўнены, што такі дыялог мусіць працягвацца — і не толькі праз літаратуру, а ва ўсіх галінах мастацтва, каб супрацьстаяць глабалізацыі, уніфікацыі нацыянальных культур. Трэба будаваць, наводзіць наноў, у рэшце рэшт, рамантаваць разбураныя культурныя масты паміж краінамі».

Узвесці такі мост можна нават самому, што яскрава прадэманстравала Анхела Эспіноса Руіс (на фота). Дзяўчына, апантаная беларускай мовай і літаратурай, выдала на дзвюх мовах — беларускай і іспанскай — зборнік 30 вершаў Максіма Багдановіча, які зацікавіў не толькі беларускую дыяспару і іспанскую інтэлігенцыю — яго з захапленнем чытае нават 88-гадовая бабуля паэткі! А, напрыклад, для народнага паэта Чувашыі Валерыя Тургая вынікам асабістага знаёмства з Беларуссю стала невялікая анталогія беларускай паэзіі на чувашскай мове і ўдзел у маштабным творчым праекце — перакладзе санетаў Янкі Купалы на мовы свету. (Дарэчы, у маі гэтага года ў Чэбаксарах, сталіцы Чувашскай Рэспублікі, плануецца адкрыццё мемарыяльнай дошкі беларускага песняра.)

Нам варта перастаць думаць стэрэатыпамі, перакананая частая госця Беларусі, нямецкая пісьменніца і кіраўнік дабрачыннага фонду падтрымкі пацярпелым ад аварыі на ЧАЭС Хайке Забель: «Гэта было б так проста, калі б можна было рассартаваць людзей па скрынках паводле нацыянальнасці: вось «тыповы беларус», вось «тыповы немец»... Але межы паміж намі сціраюцца, і замест таго, каб гаварыць адно пра аднаго, давайце больш гаварыць адно з адным. Я напісала тры кнігі пра Беларусь, як многія ўдзельнікі сімпозіума, — але, быць можа, наперадзе яшчэ адна, якую напішам усе мы разам — сукупнасць поглядаў на Беларусь пісьменнікаў з розных краін?»

Узаемныя пераклады і выданне анталогій, лакальныя і маштабныя сумесныя творчыя праекты, арганізацыя дзён нацыянальных культур, захаванне памяці выбітных дзеячаў літаратуры — гаворку на гэтыя тэмы ўдзельнікі міжнароднага сімпозіуму літаратараў працягнуць і сёння на семінарах, творчых сустрэчах са школьнікамі і студэнтамі ВНУ, на літаратурным пленэры ў Барысаве. Але найважнейшую рэзалюцыю форуму прынялі яшчэ ўчора: пісаць актуальна, шчыра і цікава, глыбока і ўдумліва, каб не было ніякіх перашкод і межаў паміж аўтарамі і чытачамі з розных краін.

Вікторыя ЦЕЛЯШУК

Фота Яўгена ПЯСЕЦКАГА

Выбар рэдакцыі

Культура

Прывіды беларускіх муроў. Балі ў разбураным замку

Прывіды беларускіх муроў. Балі ў разбураным замку

Бона Сфорца не была ў Белым Ковелі, але танцуе там у выглядзе прывіду.

Грамадства

Жыццёвы шлях Якава Крэйзера. Першы камдзiў, якi атрымаў Зорку Героя, заслужыў яе, абараняючы Барысаў

Жыццёвы шлях Якава Крэйзера. Першы камдзiў, якi атрымаў Зорку Героя, заслужыў яе, абараняючы Барысаў

У пачатковы перыяд Вялiкай Айчыннай вайны зацятыя баi разгарнулiся пры абароне Барысава — старадаўняга беларускага горада на Бярэзiне.