Вы тут

У Навагрудку з'явіўся памятны знак дзецям — ахвярам Халакосту


У Навагрудку на месцы былога гета днямі з'явіўся памятны знак дзецям — ахвярам Халакосту. Дзяўчынка Міхле Сасноўская, чыя выява адлюстраваная на ім, у свой час здолела ўцячы з палону, але была расстраляная немцамі (пра яе лёс «Звязда» нядаўна пісала). Побач у скульптурнай кампазіцыі размяшчаецца дрэва жыцця са зламанымі галінкамі...


Джа­нет Джос па­ка­за­ла зроб­ле­ны ёй ка­лаж. На ім фо­та­вы­ява Міх­ле Са­сноў­скай пе­ра­не­се­на на су­час­ную на­ва­груд­скую ву­лі­цу.

Выява Міхле зроблена з рэальнага фотаздымка, які ўдалося адшукаць дзякуючы збегу абставін. Фота маленькай дзяўчынкі ў музей яўрэйскага супраціўлення прывезла англічанка, прафесар Кембрыджскага ўніверсітэта Джанет Джос. Яе сваякі родам з Навагрудка і Баранавічаў. Яшчэ ў 1930-я гады яны пераехалі ў Англію, але пра сваю радзіму не забываліся. Пасля вайны ў іх часта гасцяваў Джэк Каган — адзін з амаль трохсот яўрэяў, якім удалося здзейсніць унікальныя ў сваім родзе ўцёкі з гета ў Навагрудку. Аднойчы Джэк убачыў фотаздымак маленькай Міхле (яна была ў касцюме анёла) у старым альбоме сям'і Джосаў. Каган успомніў яе і расказаў трагічную гісторыю жыцця і смерці дзяўчынкі.

Памятны знак зроблены і ўсталяваны на сродкі мясцовага прадпрымальніка Сяргея Коваля. Ён надзвычай блізка да сэрца ўспрыняў гісторыю маленькай Міхле. І падумаў, што варта было б увекавечыць памяць пра ўсіх дзяцей, што загінулі падчас Халакосту. Да таго ж у пэўны момант Сяргей Коваль даведаўся, што Лейба Пінчук — адзін з арганізатараў уцёкаў з Навагрудскага гета — яго сваяк. У выніку з'явілася ідэя паставіць помнік на тэрыторыі былога навагрудскага гета побач з баракамі, дзе калісьці жылі яўрэі, а цяпер знаходзіцца музей яўрэйскага супраціўлення.

«Навагрудская зямля помніць шмат падзей. У гады ваеннага ліхалецця загінулі 45 тысяч жыхароў раёна — гэта людзі, якія марылі жыць, тварыць. Мы абавязаны захаваць памяць», — адзначыў старшыня Навагрудскага райвыканкама Анатоль Маркевіч. У планах мясцовай улады далейшае развіццё музея, тэрыторыі былога гета і наваколля.

На адкрыццё памятнага знака ў Навагрудак прыехалі дыпламаты з амерыканскага і ізраільскага пасольстваў, даследчыкі Халакосту з Брытаніі, Аўстраліі і Канады, а таксама былыя вязні нямецкіх канцэнтрацыйных лагераў і гета, завіталі іншыя месцічы.

Сярод тых, каму ў 1943 годзе ўдалося ўцячы з Навагрудскага гета — і сваякі зяця Дональда Трампа Джарэда Кушнера, якія пераехалі ў Амерыку. У прыватнасці, бацька Джарэда Чарльз Кушнер выдзеліць сродкі на ўзвядзенне мемарыяльнага знака аб вязнях гета — так званай сцяны памяці. Яе адкрыюць у наступным годзе — у 75-ю гадавіну ўцёкаў вязняў з гета — 26 верасня 2018 года. Даўжыня сцяны складзе каля 15 метраў, вышыня — да 3.

Сям'я Кушнераў выдзеліць на будаўніцтва мемарыяльнага знака звыш $36 тыс. Першы транш у памеры $9 тыс. ужо паступіў у Беларусь. Плануецца, што на цырымонію адкрыцця прыедуць члены сям'і Кушнераў.

Ніна ШЧАРБАЧЭВІЧ

nina@zviazda.by

Загаловак у газеце: Міхле, якая хацела жыць

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Сувораўскае вучылішча вачыма яго навучэнцаў

Сувораўскае вучылішча вачыма яго навучэнцаў

Быць сувораўцам ва ўсе часы было прэстыжна. 

Культура

Харвацкі кінафестываль ZаgrеbDох даследуе рэгіён вялікім экранам

Харвацкі кінафестываль ZаgrеbDох даследуе рэгіён вялікім экранам

Балканскія краіны паўсталі перад гледачом з іх надзённым.

Эканоміка

Новыя жыллёвыя ўмовы. Абараніць уласнікаў, спажыўцоў і пастаўшчыкоў паслуг

Новыя жыллёвыя ўмовы. Абараніць уласнікаў, спажыўцоў і пастаўшчыкоў паслуг

Пра новаўвядзенні, якія дэпутаты мусяць разгледзець на вясновай сесіі.