Вы тут

Рэцэпты ад старасці слова


Чытач чакае новых тэм, паэты шукаюць новых спосабаў рыфмавання ды шторазу вынаходзяць ровар. Казімір Камейша ў новай кнізе «Гордзіеў вузел» («Чатыры чвэрці», 2016) застаецца адданым класічным вершаваным тэхнікам.


Верш «Пушчанская малітва», якім распачынаецца зборнік, сапраўды шмат у чым вызначальны: у кнізе шмат пошуму вершалінаў дрэў, шоргату лісця пад нагамі, водару свежага паветра восеньскага ранку… «Хоць рос я, гледзячы на лес, ды вырас, лес шануючы», — прызнаецца ў іншым вершы лірычны герой, гуляючы з сэнсамі ўстойлівых выразаў. Пра тое, што лес у беларускім нацыянальным космасе — значна больш, чым проста прыроднае атачэнне, ужо неаднойчы пісалі. Аднак сёння «лясныя» і «пушчанскія» вершы ўспрымаюцца па-іншаму, і сустрэць іх можна толькі ў творчасці паэтаў сталага пакалення. Калі малады Уладзімір Дубоўка з захапленнем выгукаў: «Залатая асенняя раніца! Хараством ты на свеце адна!», то ён дакладна меў на ўвазе не краявід з балкона. Захапленне прыродай у сучаснай паэзіі — альбо алегарычнае пазёрства, альбо плён настальгічнай вылазкі на малую радзіму.

У Казіміра Камейшы паэтычныя пейзажныя замалёўкі, нават калі яны не падсвечаныя адценнямі алегорыі, гучаць натуральна. Ну і, вядома, дарога з лесу вядзе да вясковай хаты. Праўда, усё часцей гэта пустая, пакінутая людзьмі хата, якая пад цяжкім замком, як крыжам, канае пад чыстым ясным небам. І ў гэтым нашмат болей праўды, чым у надакучліва-настальгічных згадках пра родную бацькоўскую хату, дзе можна спачыць душой, бо напраўду гэтая прапісаная да дробных дэталяў карціна ўжо сталася толькі мастацкім вобразам. Хаця ёсць у кнізе і такія класічныя беларускія прыпаміны пра маму, «якая серп на плячы нясе» і доўгую бацькаву світку. Імпануе ў паэтычным ракурсе, створаным Казімірам Камейшам, акурат асэнсаванне бездані між светасузіраннем бацькоў і дзяцей сярэдзіны ХХ стагоддзя. І справа тут не ў адвечнай праблеме бацькоў і дзяцей. Гэта не простая канстатацыя зменаў у сацыяльным жыцці краіны і не перабольшанае познім пакаяннем спачуванне цяжкай сялянскай працы бацькоў. Гэта найперш паэтычнае асэнсаванне:

Востра-востра назублены серп…

Яны ж і не сыдуцца аніколі:

Маладзік насерплены на страсе

І серп назублены над страхою.

У кнізе «Гордзіеў вузел», дзе так багата позняга жніўня і ранняй восені, паэт асэнсоўвае і сваю жыццёвую восень: прыгадвае маладосць, гледзячыся ў люстэрка ўлюбёнага возера Кромань: «Вяроўкай дарога, / вузламі сляды…». Мабыць, менавіта гордзіеў вузел жыццёвых нягодаў, турботаў і стратаў спрабуе рассячы лірычны герой, каб адчуць праз мітусліва-нявартаснае ўзвышаную прасветленасць нябёсаў. У значнай ступені пра гэта ж — і паэма «Няміга»: паэт шукае ў лабірынтах сваіх сноў вытокі і вусце ракі як спосаб вярнуцца да першаснага, натуральнага, нескажонага падманам часовых матэрыяльных выгодаў разумення сэнсу жыцця. Магчыма, паэтычныя развагі лірычнага героя ў паэмы крыху расцягнутыя, абцяжараныя лішнімі дэталямі і параўнаннямі, што не ідзе на карысць выразнасці сэнсу.

Ужо знаёмыя чытачу лірычныя мініяцюры «Паміж кубкам і вуснамі» сугучныя паводле агульнага настрою з паэтычнай часткай. Цікава чытаюцца згадкі пра сустрэчы і прыгоды з удзелам вядомых пісьменнікаў (чаго вартая, напрыклад, начная сустрэча ў парку акцёра Купалаўскага тэатра Паўла Дубашынскага з Анатолем Вялюгіным), з усмешкай успрымаюцца гісторыі з карэспандэнцкага жыцця аўтара (калі для паказальнага здымка старшыню калгаса давялося ставіць на фоне кукурузнага поля на калені), прымушаюць задумацца меркаванні пра тое, што літаратурнае слова старэе «не ад частага, а проста ад няўмелага ўжытку»… Казімір Камейша прыходзіць да высновы, што не старэе, не становіцца надакучлівым слова толькі ў малітве, таму менавіта да яе часцей трэба звяртацца кожнаму пісьменніку. Мабыць, менавіта таму і «Гордзіеў вузел» распачынаецца своеасаблівай паэтычнай (пушчанскай) малітвай.

Жана КАПУСТА

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Некалі ў нашых вёсках людзі былі маладзейшыя. Ва ўсякім разе амаль усе яны трымалі кароў. 

Грамадства

Чаму амаладжэнне навуковых кадраў прынцыпова важнае?

Чаму амаладжэнне навуковых кадраў прынцыпова важнае?

На якім этапе трэба распачынаць выхаванне будучага даследчыка: у аспірантуры, магістратуры або яшчэ ў школе? 

Грамадства

Малых пацыентаў з арытміяй аперыруюць на базе РНПЦ дзіцячай хірургіі

Малых пацыентаў з арытміяй аперыруюць на базе РНПЦ дзіцячай хірургіі

Праведзеныя аператыўныя ўмяшанні — гэта надзея на радыкальнае вылечванне для тых, хто зараз з прычыны свайго захворвання прымае сур'ёзныя лекавыя прэпараты.

Грамадства

Як на школьных уроках вучаць арыентавацца ў медыясвеце?

Як на школьных уроках вучаць арыентавацца ў медыясвеце?

Сваім вопытам дзеляцца чэшскія спецыялісты.