Вы тут

Смачна? Па-беларуску??


Калі стравамі нацыянальнай кухні называюць салянку і бужаніну — гэта нармальна?


Калега пасля работы сабраўся схадзіць на Тыдзень беларускай кухні, які праходзіць зараз у Мінску. Мы, спяшаючыся дадому, толькі зайздросліва паўздыхалі ды наказалі яму як след усё прадэгуставаць і пасля расказаць, ці яно таго варта. Ужо назаўтра з раніцы, яшчэ не даехаўшы на работу, я ведала пра ўражанні нашага дэгустатара. Лепш за ўсе словы гаварыла яго фота, выкладзенае на старонцы ў сацыяльных сетках, дзе ён з тварам, выраз якога інакш як «пад прымусам» назваць нельга было, сядзеў над талеркамі. Ды яшчэ невясёлы смайлік, статус «сумуючы па доме» і каментарый: «Тыдзень беларускай кухні. Ну так сабе...»

Што яно «ну так сабе», было зразумела нават па фота. Першая страва, візуальна падобная на салянку або харчо (і тое, і тое мае да беларускай кухні адносіны вельмі ўмоўныя) была густа пасыпаная крышанай пятрушкай. Побач стаяла талерка з кавалкам мяса, на ёй жа ў крыху меншай пасудзіне, чым загадкавы суп, была нейкая блякла-ружовая субстанцыя, падобная на халаднік. Збоку прытуліўся зморшчаны печаны яблык на сподачку... «Там яшчэ была нейкая горкая незразумелая салата ды ўдубелыя бліны», — расказваў калега ўжо перад планёркай. А субстанцыя ў місцы аказалася соусам з хрэнам — мяркуючы па аб'ёме, яго можна было наесціся на ўсё астатняе жыццё.

І хоць ахвота каштаваць сёлетнюю «нацыянальную кухню» адбілася зусім, я ўсё ж пацікавілася, што павінна сёлета ўваходзіць у меню названага Тыдня — як вядома, яно ва ўсіх установах грамадскага харчавання, якія далучаюцца да мерапрыемства, адзінае, стравы гатуюцца па аднолькавых рэцэптах і прадаюцца па адной цане. Дык вось, гэтым разам мы маем наступны спіс пяці страў: салата з курыцы з агароднінай і мядова-гарчычнай запраўкай, салянка (ага, усё-такі гэта была салянка!) шляхецкая, бужаніна з печанай агароднінай і смятанным соусам (з хрэнам!), бульбяныя калдуны з мясам і смятанай (людзі, а хто-небудзь чуў пра калдуны не з бульбы і без мяса?!) і дэсерт — печаны яблык з тварожнымі блінцамі.

Вы, канешне, мне прабачце, але што з гэтага меню — стравы НАЦЫЯНАЛЬНАЙ кухні? Салянка, якая паўсюль, ва ўсіх крыніцах, ва ўсіх кулінарных кнігах падаецца як адна з асноўных страў рускай кухні? Ці бужаніна — яна ёсць і ў рускіх (усходнія суседзі гатавалі яе нават з мядзведжага мяса), і ва ўкраінцаў. Нічога не маю супраць гэтай вельмі нават смачнай ежы, разумею, што кулінарныя традыцыі ў суседніх народаў, як і мова, і фальклор нярэдка пераплятаюцца, паўтараюцца. Але ёсць жа ў кожнага народа і сваё, адметнае, і ў нацыянальнай кухні таксама. І ў нас — не горш, чым у астатніх. І не толькі дранікі, калдуны ды верашчака, якія, мякка кажучы, усім ужо прыеліся. Чаму б на першую страву не падаць вараную кіслую капусту-шаткаванку з сушанымі грыбамі або са свіной гудаўкай? Ці фасолю з панцаком і морквай, запраўленую малаком? А на другое — чаму б не зрабіць сапраўдную бабку — сакавітую, з празрыстымі духмянымі скварачкамі? Спячыце ў печы звычайны бабулін праснак — і ён будзе выглядаць болей па-беларуску, чым універсальныя для ўсіх славян бліны. А яшчэ ж ёсць тварожнікі, кулага, маннік... У мяне асабіста, ад адных толькі назваў слінкі цякуць, бо ўсё гэта елася напоўніцу ў дзяцінстве, і гатавала іх бабуля 1905 года нараджэння — захавальніца мясцовай мовы, звычаяў, рэцэптаў. І гатавалася ўсё ў печцы, хоць была ў хаце газавая пліта. І была ў тым свая адмысловая навука: каб угадаць, каб не была занадта гарачая ці халодная, а стравы з печы крыху пахлі бярозавымі дровамі, і ў крупніка заўсёды была наверсе духмяная запечаная скарыначка — самае смачнае, што даводзілася каштаваць у жыцці. Не ведаю, як для каго, а для мяне вось гэта стравы беларускай кухні, а не салянка, разагрэтая — мо ўжо і не першы раз — у мікрахвалёўцы (калегу-дэгустатара абурыў яшчэ і гэты факт).

Але ж у нас не час лучыны і лапцей, запярэчыць нехта. Ніхто зараз не гатуе стравы на дрывах, калі ёсць сучасныя пліты і тыя ж мікрахвалёўкі. Згодна. Але, калі мы гэта хочам падаць як нацыянальнае, як аўтэнтыку, як менавіта наша — трэба захоўваць хоць бы элементарныя правілы працэсу прыгатавання, якія па сутнасці гэткія ж важныя складнікі рэцэптаў, як і неабходныя прадукты. У Бельгіі, напрыклад, бульба фры лічыцца нацыянальным здабыткам, бо прыдумалі яе менавіта фламандскія рыбакі. Мала таго, што ў многіх гарадках стаяць помнікі гэтай самай бульбіне, дык яшчэ і ў самым маленькім бістро пільна захоўваецца тэхналогія прыгатавання — абавязкова толькі з мясцовай бульбы і абавязкова ў трох ёмістасцях з кіпячым алеем — рашотку з нарэзанымі скрылікамі апускаюць у кожную па чарзе на строга адзначаны час. Інакш гэта будзе ўжо НЕ ІХНЯЯ бульба фры. А ў нашых рэстаранах і нават звычайных сталовых тыя самыя дранікі гатуюць з пачышчанай запакаванай у вакуум імпартнай бульбы (тлумачачы тым, што так танней, бо не трэба плаціць тым, хто яе чысціць), закідваючы гэтыя сумнеўнай якасці (хто знае, колькі яны ў тым вакууме праляжалі?) клубні ў камбайн, які іх не трэ, а месіць. А пасля мы дзівімся і абураемся, калі замест чаканых пульхных падсмажаных дранікаў атрымліваем шэрыя анучкі... Ды што мы — паабураемся, прыйдзем дахаты, начысцім бульбы, надзяром яе на тарцы і спячом тыя сапраўдныя дранікі — доўга хіба. А вось турысты... Яны ж і застануцца ўпэўненыя, што гэтыя самыя «анучкі», ці бужаніна, ці салянка з мікрахвалёўкі — і ёсць сапраўдныя стравы нашай нацыянальнай кухні.

Канешне, калі тыя самыя зацікаўленыя турысты даедуць да якой аграсядзібы, там яны пакаштуюць насамрэч сапраўднага. А калі не даедуць? Вось-вось Еўрапейскія гульні, людзі прыедуць сюды не дзеля таго, каб адпачываць у вёсцы, але ж даведацца, чым кормяць менавіта ў Беларусі, несумненна захочуць. А ці гатовыя сталічныя кавярні і рэстараны задаволіць іх цікавасць, каб пасля самім жа сорамна не было? Калі лічыць гэты Тыдзень беларускай кухні «рэпетыцыяй», які напрошваецца адказ на гэта пытанне?

«Усе жыхары Беларусі, а таксама госці нашай краіны любяць сытную і смачную беларускую кухню. Пераканацца ў гэтым можна, зазірнуўшы ў шматлікія рэстаранчыкі, дзе гатуюць старадаўнія і сучасныя стравы», — чытаю на старонцы сэрвісу анлайн-браніравання адпачынку ў Беларусі. І калі з першай фразай не паспрачаешся, дык апошняе сцвярджэнне выклікае, мякка кажучы, сумненні.

Алена ЛЯЎКОВІЧ

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Свята каравая прайшло на Гродзеншчыне

Свята каравая прайшло на Гродзеншчыне

На фестывалі згадалі і даўнюю традыцыю — услаўляць завяршэнне земляробчага года абрадамі ў гонар Багача. 

Грамадства

Як у Слаўгарадскім раёне апякуюць пенсіянераў

Як у Слаўгарадскім раёне апякуюць пенсіянераў

Дом у Лапацічах нічым асабліва не выдзяляецца сярод іншых...

Палітыка

Аб чым дамовіліся прэзідэнты Беларусі і Азербайджана?

Аб чым дамовіліся прэзідэнты Беларусі і Азербайджана?

Па выніках перамоў у Мінску яны прынялі сумесную заяву.

Грамадства

Партызанскія рукапісы — бясцэнныя сведчанні ваеннага часу

Партызанскія рукапісы — бясцэнныя сведчанні ваеннага часу

Партызанскія часопісы — насамрэч унікальныя інфармацыйныя зборнікі, значэнне і важнасць якіх разумелі ў тым ліку іх стваральнікі і чытачы.