Вы тут

Як часта беспрацоўныя адкрываюць уласную справу?


Хто сыходзіць «у бізнес» і мае права на першапачатковую субсідыю? Якія рызыкі найбольш палохаюць бізнесменаў? Чаму можна навучыць чалавека за тры тыдні? І, нарэшце, у якіх выпадках рамесніцкую дзейнасць афармляюць як прадпрымальніцкую? Пра гэта мы пацікавіліся ў Ірыны Варатынскай, начальніка аддзела садзейнічання занятасці насельніцтва ўпраўлення па працы, занятасці і сацыяльнай абароне насельніцтва Маладзечанскага райвыканкама.

На пачатак гэтага года ў Маладзечанскім раёне на ўліку знаходзілася 486 беспрацоўных. У той жа час спецыялісты ўпраўлення дапамаглі знайсці новае месца работы 2360 грамадзянам. З іх 22 сталі індывідуальнымі прадпрымальнікамі і яшчэ двое зарэгістравалі рамесніцкую дзейнасць. Недасведчанаму чалавеку апошнія лічбы статыстыкі могуць падацца кропляй у моры, аднак спецыялісты перакананы ў адваротным.


— Як мінімум, гэтыя людзі ўжо займаюцца справай, выплачваюць падаткі і, магчыма, стануць пашырацца, а значыць, ствараць вакансіі для іншых зацікаўленых у працаўладкаванні. Пры рэгістрацыі інспектар расказвае беспрацоўнаму, якія існуюць дадатковыя меры садзейнічання занятасці. Хтосьці, напрыклад, задаволіцца сезоннымі, грамадскімі работамі — гэта часовая праца, разлік за яе ідзе як наяўнымі грашыма, так і агароднінай. Для большасці спецыялісты падбіраюць работу ў адпаведнасці з узроўнем адукацыі, папярэднім працоўным вопытам і сумай заработнай платы. У законе аб занятасці ўсе гэтыя катэгорыі прапісаны. Аднак здараюцца выпадкі, што чалавек з уважлівай прычыны не можа заступіць на работу. Калі цягам месяца не ўдалося знайсці прыдатную пасаду, такому саіскальніку прапануем субсідыю на адкрыццё ўласнай справы.

— Можаце вылучыць нейкія агульныя рысы будучага прадпрымальніка?

— Не існуе агульных прыкмет па ўзросце, адукацыі ці якой іншай якасці. У прадпрымальніцтва сыходзяць як моладзь, так і старэйшае пакаленне, мужчыны і жанчыны. З ужо згаданых 22 чалавек 11 жывуць і працуюць у вёсках. Што характэрна, колькасць заргэгістраваных бізнесменаў штогод трымаецца на адным узроўні. Так, у 2016-м было 23 заявы, у 2015-м — 22, за 2014 год сваю справу адкрылі 25 чалавек... Але мала прыйсці і сказаць: «Хачу быць прадпрымальнікам, але не ведаю, чым займуся». Патрэбен так званы «бляск у вачах» — гэта калі чалавек разумее, што з дапамогай субсідыі рэалізуе мару, атрымае жаданы і любімы занятак.

— Якія дакументы неабходны, каб адкрыць сваю справу?

— Патрэбны заява і бізнес-план. Яшчэ дзейнасць прадпрымальніка павінна быць сацыяльна значнай для раёна. У 2015 годзе Маладзечанскі выканкам прыняў рашэнне і апублікаваў пералік заняткаў, якія падтрымліваюцца субсідыяй. Аднак хай абмежаванне не палохае, бо ў спіс трапілі практычна ўсе віды дзейнасці: рознічны гандаль, швейныя, будаўнічыя, касметычныя, турыстычныя паслугі, сельскагаспадарчая вытворчасць, раслінаводства, рыбаводства...

— На якую дапамогу можа разлічваць былы беспрацоўны? Ці здольна субсідыя стаць стартавай сумай для адкрыцця справы?

— Каб весці бізнес, патрэбны спецыяльныя веды, прынамсі, у напісанні дакументацыі. Чалавеку без эканамічнай адукацыі цяжка скласці бізнес-план, таму што мы арганізоўваем курсы для будучых прадпрымальнікаў. У якасці лектараў да нашых «студэнтаў» запрашаем работнікаў падатковай інспекцыі, супрацоўнікаў Фонду сацыяльнай абароны. Вучоба ідзе тры тыдні. Што датычыцца субсідыі, то яе памер фіксаваны. Для гарадскога прадпрымальніка прадугледжана выплата ў 11 бюджэтаў пражытковага мінімуму. Сельскі жыхар атрымае 15 БПМ. Таксама ўлічваецца напружанасць з працаўладкаваннем у раёне. Напрыклад, у Маладзечне ёсць праблема беспрацоўя, таму субсідыі тут павышаны да 15 БПМ для ўсіх жыхароў незалежна ад месца жыхарства.

— А што, калі чалавек хоча займацца спецыфічнымі паслугамі, якія патрабуюць дадатковых ведаў, напрыклад, адкрыць аптэку?

— Працэдура афармлення аднолькавая для ўсіх. Аднак у выпадку з аптэкай патрэбна будзе пацвердзіць медыцынскую адукацыю.

— У многіх выклікае страх пачатак справы. Ці лёгка ў першыя месяцы знайсці спажыўца для свайго тавару або паслугі?

— «Прагарыць» справа ці прынясе прыбытак — вырашаюць самі саіскальнікі. Наш абавязак якраз запытацца ў прадпрымальніка, чаму ён упэўнены ў поспеху, і высветліць, наколькі справядліва ён ацэньвае свае магчымасці. Магу сказаць, што адсутнасць кліентаў — не такая вялікая праблема, значна часцей людзей хвалюе рызыка страты працаздольнасці, бо чалавек на час лячэння страчвае заказчыкаў і фактычна страчвае работу. Тут ужо неабходна паклапаціцца пра страхаванне, ахову працы. Наогул, усе магчымыя рызыкі прапісваюцца ў сямі раздзелах першапачатковага бізнес-плана. У першым саіскальнік падае рэзюмэ, расказвае пра сваю адукацыю, сямейнае становішча, месца папярэдняй работы. У другім разглядае юрыдычныя аспекты дзейнасці — нюансы з падаткаабкладаннем, сертыфікацыяй, ліцэнзаваннем (па ўсіх гэтых кірунках можна атрымаць кансультацыю). Вытворчая частка змяшчае апісанне тэхналагічнага працэсу, час работы, колькасць наёмных асоб, памяшканне, транспарт, абсталяванне. Маркетынгавая — пералік канкурэнтаў, недахопы ў іх дзейнасці і свае перавагі. У фінансавым плане ўказваецца мяркуемы кошт і аб'ём паслуг, выдаткі на матэрыялы, выплаты падаткаў у разліку на 12 месяцаў і чаканы прыбытак. Нарэшце, сёмы раздзел патрэбен, каб пралічыць рызыкі і магчымасці страхавання справы. Калі чалавек папрацуе з кожным пунктам, то аўтаматычна праверыць «жыццяздольнасць» свайго праекта.

— Здаецца, што афармленне рамесніцкай дзейнасці больш выгадна саіскальніку — працэс афармлення вельмі падобны, а выплата падатку меншая і сістэма адказнасці не такая жорсткая. З якіх прычын адны становяцца рамеснікамі, а іншыя выбіраюць прадпрымальніцтва?

— У прадпрымальніка сапраўды вышэйшая адказнасць і большае падаткаабкладанне. На выбар той ці іншай формы рэгістрацыі ўплывае спосаб рэалізацыі прадукцыі і колькасць задзейнічаных чалавек. Яшчэ ў рамесніка вузкі спектр паслуг. У нашым раёне, напрыклад, распаўсюджаны выраб посуду для кухні і сувенірнай прадукцыі, будоўля альтанак з дрэва. Дарэчы, памятаю выпадак, калі жанчына займалася вырабам сувеніраў і хацела супрацоўнічаць з Мірскім замкам. Ёй давялося афармляць дзейнасць як прадпрымальніцкую, бо гэта было асабістае пажаданне заказчыка прадукцыі. І гэта насамрэч адна з праблем рамесніцтва — у іх няма разліковага рахунку. Для многіх буйных сетак гэта становіцца прычынай адмовы ў супрацоўніцтве. Таксама існуе нюанс з адлічэннямі ў пенсійны фонд. Самазанятыя і рамеснікі не робяць выплаты, значыць у будучыні ў іх могуць узнікнуць праблемы з памерам пенсій.

— Ірына Чаславаўна, ці кантралюецца работа рамеснікаў і прадпрымальнікаў пасля афармлення рэгістрацыі?

— Кантроль за дзейнасцю ажыццяўляецца на працягу першага года. Прадпрымальнікі падаюць даведку аб выплаце падатку, дагаворы на аказанне паслугі, справаздачу па выручцы. У рамеснікаў касавай дысцыпліны можа і не быць, таму яны афармляюць дамовы на паслугу і акт выкананых работ, які падпісвае заказчык. Гэта таксама не абавязкова, проста мы папярэджваем, што патрэбна нейкае пацвярджэнне выкананых работ. А вось кантроль якасці тавару або паслугі знаходзіцца па-за нашай кампетэнцыяй.

— Ці можа прадпрымальнік або рамеснік перапыніць сваю дзейнасць да таго, як скончыцца першы год працы?

— Калі чалавек атрымаў грашовую дапамогу і не адпрацаваў шэсць месяцаў па заяўленым відзе работ, ён мусіць вярнуць субсідыю дзяржаве.

— Пасля таго, як дзейнасць ужо аформлена, ці можна атрымаць кансультацыю ад спецыяліста ўпраўлення занятасці?

— Мы неправамоцныя даваць кансультацыі, калі пытанне датычыцца работы іншай структуры, напрыклад, падатковай службы. Велізарную колькасць інфармацыі саіскальнікі атрымліваюць на курсах. Цяпер усе дзяржаўныя структуры зацікаўлены, каб навучыць чалавека, а не ганяць яго па кабінетах. Нашы супрацоўнікі могуць дапамагчы парадай — падказаць, куды звярнуцца з праблемай.

Рагнеда ЮРГЕЛЬ

Фота Анатоля КЛЕШЧУКА

Загаловак у газеце: Трамплін для рашучых

Выбар рэдакцыі

Культура

У нядзелю яўрэі святкуюць Новы год дрэў

У нядзелю яўрэі святкуюць Новы год дрэў

На гэта свята асаблівым чынам спажываюць розную садавіну, запіваючы келіхамі добра разбаўленага віна.

Грамадства

Як задаволіць кадравы голад у сферы ІТ?

Як задаволіць кадравы голад у сферы ІТ?

Работадаўцы кажуць, што быць добрым праграмістам і ўмець пісаць код для эфектыўнай работы ўжо недастаткова.

Культура

Балельшчыкі II Еўрапейскіх гульняў ужо рэзервуюць вясковыя гатэлі

Балельшчыкі II Еўрапейскіх гульняў ужо рэзервуюць вясковыя гатэлі

«Адышоў час, калі гасцям патрэбныя былі толькі «чарка і скварка», ім ужо цікавыя музеі, культурная праграма».