Вы тут

Шах і мат ад Ланіты, або Шахматыстка, не падобная да іншых


Фі­гу­ры, якія ля­та­юць, та­ліс­ма­ны ў вы­гля­дзе ца­цак і мах­ля­ры за ста­лом у клет­ку... Ла­ні­та СЦЯЦ­КО, шмат­ра­зо­вы пры­зёр пер­шын­ства кра­і­ны па шах­ма­тах, член на­цы­я­наль­най збор­най, рас­па­вя­ла пра сваё га­лоў­нае за­хап­лен­не і пра­вя­ла для на­шых чы­та­чоў зай­маль­ную эк­скур­сію па шах­мат­ным за­ку­ліс­сі.

18-8

Уз­рост — не га­лоў­нае

— Пер­шы мат я па­ста­ві­ла свай­му дзя­ду­лю. Ме­на­ві­та ён і стаў ма­ім пер­шым са­пер­ні­кам. У дзя­цін­стве мне спа­да­ба­ла­ся спа­бор­ні­чаць і пе­ра­ма­гаць ме­на­ві­та хлоп­чы­каў. А за­раз у агуль­ным рэй­тын­гу я на­ват абы­хо­джу тых, хто па ўзрос­це на­блі­жа­ец­ца да ма­іх баць­коў. І я за­ўва­жы­ла, што мно­гія да­рос­лыя моц­на за­сму­ча­юц­ца, ка­лі ўсту­па­юць мне. Пры гэ­тым яны ве­да­юць, што я доб­ра гу­ляю, але ўсё роў­на эма­цы­я­наль­на ўспры­ма­юць па­ра­жэн­не. Ня­даў­на ў Мін­ску пра­хо­дзіў на­цы­я­наль­ны спар­тыў­ны фес­ты­валь «Мо­ва Кап». І да мя­не на се­анс ад­на­ча­со­вай гуль­ні прый­шоў муж­чы­на-ама­тар, які ха­цеў згу­ляць вы­ключ­на са мной. Як вы­свет­лі­ла­ся, яму прос­та бы­ло ці­ка­ва, ці здо­лею я яго пе­рай­граць.

У дзя­цін­стве да­во­лі шмат да­во­дзі­ла­ся су­ты­кац­ца з не­га­тыў­най рэ­ак­цы­яй у да­чы­нен­ні да шах­мат. У ма­іх ад­на­клас­ні­каў на гэ­ты конт быў свой по­гляд. Мне ка­за­лі, што я не па­доб­ная да шах­ма­тыс­таў. І па­куль не пры­нес­ла ў шко­лу свае ме­да­лі і фо­та­здым­кі, мне ні­хто не ве­рыў. У дзя­цін­стве я яшчэ зай­ма­ла­ся фі­гур­ным ка­тан­нем. Праў­да, леп­шыя вы­ні­кі ў мя­не бы­лі ме­на­ві­та ў шах­ма­тах, а та­му і вы­ра­шы­ла скан­цэнт­ра­вац­ца на гэ­тым ві­дзе спор­ту.

Спар­тыў­ны дух у мя­не заўж­ды быў на на­леж­ным уз­роў­ні. І мне час ад ча­су бы­вае вель­мі крыўд­на за па­ра­жэн­ні. У дзя­цін­стве шмат пла­ка­ла. Ма­ці па­ста­ян­на су­па­кой­ва­ла, але я ча­сам ні з кім не раз­маў­ля­ла, за­чы­ня­ла­ся ў сва­ім па­коі. У мя­не бы­лі два вы­пад­кі, ка­лі на чэм­пі­я­на­це Бе­ла­ру­сі ся­род дзяў­чат я іш­ла на пер­шым мес­цы з да­во­лі знач­ным ад­ры­вам, але ў вы­ні­ку двой­чы ўсту­па­ла сва­ёй са­пер­ні­цы. Нор­му жа­но­ча­га грос­май­стра я вы­ка­на­ла, за­ста­ло­ся толь­кі па­вы­сіць свой рэй­тынг і та­ды ўжо мож­на бу­дзе афарм­ляць да­ку­мен­ты для атры­ман­ня вы­шэй­ша­га шах­мат­на­га зван­ня.

Ці мож­на гэ­тым за­ра­біць на жыц­цё?

— Кож­ны год удзель­ні­чаю ў пя­ці-шас­ці між­на­род­ных спа­бор­ніц­твах. Я воч­на ву­чу­ся ў Ін­сты­ту­це біз­не­су і ме­недж­мен­ту тэх­на­ло­гій БДУ, і вы­клад­чы­кі, без­умоў­на, ве­да­юць пра мае ад'­ез­ды. У спарт­сме­наў-сту­дэн­таў на­ват ёсць ін­ды­ві­ду­аль­ны план, згод­на з якім яны з-за спа­бор­ніц­тваў і трэ­ні­ро­вак мо­гуць пра­пус­ціць пэў­ную коль­касць за­ня­ткаў. «Хвас­тоў» ра­ней не бы­ло, а на апош­ніх кур­сах, ка­лі па­ча­ла больш ак­тыў­на спа­бор­ні­чаць, яны, на жаль, з'я­ві­лі­ся. Праў­да, ка­лі вы­клад­чы­кі да­вед­ва­юц­ца, што я шах­ма­тыст, ста­вяц­ца да мя­не інакш, чым да тых жа фут­ба­ліс­таў. На­пэў­на, ду­ма­юць, што ка­лі дзяў­чы­на гу­ляе ў шах­ма­ты, зна­чыць, неш­та ра­зу­мее.

Што да фі­нан­саў, ра­ней час­та пры­хо­дзі­ла­ся на між­на­род­ныя спа­бор­ніц­твы ез­дзіць за ся­мей­ныя гро­шы, ця­пер усё аплач­вае Рэс­пуб­лі­кан­скі цэнтр алім­пій­скай пад­рых­тоў­кі па шах­ма­тах і шаш­ках. За­ро­бак ад Мі­ніс­тэр­ства спор­ту і ту­рыз­му ў нас атрым­лі­ва­юць толь­кі чле­ны на­цы­я­наль­най збор­най, але ў Бе­ла­ру­сі ёсць шах­ма­тыс­ты, якія за­раб­ля­юць на жыц­цё вы­ключ­на спор­там. Пры гэ­тым праб­лем з фі­нан­са­ван­нем ха­пае, бо шах­ма­ты не ўва­хо­дзяць у алім­пій­скую пра­гра­му. Мно­гія дзяў­ча­ты за­кан­чва­юць шах­мат­ную кар'­е­ру, ка­лі на­ра­джа­юць дзя­цей. Я яшчэ пла­ную па­гу­ляць не­каль­кі га­доў, а пас­ля збі­ра­ю­ся па­спра­ба­ваць ся­бе ў ін­шай сфе­ры.

выйграў — атры­май фер­зем у лоб

— Па­між на­мі хо­дзіць та­кі жарт: ка­лі за­снеш за ста­лом, то па­ва­ліш­ся і во­ка фі­гу­рай пра­б'еш. Ад­ной­чы я ба­чы­ла, як ча­ла­век прай­граў і па­чаў са­пер­ні­ка за­кід­ваць фі­гу­ра­мі, спра­ба­ваў біць яго дош­кай... Да­рэ­чы, дыс­ква­лі­фі­ка­ваць мо­гуць не толь­кі за па­во­дзі­ны, але і за на­яў­насць у ця­бе ма­біль­на­га тэ­ле­фо­на. Тлу­ма­чыц­ца гэ­та тым, што праз яго та­бе мо­гуць пад­ка­заць шах­мат­ныя ха­ды. Ня­даў­на вый­шлі но­выя пра­ві­лы, якія за­ба­ра­ня­юць пра­но­сіць тэ­ле­фо­ны на­ват у гуль­ня­вую зо­ну. Іх аба­вяз­ко­ва трэ­ба зда­ваць суд­дзям. Мах­ля­ры ся­род шах­ма­тыс­таў так­са­ма су­стра­ка­юц­ца. І да­лё­ка не заў­сё­ды атрым­лі­ва­ец­ца да­ка­заць іх ві­ну.

Леп­шы сты­мул для пе­ра­мо­гі — фут­бол

— Шах­ма­тыс­ты так­са­ма ма­юць свае за­ба­бо­ны. Нех­та з са­бой заўж­ды но­сіць руч­ку для за­пі­саў ха­доў, у якой ужо скон­чы­ла­ся чар­ні­ла, або апра­нае на спа­бор­ніц­твы ад­ноль­ка­выя ка­шу­лі, не го­ліц­ца, ста­віць ка­ля ся­бе цац­ку-та­ліс­ман, слу­хае пе­рад пар­ты­я­мі му­зы­ку, чы­тае кніж­кі. Ці ве­ру ў шах­мат­ныя сны? Ды я ў сне вы­ра­шы­ла са­праўд­ную за­да­чу! Мы не­як на збо­рах ні­як не маг­лі спра­віц­ца з ад­ным прак­ты­ка­ван­нем. Дык прый­шло­ся ра­шаць яго ме­на­ві­та ў сне. Але гэ­та ўсё з-за нер­во­ва­га на­пру­жан­ня. Пад­час тур­ні­раў мне заўж­ды сніц­ца неш­та па­доб­нае.

Мая са­мая цяж­кая гуль­ня пра­цяг­ва­ла­ся пяць з па­ло­вай га­дзін. І па­доб­ныя пар­тыі — не рэд­касць. Зра­зу­ме­ла, пад­час гуль­ні я ма­гу ста­яць, пра­гуль­вац­ца, але на шос­тай га­дзі­не га­ла­ва прос­та пе­ра­стае пра­ца­ваць. Ча­сам са­праў­ды па­чы­на­еш ду­маць аб тым, што хо­чац­ца спаць, ес­ці, а до­ма ча­кае смач­ная вя­чэ­ра. Пры­хо­дзіц­ца хут­ка пры­во­дзіць ся­бе ў то­нус. Ад­ной­чы ха­це­ла хут­чэй скон­чыць пар­тыю, каб па­спець уба­чыць фут­боль­ны матч па­між «Бар­се­ло­най» і ма­ім лю­бі­мым мад­рыд­скім «Рэ­алам». Ба­чы­ла, што па­він­на пе­ра­ма­гаць, але са­пер­нік зма­гаў­ся да апош­ня­га. А я ся­дзе­ла і ду­ма­ла: «Бо­жа, ды ка­лі ты ўжо зда­сі­ся?! Мне яшчэ на транс­ля­цыю па­спець трэ­ба!». У вы­ні­ку пры­еха­ла ў гас­ці­ні­цу пе­рад са­мым па­чат­кам мат­ча. Да­рэ­чы, «Рэ­ал» та­ды так­са­ма пе­ра­мог.

Та­рас ШЧЫ­РЫ.

Вы­бі­ра­лі па­між Ма­шай і Ла­ні­тай

— Імя мне пры­ду­ма­ла ма­ці. Праў­да, яна спа­чат­ку ха­це­ла на­зваць мя­не Ма­шай, але баць­ка ад­мо­віў­ся. Вось та­ды ўсе і спы­ні­лі­ся на Ла­ні­це, вы­бра­лі ска­ро­ча­ны ва­ры­янт Ла­на. Што яно азна­чае? Ла­ні­ты — гэ­та шчо­кі па-ста­ра­рус­ку. Ра­ней гэ­та­га так­са­ма не ве­да­ла, ад­нак пас­ля па­ча­ла за­ўва­жаць, што сло­ва да­во­лі ак­тыў­на ўжы­ва­ец­ца ў лі­та­ра­ту­ры.

Выбар рэдакцыі

Гараскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

У пачатку тыдня да Ракаў могуць падступна падкрасціся трывогі і сумневы.

Здароўе

Як працуюць санаторныя школы-інтэрнаты для дзяцей, хворых на скаліёз?

Як працуюць санаторныя школы-інтэрнаты для дзяцей, хворых на скаліёз?

Па статыстыцы на пяць хворых дзяўчынак прыходзіцца толькі адзін хлопчык.

Рэгіёны

У якіх ўмовах працавалі медыкі ў гады вайны?

У якіх ўмовах працавалі медыкі ў гады вайны?

Подзвіг ваенурачоў адлюстроўвае выстава Брэсцкага абласнога краязнаўчага музея.

Грамадства

Што трэба ведаць тым, хто адпачывае каля вадаёмаў

Што трэба ведаць тым, хто адпачывае каля вадаёмаў

Нават пры наяўнасці на пляжы ратавальнай станцыі не варта грэбаваць элементарнымі правіламі бяспекі.