Вы тут

Ураджэнец Беларусі адзіны займаў пасады прэзідэнта і прэм'ер-міністра Ізраіля


2 жніўня спаўняецца 100 гадоў з дня нараджэння Шымона Перэса

Шымон Перэс (Сямён Перскі) нарадзіўся ў вёсцы Вішнёва Валожынскага раёна Мінскай вобласці 2 жніўня 1923 года. Яго першым духоўным настаўнікам быў рабін Гірша Мельцэр. Для апошняга Шымон адначасова быў і вучнем, і ўнукам. Праз шмат гадоў ураджэнец вёскі Вішнёва ўспамінаў: «Ён быў для мяне скарбніцай мудрасці. Менавіта ён пазнаёміў мяне з Торай і гісторыяй яўрэйскага народа. Па меры таго як я рос, я разам з дзедам вывучаў Талмуд».


Сіянісцкі стрыжань ў светапоглядзе Шымона Перэса становіцца яшчэ больш моцным пасля таго, як у 1934 годзе ён пераязджае ў Палесціну, якая была тады пад брытанскім мандатам. Нашага земляка па праву можна лічыць адным з айцоў-заснавальнікаў Дзяржавы Ізраіль.

Шымон Перэс унёс вялікі ўклад у перамогу Дзяржавы Ізраіль у вайне за Незалежнасць. Ужо тады праявілася яго выбітная якасць: вырашаць ураўнанні са шматлікімі невядомымі. Для таго, каб супрацьстаяць войскам пяці арабскіх дзяржаў, якія напалі на Ізраіль, неабходна было звыштэрмінова вырашыць кадравае пытанне па наборы вайскоўцаў, у разы павялічыць колькасць узбраенняў з цалкам здавальняючымі тактыка-тэхнічнымі характарыстыкамі. І Шымон Перэс, які нягледзячы на ​​маладосць, займаў высокую пасаду ў абаронным ведамстве, бліскуча справіўся з пастаўленай задачай.

Пасля вайны за Незалежнасць было пастаўлена пытанне аб стварэнні ізраільскага ваенна-прамысловага комплексу (ВПК). Шымон Перэс, які ўпэўнена працягваў кар’ерны рост у міністэрстве абароны, быў па многіх напрамках ўцягнуты ў гэты працэс. Менавіта дзякуючы яму з’явіўся авіяцыйны сегмент ВПК. Будучы бліскучым перамоўшчыкам, ён наладзіў вельмі эфектыўную кааперацыю паміж ВПК Ізраіля і Францыі, умудрыўся цалкам бясплатна атрымаць прадукцыю заходнегерманскага ВПК, заклаў базіс для рэалізацыі арыентаванай на патрэбы абароны ядзернай праграмы. Шымон Перэс выступіў адным з генератараў ідэй, якія выдатна спрацавалі пры прад’яўленні Тэль-Авівам ваенных аргументаў падчас Суэцкага крызісу 1956 году.

У 1959 годзе адбыўся дэбют нашага земляка ў якасці парламентарыя. Новаспечаны дэпутат пісаў: «Тэрыторыя Ізраіля ў даўжыню здабытая яго салдатамі і сялянамі. Сваёй тэрыторыі ў шырыню ён пазбаўлены з-за наяўнасці арабскіх краін. Вышыня Ізраіля — ў дасягненнях яго навукоўцаў і інжынераў, сістэме адукацыі і агульным інтэлектуальным узроўні». Ад сябе заўважым, што ўся палітычная кар’ера Перэса была звязана з імкненнем па максімуму выкарыстоўваць гэтую вышыню.

З 1967 года ён рабіў гэта ў якасці сакратара маладой партыі «Авода» («Партыі працы»), з 1969 года — у якасці міністра. Першы міністэрскі вопыт доўжыўся восем гадоў. Затым знаходжанне ў апазіцыі будзе чаргавацца з урадавай адказнасцю. Ён пабудзе не толькі міністрам, але і віцэ-прэм’ерам, двойчы будзе сядзець у крэсле прэм’ер-міністра.

Сярод ізраільскіх палітыкаў Перэс вылучаўся гатоўнасцю пайсці на вельмі відавочныя кампрамісы з мэтай блізкаўсходняга мірнага ўрэгулявання. Добра вядомая формула Перэса — «мір у абмен на тэрыторыі». Менавіта гэтай формулай кіраваўся наш зямляк, выступаючы адным з архітэктараў двух пагадненняў, датаваных адпаведна 1993 і 1994 г.г. Бакі першага пагаднення — Ізраіль і Арганізацыя Вызвалення Палесціны, другога — Ізраіль і Іарданія. За гэтыя пагадненні Перэс быў удастоены Нобелеўскай прэміі міру.

Апошні этап у палітычнай біяграфіі гэтага чалавека — пасада прэзідэнта ў 2007-2014 г.г. На гэтай пасадзе Перэс успрымаўся як агульнанацыянальны маральны аўтарытэт.

Варта сказаць, што пасля смерці Перэса ў ізраільскім грамадстве захоўваецца раскол на прадмет ацэнак вышэйзгаданых пагадненняў 1993 і 1994 г.г. Прыхільнікі гэтых пагадненняў, якія вызначыліся ў сярэдзіне 1990-х гадоў, абавязкова будуць звяртацца да наступнага выказвання Перэса: «Кожны палітык павінен аддаваць сабе справаздачу ў суадносінах прагнозаў і рэальнасці. Мяне лічаць аўтарам ідэі новага Блізкага Ўсходу. Прызнаю сябе „вінаватым“. Я сапраўды мару аб новым Блізкім Усходзе, дзе не будзе варожасці паміж арабамі і габрэямі. Мяне называлі шарлатанам, заяўлялі, што я гандлюю белымі сланамі. Сёння мяне ўжо не цікавіць, што пра мяне кажуць. Я ведаю сваю задачу і выканаю яе да канца».

Смерць гэтага чалавека 28 верасня 2016 года азначала шматгранную страту. Ён быў не толькі выбітным палітыкам, але і бліскучым паэтам, яркім публіцыстам.

У 90-я гады Шымон Перэс некалькі разоў наведваў малую радзіму. У Вішнёве ён адшукаў нават калодзеж з былой сваёй сядзібы. Захаваліся цёплыя ўспаміны Перэса пра вёску дзяцінства. Пазней Вішнёва наведвала дачка палітыка.

Міхаіл СТРАЛЕЦ

Выбар рэдакцыі

Жыллё

Па якіх крытэрыях дамы ўваходзяць у праграму па капрамонце?

Па якіх крытэрыях дамы ўваходзяць у праграму па капрамонце?

Пра ўсе тонкасці правядзення капітальнага рамонту расказалі спецыялісты.

Рэгіёны

Самы працяглы ўрок гістарычнай праўды і сяброўства

Самы працяглы ўрок гістарычнай праўды і сяброўства

Удзельнікі «Цягніка Памяці» папярэдніх гадоў дзеляцца сваімі ўражаннямі ад праекта.

Экалогія

Якія прагнозы на лета робяць метэаролагі?

Якія прагнозы на лета робяць метэаролагі?

Тры месяцы суцэльнай спякоты нам не абяцаюць

Гараскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

У пачатку тыдня да Ракаў могуць падступна падкрасціся трывогі і сумневы.