Вы тут

Цікавінкі пра пісьменнікаў


Сёлета серыя «Бібліятэка Мінскага гарадскога аддзялення Саюза пісьменнікаў Беларусі» папоўнілася выданнем, якое пабачыла свет у выдавецтве «Чатыры чвэрці». Гэта кніга Міколы Чарняўскага «Свая ёсць песня...» (Мінск, 2020). Яе склалі эсэ, літаратурныя партрэты, успаміны.


Многія з матэрыялаў я прачытаў раней у часопісе «Полымя» і ў некаторых іншых выданнях. Чытаю цяпер у кнізе — і зноў не адарвацца! Напісаныя майстрам роднага слова, яны адразу захапляюць праўдзівым паказам жыцця, павагай аўтара да сваіх герояў, любоўю да Радзімы. Мікола Чарняўскі шчыра і цікава расказвае пра вядомых паэтаў і празаікаў сучаснага пакалення. Большасць з іх — яго равеснікі, сябры па жыцці і творчасці: Мікола Маляўка, Казімір Камейша, Уладзімір Дзюба, Анатоль Зэкаў, Уладзімір Мацвеенка, Уладзімір Мазго, Васіль Ткачоў і іншыя. Творы пра іх, сабраныя пад адной вокладкай, сталі асновай кнігі, якая, несумненна, парадуе многіх чытачоў: настаўнікаў, студэнтаў і вучняў, літаратараў, краязнаўцаў, усіх, хто цікавіцца беларускай літаратурай, паважліва ставіцца да роднага слова.

Чытаючы кнігу, здзіўляешся і па-добраму зайздросціш аўтару: які ў яго багаты душэўны запас добразычлівасці, спагады, павагі да сваіх таварышаў па працы, да тых, пра каго піша! Колькі цікавінак ведае пра кожнага, як шчыра і тактоўна апісвае ўзаемаадносіны ў жыцці і творчасці! З асаблівым замілаваннем распавядае Мікола Чарняўскі пра малую радзіму — Будакашалёўшчыну, пра сваіх землякоў-пісьменнікаў.

Вось, напрыклад, літаратурны партрэт выдатнага паэта і журналіста, выпускніка філфака БДУ, ураджэнца вёскі Патапаўка Уладзіміра Дзюбы пад назвай «Сцвярджаць сябе ўсёй жыццёвай праўдай…» Аўтар усебакова паказаў творцу, сапраўднага грамадзяніна-патрыёта, яго адданасць роднаму слову, свайму народу. Дае характарыстыку паэзіі Уладзіміра Дзюбы, знаёміць з  яго кнігамі лірыкі, якія выйшлі з друку пры жыцці паэта і былі блаславёныя такім знакаміты мэтрам паэзіі, як Анатоль Вялюгін. Распавядае і пра драматычныя творы паэта, а таксама пра асобныя жыццёвыя сітуацыі, якія сведчаць аб тым, што Уладзімір Дзюба быў вельмі неардынарнай асобай. Гэтаму шчыраму і добразычліваму сябрутаварышу, удумліваму майстру пяра, які рана пайшоў з жыцця, Мікола Чарняўскі прысвяціў некалькі вершаў. Вось адзін з іх:

Жыў надзеяй, жартаваў, смяяўся,

Гонячы ад сэрца прэч тугу.

З келіхам, а то й праз не магу —

Жыў надзеяй, жартаваў, смяяўся.

Спутаны бядой, на ланцугу,

Ды ў палон да мыліц не здаваўся.

Жыў надзеяй, жартаваў, смяяўся,

Гонячы ад сэрца прэч тугу.

У пісьменніцкім коле многія ведаюць пра добразычліва-жартаўлівыя мянушкі «Мікалай Першы» і «Мікалай Другі» — так казалі пра Міколу Маляўку і Міколу Чарняўскага, якія працавалі разам у часопісе «Вясёлка» больш за трыццаць гадоў. Сталі шчырымі і надзейнымі сябрамі. Дык вось і пра гэта напісана ў кнізе. Мікола Чарняўскі ўспамінае: «Заходзячы ў рэдакцыю, сябрыпісьменнікі часта паджартоўвалі з нас, ахрысціўшы царскімі імёнамі — Мікалай Першы і Мікалай Другі. Прызнаюся: мне асабіста такое незвычайнае “ўшанаванне” падабалася. І мой сябар прымаў яго з усмешкай: хіба не дасціпна? Адно скажу: нягледзячы на такую “тытуляванасць”, і ён, і я былі памяркоўнымі “самадзержцамі”, заўсёды стараліся добразычліва і па-людску абыходзіцца з аўтарамі».

 У кнізе змешчаны літаратурны партрэт паэта Міколы Маляўкі — аўтара многіх кніг паэзіі, лаўрэата шматлікіх прэстыжных прэмій і ўзнагарод. Мікола Чарняўскі падрабязна прасочвае творчы шлях свайго сябра-паплечніка з маладых гадоў, калі вучань Мікалаеўшчынскай сярэдняй школы Стаўбцоўскага раёна пачынаў сваю паэтычную дзейнасць. Падкрэслівае, што зямляк нашага песняра, Якуба Коласа, працягвае найлепшыя літаратурныя традыцыі, напісаў выдатную кнігу «Старая зямля», у якую ўвайшлі 450 санетаў і якая, па сутнасці, з’яўляецца працягам знакамітай энцыклапедыі сялянскага жыцця — паэмы «Новая зямля». Як адзначае Мікола Чарняўскі, санеты гэтыя «спавіты дзеразой» і, як ластавачкі ў падстрэшшы матчынай хаты, сагрэты любасцю і цеплынёй да родных мясцін, да людзей, да спрадвечнай красы Наднямоння. (Дарэчы, «Старая зямля» Міколы Маляўкі нядаўна пабачыла свет у выдавецтве «Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі» накладам дзве тысячы асобнікаў.)

Шмат цёплых, добрых слоў знайшлося ў Міколы Чарняўскага і пра іншых пісьменнікаў, якімі можна ганарыцца. У кнізе змешчаны творчыя партрэты Уладзіміра Мазго «Пазычу колеры ў вясёлкі…», Уладзіміра Мацвіенкі «Хто ведаць жадае, хадзіце сюды…», Казіміра Камейшы «Свая ёсць песня ў кожным часе…», Расціслава Бензерука «Жыву на зямлі недарма…», Анатоля Зэкава «Ёсць і вяршынька ў слова, і камель…», Васіля Ткачова «Да людзей з любоўю ідучы…», Валерыя Калінічэнкі «Зямля бацькоў, тут лёсу карані…».

Прыгадвае аўтар кнігі і пра цяпер ужо далёкую пару свайго супрацоўніцтва з газетай «Піянер Беларусі», працу ў рэдакцыі часопіса «Бярозка». Узнаўляе таксама гісторыю са знакамітай паэмай «Сказ пра Лысую гару», расказвае пра сустрэчы з народным паэтам Беларусі Нілам Гілевічам. Дзеліцца пісьменнік і ўспамінамі пра кнігу свайго маленства «Ніколі не забудзем». Прычым піша праўдзіва, з добрым веданнем таго, аб чым апавядае, з любоўю і пашанай да роднай мовы і літаратуры, да яе творцаў.

Міхась СЛІВА

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Дыета ад хандры. Што жаваць, каб не перажываць

Дыета ад хандры. Што жаваць, каб не перажываць

«Сумныя» прадукты — прэч з халадзільніка!

Грамадства

«Сталінскі праспект мы называлі брадвеем». Як і чым жылі беларускія стылягі

«Сталінскі праспект мы называлі брадвеем». Як і чым жылі беларускія стылягі

Пасля смерці Сталіна «жалезная заслона», якая аддзяляла Савецкі Саюз ад навакольнага свету, прыадчынілася.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

АВЕН. Неабходна будзе сканцэнтраваць намаганні на рабоце.

Грамадства

Прынцып Інэсы Караткевіч: цаніць кожную хвіліну

Прынцып Інэсы Караткевіч: цаніць кожную хвіліну

«Ні разу не пашкадавала, што прыйшла працаваць у такую ўнікальную структуру, як спажыўкааперацыя»