Вы тут

Ана­толь Рэзановіч. Ве­ра Ка­пан­ска­га


Ана­толь Рэзановіч. Ве­ра Ка­пан­ска­га (Уры­вак з дру­гой кнi­гi ра­ма­на «Па­лын-вада»)

Ве­ча­рам За­лес­ка­му па­тэ­ле­фа­на­ваў Ма­за­леў­скi. Пер­шы раз за апош­нiя ме­ся­цы. Не пры­вi­таў­шы­ся, за­пы­таў ус­тры­во­жа­ным го­ла­сам:

— Што ў вас там, у Са­ю­зе, ро­бiц­ца?

— А нi­чо­га не ро­бiц­ца, — не ра­зу­ме­ю­чы ў чым сут­насць пы­тан­ня, ад­ка­заў Па­вел Ся­мё­на­вiч.

Так, га­ва­рыць яму з Ан­джэ­ем не ха­це­ла­ся. Ды i пра што га­ва­рыць: усё ўжо даў­но пе­ра­га­ва­ры­лi. А пас­ля та­го, як ён, За­лес­кi, з акна вы­кi­нуў­ся, уся­ля­кiя кан­так­ты ў яго з Ма­за­леў­скiм спы­нi­лi­ся. Хi­ба што па­ру ра­зоў па тэ­ле­фо­не i га­ва­ры­лi. Так, нi пра што...

— Я пра Чар­но­быль, — пра­сi­пеў у слу­хаў­ку Ан­джэй.

— Па­куль нi­чо­га не­вя­до­ма, — глу­ха i не­ах­вот­на вы­да­вiў з ся­бе Па­вел Ся­мё­на­вiч.

— Ча­му?

— Мне не дак­лад­ва­юць.

— Зра­зу­ме­ла, — Ма­за­леў­скi за­моўк. Пас­ля ма­руд­на, шмат­знач­на пра­га­ва­рыў: — У нас пi­шуць, што ра­ды­я­цый­ны фон у вас моц­на за­вы­ша­ны, а апад­кi, якiя вы­па­лi на зям­лю, хут­ка пры­вя­дуць да жах­лi­вых хва­роб — ана­ка­ла­гiч­ных. Гэ­та як у Хi­ра­сi­ме, ка­лi аме­ры­кан­цы атам­ную бом­бу скi­ну­лi. Так што ду­май...

За­лес­кi ха­цеў бы­ло па­пы­тац­ца, пра што ду­маць, але не спы­таў. На­вош­та? Усё ўжо ў мi­ну­лым: i ма­ла­досць, i зда­роўе, i спа­дзя­ван­нi на леп­шае жыц­цё... Ця­пер адзiн кло­пат — пра­цяг­нуць га­ды два-тры, а там... Там бу­дзе вi­даць.

Пас­ля раз­мо­вы з Ан­джэ­ем Па­вел Ся­мё­на­вiч пры­лёг на ка­на­пу — цяг­ну­ла на сон. Але па­спаць яму не да­вя­ло­ся — жон­ка па­клi­ка­ла вя­чэ­раць. Ён праз сi­лу пад­аў­ся на кух­ню. Па звыч­цы па­цi­ка­вiў­ся:

— А дзе Ма­ры­на?

— У гос­цi да сяб­роў­кi па­еха­ла, — кi­ну­ла Зi­на­i­да Ры­го­раў­на, за­вар­ва­ю­чы гар­ба­ту. — Та­бе яна на­вош­та?

За­лес­кi ўздых­нуў.

— Прос­та так спы­таў­ся.

— Пы­та­ец­ца ён, — пра­бур­ча­ла жон­ка. — Вось вер­нец­ца Ма­ры­на, сам у яе i за­пы­тай­ся, а то ў мя­не ўсё жыц­цё вы­свят­ля­еш: дзе ды што.

Па­вел Ся­мё­на­вiч са скру­хай па­гля­дзеў на Зi­на­i­ду Ры­го­раў­ну: ня­чэ­са­ная, у па­ка­ме­ча­ным хат­нiм ха­ла­це, пад ва­чы­ма сi­не­юць мяш­кi. Ста­ра­ец­ца тры­мац­ца ба­я­вi­та, як ка­ман­дзiр, а ў са­мой час ад ча­су нер­во­ва ту­за­ец­ца га­ла­ва.

— Ты б пры­се­ла, ад­па­чы­ла, — па­шка­да­ваў ён жон­ку.

Зi­на­i­да Ры­го­раў­на здзiў­ле­на пры­ўзня­ла рэд­кiя бро­вы.

— Кла­пат­лi­вы ты стаў. А ра­ней ча­му ж не кла­па­цiў­ся?

— Не ве­даю.

За­лес­кi вi­на­ва­та ўсмiх­нуў­ся.

— А я ве­даю, — Зi­на­i­да Ры­го­раў­на скла­ла на гру­дзях мар­шчы­нiс­тыя ру­кi. — Пра ся­бе ты толь­кi i ду­маў. Толь­кi пра ся­бе. Ве­даю. А вось на ста­рас­цi пра мя­не ўспом­нiў, пра жон­ку сваю, пра дач­ку. Па­мi­раць ба­iш­ся цi што?

— Ба­ю­ся, — пры­знаў­ся Па­вел Ся­мё­на­вiч. — I заў­сё­ды ба­яў­ся. Ты гэ­та­га не ве­да­еш, а мне да­вя­ло­ся, пе­ра­жыў...

Яму за­ха­це­ла­ся вы­га­ва­рыц­ца, рас­ка­заць пра ся­бе ма­ла­до­га, ка­лi яшчэ жа­нi­хом ха­дзiў, а пас­ля, у вай­ну, ад нем­цаў i пар­ты­зан на ху­та­ры ха­ваў­ся. Але па­ба­яў­ся — цi ма­ла што жон­цы на ро­зум прый­дзе. Яшчэ ча­го доб­ра­га вы­га­нiць, вы­ста­вiць за дзве­ры. А ку­ды яму iс­цi, да ка­го?.. Нi­ко­га ня­ма, нi­ко­му ён не па­трэб­ны...

— Ра­ней я час­та на ця­бе зла­ва­ла­ся, — мiр­на пра­га­ва­ры­ла Зi­на­i­да Ры­го­раў­на. — За тое, што не лю­бiў мя­не, што да дач­кi сва­ёй, як да чу­жой, ста­вiў­ся. А ця­пер ба­чу — да­рэм­на зла­ва­ла­ся. Трэ­ба бы­ло са­мой мець боль­шую злосць, быць бо­лей су­ро­вай, каб тры­маць ця­бе ў ру­ках. Ты ж ба­iш­ся, ка­лi су­праць ця­бе iдуць. Па­мя­та­еш, як ад­ной­чы я пры­гра­зi­ла, што сы­ду ад ця­бе, ка­лi но­вае па­лi­то не ку­пiш?.. Ста­рое та­ды ўжо на­сiць бы­ло не­маг­чы­ма — вы­цер­ла­ся ўсё, ру­ка­вы за­шмаль­ца­ва­ныя, быц­цам iх тлу­шчам зма­за­лi. Сяб­роў­кi ў ста­ло­вай на­ват жар­та­ва­лi: «Ты што, на ма­шы­ну з му­жам збi­ра­еш?» Што мне бы­ло ад­каз­ваць?! Маў­ча­ла. А ўсё — сквап­насць. Твая сквап­насць. Пас­ля i я та­кой ста­ла як i ты. Зда­ра­ла­ся, Ма­ры­на па­про­сiць ку­пiць ёй аб­ноў­ку, а я яе пад­ман­ваю: «Ня­ма гро­шай». Дур­нi­ца бы­ла... Дур­нi­ца бес­са­ром­ная — дзi­ця сваё пад­ман­ва­ла.

— Ця­пер па­ра­зум­не­ла?

— Па­ра­зум­не­ла, ка­лi ты з па­ла­ма­ны­мi рэ­бра­мi i пе­ра­бi­тай на­гой у баль­нi­цы ля­жаў. Я та­ды тваю воп­рат­ку пе­ра­бi­ра­ла i гро­шы знай­шла. Шмат гро­шай. Мне аж страш­на зра­бi­ла­ся. Вось, ду­маю, па­ра­зiт: мы ўсё жыц­цё пе­ра­бi­ва­ем­ся з ка­пей­кi на ка­пей­ку, а ты ўсе гро­шы ў пан­чо­ху склад­ва­еш... Крыўд­на.

— Ты са­ма i да­па­ма­га­ла склад­ваць, — на­га­даў жон­цы За­лес­кi.

— Я i ка­жу, што дур­нi­цай бы­ла. Вяр­нуць бы той час, я iна­чай жы­ла б. I ця­бе пры­му­сi­ла б так жыць.

— Што бы­ло, той прай­шло.

— Прай­шло.

— Ве­да­еш, i я так­са­ма пра гэ­та ду­маю.

— Пра што пра гэ­та?

— Пра тое, што сквап­ны быў. Гро­шай шка­да­ваў. А трэ­ба бы­ло вас шка­да­ваць. Ды i ся­бе так­са­ма.

Паў­лу Ся­мё­на­вi­чу прый­шлi на па­мяць пач­кi дзе­ся­цi­руб­лё­вак, якiя пры­вёз пе­рад Мас­коў­скай Алiм­пi­я­дай Ан­джэй. Хоць якi ён Ан­джэй. Анд­рэй ён, Анд­рэй Ма­за­ле­вiч, як сам i рас­каз­ваў...

— Дай­шло, вы­хо­дзiць, — iра­нiч­на пра­мо­вi­ла Зi­на­i­да Ры­го­раў­на. — I да ця­бе дай­шло.

— Дай­шло, — цi­ха вы­да­вiў з ся­бе За­лес­кi.

— Эх, Па­ша-Па­ша, ле­пей па­маў­чы...

Даў­но так не на­зы­ва­ла Зi­на­i­да Ры­го­раў­на свай­го му­жа. Ён ад та­ко­га зва­ро­ту раз­мяк i ледзь­ве не за­пла­каў.

— Маў­чы, — паў­та­ры­ла жон­ка i рап­там цi­ха па­пра­сi­ла: — Да­вай хоць бы ас­та­так жыц­ця па-ча­ла­ве­чы пра­жы­вём, без нер­ваў, без злос­цi на Ма­ры­ну i са­мiх ся­бе.

— Да­вай...

Па­вел Ся­мё­на­вiч кiў­нуў, але i за­су­мня­ваў­ся: «Цi мож­на так?..»

— Жыц­цё на­ша ка­рот­кае, — пра­га­ва­ры­ла са­ма са­бе Зi­на­i­да Ры­го­раў­на. — А тут яшчэ ра­ды­я­цыя гэ­тая — Чар­но­быль. Што бу­дзе, не­вя­до­ма.

«Па­ба­чым яшчэ, — ус­пом­нiў За­лес­кi сло­вы Ма­за­леў­ска­га пра страш­ныя хва­ро­бы, якi­­мi бу­дуць хва­рэць лю­дзi. — I жыць хо­чац­ца, i страш­на...»

***

С

яр­гей Iва­на­вiч Куць­ко ў ава­рыю на Чар­но­быль­скай АЭС не па­ве­рыў. Як i кож­ны пен­сi­я­нер, якi па­бы­ваў за доў­гае жыц­цё ў роз­ных сi­ту­а­цы­ях, ён кож­ную на­вi­ну пад­вяр­гаў су­мнен­ням.

— Ка­лi i зда­ры­ла­ся што, то гэ­та не вы­бух, — цвёр­да да­каз­ваў сва­ёй жон­цы Сяр­гей Iва­на­вiч. — Гэ­та ж атам­ная элект­ра­стан­цыя, стра­тэ­гiч­ны аб'­ект...

Але та­кая ўпар­тасць бы­ла ня­доў­га. А ка­лi быць больш дак­лад­ным, то ка­ля двух ме­ся­цаў. Як­раз на­пры­кан­цы чэр­ве­ня, ка­лi па­кi­даў са­на­то­рый, у якiм ля­чыў сэр­ца, Куць­ко па­ба­чыў свай­го ста­ро­га сяб­ра — ге­не­ра­ла Кар­по­вi­ча.

— Вось дык су­стрэ­ча, — уз­ра­да­ваў­ся Iван Ста­нi­сла­ва­вiч. — Ты што ж, ад­па­чы­ваў тут?

— У на­шым уз­рос­це ўжо не ад­па­чы­ва­юць, — Сяр­гей Iва­на­вiч сум­на ўсмiх­нуў­ся. — На пра­фi­лак­ты­цы быў.

— Вось i я на гэ­тую са­мую пра­фi­лак­ты­ку, чорт яе па­бя­ры, пры­ехаў.

— Атрым­лi­ва­ец­ца, што я — сю­ды, а ты — сю­ды.

— Атрым­лi­ва­ец­ца, што так.

Кар­по­вiч вы­гля­даў не най­леп­шым чы­нам: ва­ла­сы рэд­кiя, па­доб­ныя на вы­рва­ны з гры­вы ста­ро­га ка­ня клок; лоб у доў­гiх ба­роз­нах мар­шчын; шчо­кi бар­во­выя, упа­лыя; ге­не­раль­скi кi­цель вi­сiць на ху­дых апу­шча­ных пля­чах, быц­цам на ве­шал­цы.

Куць­ко хоць i пад­ля­чыў­ся, але так­са­ма быў вар­ты жа­лю: яшчэ бо­лей вы­сах, стаў мен­шы рос­там, са­гнуў­ся — зда­ва­ла­ся, ка­лi iдзе, па­дае.

— Да­вай пры­ся­дзем, — пра­па­на­ваў Iван Ста­нi­сла­ва­вiч.

Яны се­лi на лаў­ку, што стая­ла пад вы­со­кай рас­кош­най лi­пай, ва­кол якой гу­дзе­лi, кру­жы­лi пчо­лы.

— Праз па­ру дзён за­квiт­нее, — Сяр­гей Iва­на­вiч па­ка­заў ва­чы­ма на лi­пу. — Прый­шоў час.

— Так, па­ра, — Кар­по­вiч уз­дых­нуў. — Нам вось што?

Куць­ко пра­маў­чаў. Нi­чо­га бо­лей не га­ва­рыў i Iван Ста­нi­сла­ва­вiч. Абод­ва яны як быц­цам са­ро­ме­лi­ся гля­дзець адзiн на ад­на­го — ста­рыя, горш за тое — раз­ва­лi­ны. А бы­лi...

Згад­ваць мi­ну­лае iм не ха­це­ла­ся, а га­ва­рыць пра сён­няш­нi дзень — пус­тое, бо ця­пер гэ­та сён­ня ма­ла ад iх за­ле­жа­ла. Ста­рыя сяб­ры да­жы­ва­лi свой век, а ва­кол iх, раз­драж­ня­ю­чы сва­iм буй­ствам, кi­пе­ла вяс­на.

— Што чу­ваць? — за­пы­таў­ся Куць­ко.

— Нi­чо­га доб­ра­га, — ад­гук­нуў­ся Кар­по­вiч. — Паў­сюль га­во­раць пра ава­рыю на Чар­но­быль­скай элект­ра­стан­цыi.

— Як жа гэ­так зда­ры­ла­ся?

— Вы­бух­ну­ла.

— Не ма­гу ўя­вiць. Гэ­та ж, лi­чы, бом­ба.

— Го­рай. Бом­ба ўза­рва­ла­ся, ка­го за­бi­ла, ка­го па­ка­ле­чы­ла, i ўсё. А тут пра­цэс доў­га iшоў i па­куль яшчэ не за­вяр­шыў­ся.

— Якi пра­цэс?

— Звы­чай­ны.

— Ты рас­тлу­мач, — па­пра­сiў Куць­ко, — а то мне рас­каз­ва­юць, а я не ма­гу са­бе ўя­вiць, што гэ­та та­кое.

— Доб­ра... Ка­лi цi­ка­ва, рас­тлу­ма­чу, — Iван Ста­нi­сла­ва­вiч па­клаў ру­кi на ка­ле­нi. — Бы­ло вы­ра­ша­на пра­вес­цi на Чар­но­быль­скай АЭС вы­пра­ба­ван­нi тур­ба­ге­не­ра­та­ра. А ў нас, сам ве­да­еш, на сiс­тэ­му бяс­пе­кi нi­ко­лi i нi­дзе ўва­гi не звяр­та­юць. Так i тут, у Чар­но­бы­лi гэ­тым, бы­ло. У вы­нi­ку рэ­ак­тар вы­бух­нуў. Гэ­та, ка­лi тлу­ма­чыць та­бе прос­та, каб ты зра­зу­меў. Ка­лi ж па-на­ву­ко­ва­му цi па-ва­ен­на­му, то рэ­ак­тар экс­плу­а­та­ваў­ся ў не­бяс­печ­ным рэ­жы­ме. У ней­кi мо­мант ма­гут­насць яго рэз­ка пад­ско­чы­ла. Спе­цы­я­лiс­ты пад­лi­чы­лi, што ў ты­ся­чу ра­зоў. Ад­быў­ся цеп­ла­вы вы­бух, пас­ля дру­гi. Рэ­ак­тар раз­бу­рыў­ся, па­чаў­ся па­жар. Са­мае страш­нае, што за­га­рэў­ся гра­фiт. Част­ка па­лi­ва i гра­фi­ту бы­ла вы­кi­ну­та ў ат­мас­фе­ру. А гэ­та драб­нют­кiя ра­дые­ак­тыў­ныя час­цiн­кi. Iх з вет­рам раз­нес­ла да­лё­ка ва­кол Чар­но­бы­ля. На дзя­сят­кi, сот­нi кi­ла­мет­раў. Ды i за­раз яшчэ iдуць вы­кi­ды. У рэ­ак­та­ры ўсё кi­пiць, як у чай­нi­ку... Я ча­ла­век ва­ен­ны, а са­мо­му не­як не па са­бе, жу­дас­на.

— Ад­куль та­бе ўсё вя­до­ма?

— Вя­до­ма... Пля­мен­нiк у мя­не ў Кi­еў­скiм КДБ пра­цуе, ён i рас­ка­заў. Ле­пей бы не рас­каз­ваў.

— Ча­му гэ­та?

— А та­му, што рэ­ак­тар гэ­ты даў­но па­вi­нен быў вы­бух­нуць.

Сяр­гей Iва­на­вiч з не­ўра­зу­мен­нем гля­дзеў на Кар­по­вi­ча. Той ад­ра­зу ад­рэ­ага­ваў:

— Ты не гля­дзi так, я праў­ду га­ва­ру.

— Праў­ду?

— Праў­ду... Яшчэ на­пры­кан­цы ся­мi­дзя­ся­тых i ў па­чат­ку вась­мi­дзя­ся­тых га­доў, ка­лi бу­да­ва­ла­ся Чар­но­быль­ская АЭС, па­ча­лi­ся на ёй праб­ле­мы. Ра­бот­нi­кi КДБ, якiя ку­ры­ра­ва­лi бу­даў­нiц­тва стан­цыi, i ад­па­вед­ныя спе­цы­я­лiс­ты, у тым лi­ку i мой пля­мен­нiк, зра­бi­лi вы­сно­ву, што трэ­цi i чац­вёр­ты бло­кi ма­юць кан­струк­тар­скiя не­да­роб­кi. З-за iх ужо та­ды па­ча­лi раз­бу­рац­ца пе­ра­крыц­цi бло­каў. Пры­чы­на — нiз­кая эфек­тыў­насць цеп­ла­вой iза­ля­цыi. Да та­го ж не­ка­то­рае аб­ста­ля­ван­не, якое па­стаў­ля­лi для Чар­но­быль­скай АЭС з Юга­сла­вii, бы­ло ня­якас­нае. Пер­шая ава­рыя зда­ры­ла­ся на стан­цыi яшчэ ў 1982 го­дзе.

Куць­ко раз­вёў ру­ка­мi, хрып­ла вы­ма­вiў:

— У мя­не ня­ма слоў. Ку­ды кi­раў­нiц­тва гля­дзе­ла?.. Гэ­та ж усе­са­юз­ны аб'­ект.

— Ту­ды i гля­дзе­ла, каб да­ла­жыць у Маск­ву, што ўсё нар­маль­на. Пер­шы раз, цi што... Па­мя­та­еш, быў та­кi Га­лоў­ны мар­шал авiя­цыi Ня­дзе­лiн?..

— Па­мя­таю. За­гi­нуў у авiя­цый­най ка­та­стро­фе.

— У тым i спра­ва, што не ў авiя­ка­та­стро­фе за­гi­нуў, а пры вы­пра­ба­ван­нi ра­ке­ты на касма­дро­ме «Бай­ка­нур».

— Я i не ве­даў.

— Ты шмат ча­го не ве­да­еш.

— Са­праў­ды...

Па­ся­дзеў­шы яшчэ з паў­га­дзi­ны, Сяр­гей Iва­на­вiч i Iван Ста­нi­сла­ва­вiч па­ча­лi раз­вiт­вац­ца.

— Пай­ду.

— I я пай­ду...

У iх бы­ло та­кое ад­чу­ван­не, што гэ­та су­стрэ­ча апош­няя, быц­цам ра­дые­ак­тыў­ны по­пел па­тра­пiў у iх унут­ра­нас­цi i ўжо па­чаў ес­цi лёг­кiя, пя­чон­ку, кроў — усё тое, без ча­го жыц­цё не­маг­чы­мае.

***

Н

я­гле­дзя­чы на жу­дас­ную ава­рыю, Сяр­гей Ка­пан­скi, не­пры­зна­ны па­эт i фi­ло­саф, ра­да­ваў­ся — яго вы­пус­цi­лi з псi­хiч­най ля­кар­нi, у якую за­бра­лi яшчэ пры Анд­ро­па­ве за дар­ма­ед­ства. Ця­пер Ка­пан­скi ся­дзеў на здым­най ква­тэ­ры ў до­ме ну­мар ча­ты­ры па пра­спек­це Ма­шэ­ра­ва i ча­каў сваю гра­ма­дзян­скую жон­ку — Ма­ры­ну За­лес­кую. Яна пай­шла ў кра­му па шам­пан­скае.

«Як доб­ра до­ма, — паў­та­раў ён у дум­ках ужо цi не дзя­ся­ты раз. А мо i пят­нац­ца­ты? — Хо­чаш — ля­жы, хо­чаш — пi­шы... Як гэ­та ў рыф­му так атры­ма­ла­ся... Так, та­лент не пра­п'еш...»

Сяр­гей час­та хва­лiў ся­бе, але ацэнь­ваў свае паэ­тыч­ныя тво­ры не­вы­со­ка — на тры з плю­сам, пра што га­ва­рыў пра­ма, не са­ро­ме­ю­чы­ся, да­да­ючы пры гэ­тым: «Я не па­эт, я тры­бун...»

Ма­ры­не Ка­пан­скi да­каз­ваў: «Я — Ма­я­коў­скi ў мi­нiя­цю­ры, але ў ду­шы, за­ўваж, лi­рык, гэ­та­кi Фет у юнац­тве...»

Гэ­та бы­ла гуль­ня слоў i па­чуц­цяў, спро­ба сыс­цi ад рэ­аль­нас­цi. Але рэ­аль­насць нi­ку­ды не сы­хо­дзi­ла, i Сяр­гей з ёю зма­гаў­ся, уяў­ля­ю­чы яе для ся­бе ў воб­ра­зе ўла­ды, паў­та­ра­ю­чы пры на­го­дзе i без яе свой лю­бi­мы верш: «Рты ощерены. // Их не­ме­ре­но. // С той ли площади, // Где льют почести? // То­му почести — // В ком нет совести. // Брат­ство мнимое, // Что могильное. // Все ощерены, // Их не­ме­ре­но. // Дай­те воз­ду­ха, // Дай­те воз­ду­ха!..»

Ма­ры­на за­трым­лi­ва­ла­ся, але Ка­пан­скi на яе не крыў­да­ваў. Ён ха­дзiў па ква­тэ­ры, кра­таў ка­на­пу, пры­са­джваў­ся. Пас­ля ўклю­чаў тэ­ле­вi­зар, вы­клю­чаў, iшоў у ван­ны па­кой, мыў­ся, iз­ноў вяр­таў­ся да ка­на­пы, ла­жыў­ся...

Та­кiм яго i за­спе­ла ма­ла­дая жон­ка.

— Спiш?

— Са­чы­няю, — знай­шоў­ся Сяр­гей.

— Рас­ка­жы...

— Пас­ля... Спяр­ша да­вай вы­п'ем...

Ма­ры­на ха­це­ла пры­га­та­ваць што-не­будзь па­ес­цi, але Ка­пан­скi спы­нiў яе:

— Не трэ­ба. Я ха­чу спа­то­лiц­ца та­бою.

Ма­ры­на за­па­лым­не­ла i ўдзяч­на пры­цiс­ну­ла­ся да му­жа: ён адзiн умеў ска­заць так, каб знут­ры ўсё сцiс­ну­ла­ся i ха­це­ла­ся за­стац­ца без­аба­рон­най, ма­лень­кай, ка­ха­най, браць ад му­жа тое, ча­го ў дзя­цiн­стве не да­лi баць­кi — лас­ку.

Ней­кi час яны ся­дзе­лi, аб­ня­ўшы­ся, пас­ля Ка­пан­скi асця­рож­на вы­зва­лiў­ся ад Ма­ры­ны, ад­кар­ка­ваў шам­пан­скае, раз­лiў яго ў ке­лi­хi.

— Ну, да­вай за су­стрэ­чу.

Ка­лi вы­пi­лi, Сяр­гей па­пра­сiў:

— А ця­пер трэ­ба аба­вяз­ко­ва вы­пiць за Гар­ба­чо­ва.

— Ча­му за Гар­ба­чо­ва? — Ма­ры­на ўсмiх­ну­ла­ся. — На яго сва­рац­ца: раз­валь­вае пар­тыю, кра­i­ну, па­ды­мае цэ­ны, а на­чаль­ства пры гэ­тым не пе­ра­бу­доў­ва­ец­ца, а пры­ладж­ва­ец­ца.

— Ня­хай сва­рац­ца, — Ка­пан­скi спах­мур­неў, ад­кi­нуў з iл­ба зу­сiм па­сi­ве­лыя ў псi­хiч­най ля­кар­нi ва­ла­сы. — На ўсiх рэ­фар­ма­та­раў сва­рац­ца.

— А ён рэ­фар­ма­тар?.. Сумня­ва­ю­ся, — Ма­ры­на за­ду­ма­ла­ся, пас­ля пра­доў­жы­ла дум­ку: — Мне зда­ец­ца, што Мi­ха­iл Сяр­ге­е­вiч прос­та плы­ве па ця­чэн­нi. Плы­ве без вяс­ла. I на­ват за­да­во­ле­ны, што яго ня­се ў нi­ку­ды.

— А хоць бы i так, — вы­дых­нуў Сяр­гей. — Га­лоў­нае, што ён гэ­та ця­чэн­не не спра­буе спы­нiць, а та­му ў на­шай лод­цы хоць неш­та па­чы­нае мя­няц­ца, свя­жэць... Гэ­та ўжо доб­ра. Вы­п'ем за Гар­ба­чо­ва.

— Што ж, да­вай, — па­га­дзi­ла­ся Ма­ры­на. — Тым бо­лей што ён абя­цаў кож­най сям'i вы­дзе­лiць асоб­ную ква­тэ­ру. А мы з та­бою сям'я. Ты зго­дзен?

— Так.

— Та­ды, мо­жа быць, рас­пi­шам­ся?

— Не.

— Ча­му?

— Каб на­ды­хац­ца сва­бо­дай...

Ка­пан­скi, глыт­нуў­шы шам­пан­ска­га, рас­сла­бiў­ся, лёг на ка­на­пу.

— Не спi, — па­пя­рэ­дзi­ла Ма­ры­на. — Я яшчэ бу­ду ця­бе кар­мiць. У гэ­тай ква­тэ­ры не­ка­лi жы­ла мая сяб­роў­ка Нi­на. Яна вый­шла за­муж за чэ­ха i па­еха­ла да яго. Пла­цiць за ква­тэ­ру са­ма. Дак­лад­ней, яе муж. Я спа­чат­ку бы­ла су­праць яго апла­ты, а пас­ля па­ду­ма­ла: ён ба­га­ты, ня­хай рас­ка­шэ­лiц­ца.

— На­пэў­на, — ска­заў Сяр­гей. — Ка­лi б я быў ба­га­ты, то так­са­ма да­па­ма­гаў бы бед­ным. Та­бе, на­прык­лад.

— Не ду­маю, што ты ка­лi-не­будзь ста­неш ба­га­ты, — з су­мам за­ўва­жы­ла Ма­ры­на. — Гэ­та не тваё. Тваё — вер­шы. Шка­да, што ў нас за iх пла­цяць ма­ла. А та­бе ўво­гу­ле не пла­цяць, та­му што iх не дру­ку­юць.

— Гэ­та так.

— Бу­дзем спа­дзя­вац­ца на Гар­ба­чо­ва.

— Ты яшчэ ска­жы, што на га­лос­насць i дэ­ма­кра­тыю.

— Вось як­раз так...

Твар Ка­пан­ска­га быў сур'­ёз­ны: ён усё ж та­кi ве­рыў у пе­ра­ме­ны, якiя на­зы­ва­лi гуч­ным сло­вам — «пе­ра­бу­до­ва»...

Пе­ра­клаў з рус­кай Мак­сiм Ве­я­нiс

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Беларуская Амазонка​. Ці стане Палессе аб'ектам сусветнай спадчыны?

Беларуская Амазонка​. Ці стане Палессе аб'ектам сусветнай спадчыны?

Адзін з найбуйнейшых рэгіёнаў, які захаваўся ў некранутым стане і які за разнастайнасць азёр, рэк і балот празвалі Еўрапейскай Амазонкай (ці морам Герадота), усё яшчэ застаецца невядомым шырокаму колу турыстаў

Грамадства

Рэктар БДМУ Рубніковіч: Набор на бюджэтную форму сёлета павялічым

Рэктар БДМУ Рубніковіч: Набор на бюджэтную форму сёлета павялічым

Вялікае інтэрв'ю з рэктарам БДМУ да 100-гадовага юбілею ўніверсітэта.

Грамадства

Дружалюбнасць да сем'яў і моладзі — важны крытэрый сацыяльна арыентаванай дзяржавы. Круглы стол

Дружалюбнасць да сем'яў і моладзі — важны крытэрый сацыяльна арыентаванай дзяржавы. Круглы стол

Нацыянальным брэндам Беларусі па праве лічыцца сацыяльная падтрымка сем'яў дзяржавай, і таму напярэдадні Міжнароднага дня сям'і прадстаўнік

Калейдаскоп

Хутка выпускны! Што выбраць, каб выглядаць годна на галоўным школьным свяце?

Хутка выпускны! Што выбраць, каб выглядаць годна на галоўным школьным свяце?

Пачнём, зразумела, з дзяўчынак, бо менавіта іх мамы ўжо цяпер ламаюць галаву над выпускным уборам дачок.