Вы тут

Са сваёй жонкай Іван Шамякін пражыў 58 гадоў


Івана Шамякіна многія лічылі пестуном лёсу. Яму і праўда шанцавала ў жыцці. Прайшоў усю вайну і нават не быў паранены. Першы ж раман («Глыбокая плынь») быў адзначаны Сталінскай прэміяй. Гэта адразу праславіла і адкрыла дарогу ў літаратурныя колы, дзе ён зрабіў сабе імя. Яго творы шырока выдаваліся і экранізаваліся. Ён хутка стаў вядомай асобай, займаў адказныя пасады.

Але хто ведае, як склалася б яго біяграфія, калі побач з ім не было б самаадданай жонкі?.. Марыя Філатаўна не толькі клапацілася пра дзяцей, займалася бытам, падзяляла ўсе радасці і нягоды мужа, але і натхняла яго пісаць, вызваляла ад руціннай работы, берагла ад выпрабавання славай і галавакружэння ад поспехаў.


Іван Пятровіч і Марыя Філатаўна.

Адзін з найлепшых твораў пра каханне ў беларускай літаратуры — «Непаўторная вясна» (першая частка пенталогіі «Трывожнае шчасце») Івана Шамякіна — шмат у чым аўтабіяграфічны. Адна з апошніх яго аповесцяў «Слаўся, Марыя!» прысвечана жонцы.

— Пазнаёміліся тата з мамай яшчэ дзецьмі, падчас вучобы ў Церухскай школе, — распавядае дачка пісьменніка, прафесар БДУ, доктар філалагічных навук Таццяна Шамякіна. — Але мой дзед па бацьку Пётр Мінавіч быў лесніком, яго часта пераводзілі з месца на месца. І пасля заканчэння 5-га класа Ваня Шамякін з сям'ёй пераехаў у іншую вёску. Зноў з Машай Кротавай ён сустрэўся ўжо ў Гомелі, дзе вучыўся ў тэхнікуме будаўнічых матэрыялаў, а мама — у медвучылішчы. Убачыўшы адно аднаго, яны ўзрадаваліся, юнак правёў былую аднакласніцу да інтэрната. З таго часу яны пачалі сустракацца. Хадзілі ў кіно, шпацыравалі ў парку пры палацы Паскевічаў-Румянцавых.

Маша Кротава скончыла вучэльню раней, і яе накіравалі фельчарам-акушэрам у Рэчыцкі раён, а Івана, праз год, — у Беластоцкую вобласць.

Калі ў хлопца ўжо не атрымлівалася наведвацца да Машы, пісаў ёй лісты.

Праверыўшы свае пачуцці, маладыя людзі вырашылі ісці па жыцці разам і ў чэрвені 1940-га распісаліся.

Сваю старэйшую дачку Ліну Марыя Філатаўна нарадзіла, калі мужа ўжо прызвалі ў армію. Пасля жонка пісьменніка больш, чым астатніх дзяцей, песціла менавіта Ліну, з якой шмат выпакутавала за часы нямецкай акупацыі: чатыры гады яны галадалі, перахварэўшы на тыф, ледзь засталіся жывыя. «Ліна першы раз пакаштавала цукар у тры гады, калі прыйшлі нашы. А вы мандарыны ясце колькі хочаце», — неаднойчы паўтарала Марыя Філатаўна астатнім дзецям.

Марыя Шамякіна карысталася вялікай павагай у вяскоўцаў. Не было выпадку, каб яна няўдала прыняла роды, хоць рабіла гэта часам на печы, без усялякай анестэзіі. Пераехаўшы пасля вайны ў Мінск, яна марыла працягнуць адукацыю ў медінстытуце. Але нарадзілася Таццяна, потым сын Саша. Маючы траіх дзяцей, няма чаго было думаць вучыцца на стацыянары.

І тады яна паступіла на вячэрняе аддзяленне ў педагагічны інстытут.

Стаўшы дыпламаваным філолагам, пазбавіла мужа ад руціннай работы: перадрукоўвала яго рукапісы, вычытвала карэктуру, адказвала на лісты.

І па-ранейшаму «па сумяшчальніцтве» заставалася дамашнім лекарам: клапацілася аб здароўі дзяцей і Івана Пятровіча.

— Па бацькоўскай лініі мама паходзіла з заможнага стараверскага роду і адрознівалася схільнасцю да аскетызму, — адзначае Таццяна Іванаўна. — У яе быў прыгожы голас, яна любіла спяваць, але ніколі не танчыла. Ёй часта даводзілася бываць на людзях, і апраналася яна добра, але ніколі не карысталася касметыкай; а тыя ўпрыгажэнні, якія дарыў тата, аддавала нам — Ліне, мне і Алесі.

Іван Шамякін з дачкой Таццянай.

Сам Шамякін лічыў сваю Машу ўзорнай спадарожніцай жыцця.

«Для мяне яна была вяршыняй усяго таго высокага, што несла ў сабе жонка і маці. Я аддаваў ёй перавагу над сабой, асабліва што датычыцца захавання маралі, духоўнасці, вернасці, адданасці...» — пісаў ён у аповесці «Слаўся, Марыя!». Там жа Іван Пятровіч прыводзіць такі выпадак. Аднойчы яны запрасілі пісьменніка, свайго суседа, і яго жонку пайсці разам у кіно. Але калега адмовіўся, спаслаўшыся на неадкладную службовую сустрэчу. Якое ж было абурэнне Марыі Філатаўны, калі ў кіназале яна заўважыла гэтага ашуканца з іншай жанчынай! Не, Марыя Філатаўна не пабегла да суседкі інфармаваць яе пра хлусню мужа, але пры сустрэчы з ім самім з'едліва высмеяла. Яе абуралі ўсякія непрыстойнасць, неахайнасць, здрада.

— Памятаю, калі ставіліся п'есы бацькі, ён рэгулярна сустракаўся з актрысамі. І мама дазваляла сабе жартам укалоць, паіранізаваць з яго з гэтай нагоды, — успамінае Таццяна Шамякіна. — Але тата як разумны мужчына адказваў на такія праявы рэўнасці павышанай увагай да жонкі. Ён заўсёды стараўся браць маму на банкеты, у службовыя камандзіроўкі, паездкі за мяжу.

Доўгія гады сям'я Шамякіна была вельмі шчаслівая. Але ў верасні 1991 года раптоўна памёр іх сын Аляксандр. Гэта стала для Івана Пятровіча і Марыі Філатаўны страшным ударам, ад якога яны так і не адышлі.

Калі Марыя Філатаўна цяжка захварэла і трапіла ў бальніцу, Іван Пятровіч кожны дзень наведваў яе, прыносіў садавіну, трымаў за руку, дзяліўся навінамі.

У 1998 годзе яго каханай спадарожніцы, з якой пражыў 58 гадоў, не стала. Вядома, падтрымлівалі дзеці, наведвалі ўнукі. Але пазбавіўшыся свайго дарагога анёла-ахоўніка, Іван Шамякін усё часцей адчуваў сябе асірацелым, страчаным. Ён чакаў сустрэчы са сваёй Марыяй. І праз шэсць гадоў пайшоў следам за ёй. На гэты раз — у вечнасць.

Вольга ПАКЛОНСКАЯ

Фота з сямейнага архіва Таццяны Шамякінай

Загаловак у газеце: Яго нетрывожнае шчасце

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Водар лаванды вабіць на Веткаўшчыну

Водар лаванды вабіць на Веткаўшчыну

Як выглядае «беларускі Праванс», дакладна ведаюць жыхары глыбінкі Гомельскай вобласці.

Эканоміка

«Прадам утульную кватэру, а куплю яшчэ лепшую». А пра падаткі вы не забыліся?

«Прадам утульную кватэру, а куплю яшчэ лепшую». А пра падаткі вы не забыліся?

Адна мая добрая знаёмая вырашыла палепшыць свае жыллёвыя ўмовы — прадаць сваю двухпакаёвую кватэру і купіць трохпакаёвую.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

БЛІЗНЯТЫ. Калі ёсць цікавыя ідэі, то менавіта цяпер яны будуць запатрабаваныя і нарэшце ажыццёвяцца. Тыдзень прынясе знаёмствы з новымі людзьмі, спатканні, вандроўкі і шмат яркіх уражанняў. Асабістае жыццё рэзка зменіцца, прычым менавіта так, як вы марылі. Вы больш не будзеце самотныя, сітуацыя вырашыцца на вашу карысць.

Грамадства

Ці варта засцерагацца ад вяртання анамальнай спякоты? Дзмітрый Рабаў расказаў пра надвор’е на астатнюю частку лета

Ці варта засцерагацца ад вяртання анамальнай спякоты? Дзмітрый Рабаў расказаў пра надвор’е на астатнюю частку лета

«Верхавіна лета» прайшла, і ўжо мала хто памятае, што першая дэкада чэрвеня была халаднаватай і з замаразкамі.