Вы тут

Экс­ліб­рыс «Звяз­ды». Першае каханне: аповесці і апавяданні


Першае каханне: аповесці і апавяданні. — Мінск: Мастацкая літаратура, 2016. — 479 с.


Пабачыўшы на паліцах кнігарняў і бібліятэк гэтае выданне, многія, безумоўна, узрадуюцца. Гаворка перш за ўсё пра вучняў і школьных настаўнікаў беларускай літаратуры. Кніга, з якой пачалася выдавецкая серыя «Пазакласнае чытанне» (і назва цалкам адпавядае яе прызначэнню), сапраўды дапаможа ў вучобе. Пазбавіць неабходнасці доўга корпацца ў зборах твораў ды томіках выбранага асобных аўтараў, насіць у сумцы цяжкія таміны, з якіх «карысныя» і актуальныя ў пэўны момант навучання — толькі некалькі дзясяткаў старонак, і дасць магчымасць атрымаць усё і адразу. Гэта вельмі ўдалы падыход нават з пункту гледжання маркетынгу: чытачу патрэбна даваць усё і адразу, «хапаць» яго ўвагу яркасцю, універсальнасцю і вычарпальнасцю зместу.

Таму і кніга «Першае каханне» мае на мэце ў першую чаргу прывабіць школьніка творамі нашых класікаў, а яе назва гаворыць сама за сябе: пад увагу ўкладальніцы зборніка, вядомай паэткі Аксаны Спрынчан, трапляюць у асноўным празаічныя творы, што расказваюць пра самыя першыя сімпатыі школьнікаў да сваіх сябровак-аднакласніц ці хаця б даюць тонкі намёк, што пачуццё вось-вось народзіцца. Ну і ў адпаведнасці з задумкай серыі, гэты зборнік пазнаёміць з творамі беларускіх класікаў, якія прапануюцца школьнікам для самастойнага пазакласнага чытання. Як кажуць, выданне дапамагае сумясціць прыемнае з карысным.

І калі для школьнікаў гэтую кнігу можна назваць выданнем актуальным і своечасовым, то нельга сцвярджаць, што для дарослых яно не мае ніякіх прывабных рыс. Тут працуе іншы падыход — настальгічны. Знаёмыя з дзяцінства ці юнацтва творы нібыта пераносяць нас у часе і дазваляюць сустрэцца з сабой — тымі, якімі былі дзесяць-пятнаццаць-дваццаць гадоў таму. Аповесць Міхася Лынькова «Пра смелага ваяку Мішку і яго слаўных таварышаў» і апавяданне «Васількі» (ці не пісалі мы паводле яго дыктоўку на ўроках беларускай мовы?), рамантычна-шчымлівая «Насцечка» Кузьмы Чорнага і незвычайная «Вайна ля Цітавай копанкі» Івана Навуменкі... Гэтыя творы — як старыя сябры, якіх даўно не бачыў, якія згубіліся ў часе, але ты заўсёды ведаеш, што яны цябе чакаюць. У любы момант можна вярнуцца, завітаць у госці да іх і разам з тым — да сябе.

Дарэчы, вельмі карысным будзе гэтае выданне і для пісьменнікаў-пачаткоўцаў, якія спрабуюць свае сілы ў жанры кароткага апавядання ці аповесці. Бо ў гэтых тэкстах выяўленыя фактычна ўсе рысы, за якія прынята хваліць айчынную класіку. Не, гэта не традыцыйныя звароты да тэм вайны і вёскі. Гэта неймаверная дэталёвасць апісанняў, багацце мовы (гэта тычыцца перадусім назваў раслін, птушак, разнастайнасці эпітэтаў і метафар — тых элементаў, якія часам губляюцца ў творах сучаснікаў), дакладная перадача пачуццяў герояў. Таксама ў творах са зборнікаў не адчуваецца страху аўтараў падацца наіўнымі, яны ўмеюць нават банальныя сюжэты расказаць цікава і захапляльна.

Так, не пакіне раўнадушнымі падборка апавяданняў Уладзіміра Аляхновіча. Гэта кароткая, але вельмі змястоўная проза, за якой хаваецца і мудрасць жыцця, і назіральнасць, і ўменне аўтара трымаць інтрыгу да апошняга моманту. Героі гэтых твораў — вучні 5—8 класаў, якія толькі пачынаюць самастойна спасцігаць свет і асэнсоўваць сваё месца ў ім. Нехта дзеля першага кахання не баіцца пераходзіць раку падчас крыгаходу і атрымаць запаленне лёгкіх, а нехта з задавальненнем клапоціцца пра пару лебедзяў, што засталіся зімаваць на лясным возеры. Хтосьці смела рушыць за некалькі кіламетраў, каб адшукаць зорку, што ўпала з неба яшчэ некалькі дзесяцігоддзяў таму. Часам чытач нават не вагаецца: такія смелыя шукальнікі-даследчыкі сваю зорку абавязкова знойдуць, пераадолеўшы ўсе перашкоды на шляху.

Хай тая зорка нават будзе проста сімвалічнай — радасцю ад спаткання з каханай, блізкага знаёмства са светам прыроды ці проста вяртання любімай бабулі шчасця жыць — задавальненне ад сустрэчы з марай ад гэтага меншым не стане.

Марына ВЕСЯЛУХА

vesіaluha@zvіazda.by

Загаловак у газеце: Місія: знайсці зорку

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Хто выбраў год таму айчынную валюту, аказаўся ў выйгрышы. Куды ўкласці грошы зараз, каб атрымаць выгаду

Хто выбраў год таму айчынную валюту, аказаўся ў выйгрышы. Куды ўкласці грошы зараз, каб атрымаць выгаду

Знаёмства маладых людзей з першымі грашыма адбываецца дзіўным чынам.

Грамадства

Індыкатар жаночых праблем. Чаму ў дэкальтэ галоўнае не прыгажосць, а здароўе?

Індыкатар жаночых праблем. Чаму ў дэкальтэ галоўнае не прыгажосць, а здароўе?

Часта незразумелы «шарык» можа быць, напрыклад, фібрадэномай.

Грамадства

Калі дапамога патрэбна экстранна, яе заўсёды змогуць аказаць валанцёры Чырвонага Крыжа

Калі дапамога патрэбна экстранна, яе заўсёды змогуць аказаць валанцёры Чырвонага Крыжа

Гучны гул сірэны знянацку застаў пенсіянерку Веру Васільеўну дома.