Вы тут

Людзям з інваліднасцю атрымаць адукацыю і працаўладкавацца ўсё яшчэ складана


Ужо не першы год у нашай краіне ўзнімаюцца пытанні аб паўнавартасным уключэнні людзей з інваліднасцю ў грамадства. Прымаюцца законы, накіраваныя на паляпшэнне якасці жыцця, сацыяльнай інтэграцыі такіх людзей, з'яўляюцца аб'екты, дзе створана безбар'ернае асяроддзе, курсіруюць аўтобусы, прыстасаваныя для абслугоўвання людзей з праблемамі апорна-рухальнага апарату. Але ў той жа час многія праблемы так і застаюцца нявырашаныя. Ці часта вы можаце сустрэць людзей з інваліднасцю, напрыклад, у музеях, тэатрах, на святах, фестывалях? І ці ёсць у гэтых людзей магчымасць для выбару заняткаў, прафесійнай дзейнасці?


Свет пачынаецца з дарогі

Як заўважыла падчас прэс-канферэнцыі, што прайшла ў Прэс-цэнтры Дома прэсы, старшыня праўлення Мінскай абласной арганізацыі ГА «Беларускае таварыства інвалідаў» Ганна Гарчакова, нягледзячы на тое што мы рухаемся сямімільнымі крокамі, што створана багата добрых законаў, цудоўных алгарытмаў і тэхнік, як падтрымаць людзей з інваліднасцю, — рэальна прасунуцца ў вырашэнні шматлікіх пытанняў усё ж цяжка. Для многіх людзей, якія маюць пэўныя абмежаванні ў сувязі са станам здароўя, мары пра грунтоўныя рэчы, такія як адукацыя і працаўладкаванне, усё яшчэ недасяжныя. Атрымаць адукацыю людзям з інваліднасцю даволі складана, выбар прафесій абмежаваны. У многіх установах сёння не створаны ўмовы для навучання людзей з парушэннямі апорна-рухальнага апарату, слыху, ментальнасці, зроку. Атрымліваецца, што сёння даводзіцца працаўладкоўваць людзей без пэўнай кваліфікацыі.

Але ёсць яшчэ і транспартнае пытанне: як чалавеку з інваліднасцю дабірацца на работу? Дзяржава прыкладае шмат намаганняў для таго, каб гэтае пытанне было вырашана. Так, з'явіліся аўтобусы з нізкай падлогай, але ці заўсёды такі транспарт можа блізка падысці да прыпынку? Часам пляцоўка можа не супадаць па ўзроўні — і ў выніку забрацца ў грамадскі транспарт у інваліда не атрымліваецца. Вадзіцелям далі функцыянальны абавязак — дапамагаць людзям з інваліднасцю, але гэтая норма таксама не спрацоўвае, таму што... пра такую магчымасць асобы з абмежаванымі фізічнымі магчымасцямі папросту не ведаюць і таму не выходзяць з дому.

Уявім такі выпадак, калі ў чалавека з інваліднасцю ёсць аўтамабіль, але спецыяльна абсталяваныя для такіх асоб паркоўкі занятыя звычайнымі грамадзянамі. Апошнія нават не задумваюцца, наколькі адабранае імі месца патрэбна іншым: справа не толькі ў тым, каб інваліды маглі б бліжэй прыпаркавацца да пэўнага аб'екта, ім патрэбна спецыяльная прастора, каб яны змаглі выбрацца з ўласнага аўто.

Транспартнае забеспячэнне не менш важнае за безбар'ерныя аб'екты, пандусы, пад'ёмнікі. Менавіта для людзей з абмежаваннямі так магчымы выхад «у свет». На гэтым завязана ўсё: доступ да адукацыі, работы, культуры, спорту, мастацтва.

Новыя прапановы

Бясспрэчна, для паляпшэння жыцця людзей з асаблівымі запытамі патрэбны ідэі. Насамрэч у беларусаў іх багата. Наш вопыт нават цікавы замежнікам. Напрыклад, Ганна Гарчакова 17 гадоў выкладае бальныя танцы, яе майстар-класамі зацікавіліся амерыканцы, бо да такога ўзроўню інклюзіі там яшчэ не дараслі.

У той жа час у нашай краіне замежны вопыт таксама актыўна вывучаецца. Напрыклад, у Гомелі створаны Цэнтр інклюзіўнай культуры, дзе людзі з абмежаваннямі здароўя могуць раскрыць свой творчы патэнцыял. Тут 23 творчыя калектывы працуюць у дзесяці кірунках. Калектыў народнага тэатра жэставай песні «Пластылін» мае шмат дыпломаў і ўзнагарод з фестываляў і конкурсаў рэспубліканскага і міжнароднага ўзроўняў. Тут можна не толькі далучацца да тэатральных і танцавальных студый, займацца мастацтвам, але і робататэхнікай, працаваць кінарэжысёрам, мантажорам. За год цэнтр арганізуе больш за 200 мерапрыемстваў, сярод якіх фестываль сатыры і гумару, жаночы інклюзіўны праект «Упэўненая», спектаклі тэатра клаунады і пантамімы. Створана каворкін-прастора «Інклюзіў- хаб», дзе грамадскія арганізацыі дзеляцца перадавымі сістэмамі інклюзіўнай адукацыі. Натуральна, у цэнтры створаны ўсе ўмовы, каб можна было без праблем дабрацца і перамяшчацца па будынку. Але аказалася, што трэба прыкласці шмат намаганняў, каб завабіць сюды людзей з інваліднасцю.

Як растварыцца ў грамадстве?

Часам цікавых прапаноў недастаткова, каб выцягнуць людзей з замкнёнага свету ўласнай кватэры. Пасля працяглай ізаляцыі асобам з фізічнымі абмежаваннямі часам патрэбна і дапамога псіхолага, у многіх бываюць праблемы з камунікацыяй, ім неабходна вучыцца наладжваць зносіны.

У гэтым годзе беларускія архітэктары працавалі над праектам «Горад без бар'ераў» — гэта цудоўны прыклад таго, якімі могуць быць паркавыя ці жылыя зоны, адаптаваныя пад людзей з інваліднасцю.

Але гаварыць, што безбар'ерная інфраструктура сама па сабе дазволіць людзям з асаблівымі магчымасцямі растварыцца ў грамадстве, пакуль зарана. Як заўважыў загадчык філіяла «Цэнтр інклюзіўнай культуры» ДУ «Гарадскі цэнтр культуры» горада Гомеля Кірыл Курдзюмаў, два гады запар падчас святкавання Дня горада ў абласным цэнтры арганізоўваецца інклюзіўны сквер, у якім выстаўляюцца вырабы як творцаў самадзейных, так і работнікаў прадпрыемстваў, дзе працуюць людзі з інваліднасцю. Для многіх гараджан — сапраўднае адкрыццё, што, аказваецца, побач з імі жывуць людзі з фізічнымі абмежаваннямі і што іх вельмі многа. Падобныя мерапрыемствы дазваляюць лішні раз заявіць аб праблемах і ў той жа час паказаць, як многа цудоўных рэчаў і праектаў могуць рабіць людзі з інваліднасцю.

Бібліятэкі запрашаюць

Для рэалізацыі творчых індывідуальных здольнасцяў людзей з абмежаванымі магчымасцямі важны доступ да інфармацыі. Сёння Нацыянальная бібліятэка Беларусі многа працуе ў гэтым рэчышчы. Пры пабудове новага сховішча былі ўлічаны патрабаванні безбар'ернага асяроддзя. Тут ёсць пандусы, ліфты, пад'ёмнікі, закуплены крэсла-каляска і спецыяльнае абсталяванне. Ладзяцца экскурсіі, адаптаваныя пад людзей з асаблівымі патрэбамі (з псіхафізічнымі асаблівасцямі; для тых, хто мае праблемы са зрокам). І такая работа будзе весціся і надалей.

Сёння шмат увагі аддаецца рабоце па стварэнні кантэнту для людзей, якія не могуць успрымаць візуальную інфармацыю. Напрыклад, інваліды-калясачнікі з любога кутка Беларусі могуць атрымаць доступ да паўнатэкставых рэсурсаў і карыстацца імі аддалена. А людзі, у якіх адсутнічае зрок, маюць патрэбу ў іншай дапамозе. «Важна зрабіць фонды даступнымі для ўсіх без абмежаванняў», — упэўнена загадчыца сектара абслугоўвання навуковых работнікаў аддзела бібліятэчнага абслугоўвання Нацыянальнай бібліятэкі Вольга Несцярэўская. Установай было закуплена абсталяванне, якое пераводзіць друкаваную ці электронную інфармацыю ў гукавы фармат. На працягу сямі гадоў «Нацыяналка» займаецца электроннай дастаўкай фрагментаў адаптаваных дакументаў для асоб з інваліднасцю па зроку. Выконваюцца канкрэтныя заказы карыстальнікаў — як правіла, яны звязаныя з вучобай ці даследчыцкай дзейнасцю. Супрацоўнікам бібліятэкі неабходна іх падаць у такім выглядзе, каб спецыяльная праграма, усталяваная на камп'ютары, магла іх прачытаць. Запатрабаваныя і гукавыя запісы, каб інфармацыю можна было ўспрымаць на слых.

Алена ДЗЯДЗЮЛЯ

Прэв’ю: riabir.ru 

Загаловак у газеце: Галоўнае — выцягнуць людзей з дому

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Беларуская Амазонка​. Ці стане Палессе аб'ектам сусветнай спадчыны?

Беларуская Амазонка​. Ці стане Палессе аб'ектам сусветнай спадчыны?

Адзін з найбуйнейшых рэгіёнаў, які захаваўся ў некранутым стане і які за разнастайнасць азёр, рэк і балот празвалі Еўрапейскай Амазонкай (ці морам Герадота), усё яшчэ застаецца невядомым шырокаму колу турыстаў

Грамадства

Рэктар БДМУ Рубніковіч: Набор на бюджэтную форму сёлета павялічым

Рэктар БДМУ Рубніковіч: Набор на бюджэтную форму сёлета павялічым

Вялікае інтэрв'ю з рэктарам БДМУ да 100-гадовага юбілею ўніверсітэта.

Грамадства

Дружалюбнасць да сем'яў і моладзі — важны крытэрый сацыяльна арыентаванай дзяржавы. Круглы стол

Дружалюбнасць да сем'яў і моладзі — важны крытэрый сацыяльна арыентаванай дзяржавы. Круглы стол

Нацыянальным брэндам Беларусі па праве лічыцца сацыяльная падтрымка сем'яў дзяржавай, і таму напярэдадні Міжнароднага дня сям'і прадстаўнік

Калейдаскоп

Хутка выпускны! Што выбраць, каб выглядаць годна на галоўным школьным свяце?

Хутка выпускны! Што выбраць, каб выглядаць годна на галоўным школьным свяце?

Пачнём, зразумела, з дзяўчынак, бо менавіта іх мамы ўжо цяпер ламаюць галаву над выпускным уборам дачок.