Вы тут

Наколькі вострае маральна-этычнае пытанне ў сучаснай літаратуры?


Адно з важных мерапрыемстваў, прымеркаваных да традыцыйнай Мінскай міжнароднай кніжнай выстаўкі-кірмашу — сімпозіум літаратараў «Пісьменнік і час», у арганізацыі якога ўдзельнічаюць Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь, Саюз пісьмен-нікаў Беларусі, Выдавецкі дом «Звязда», выдавецтва «Мастацкая літаратура» пры падтрымцы Міжнароднага фонду гуманітарнага супрацоўніцтва, а таксама Пастаяннага камітэта Саюзнай дзяржавы Беларусі і Расіі. У першы дзень выстаўкі пад патранажам Саюза пісьменнікаў Беларусі ў межах буйнога літаратурнага форуму прайшоў круглы стол на тэму «Пісьменнік. Кніга. Час».


У Доме літаратара сабраліся паэты, празаікі, публіцысты, літаратуразнаўцы, літаратурныя крытыкі, краязнаўцы, выдаўцы, прадстаўнікі адукацыйных устаноў і грамадскіх інстытуцый з двух дзясяткаў краін блізкага і далёкага замежжа: Расіі, Украіны, Польшчы, Славакіі, Вялікабрытаніі, Азербайджана, Ірана, Узбекістана, Казахстана і іншых.

Сярод гаспадароў сустрэчы былі ў першую чаргу тыя, хто мае найбольшы плён у развіцці міжнародных літаратурных стасункаў — Алена Стэльмах, Марыя Кобец, Іна Фралова, Наталля Саветная, Хізры Асадулаеў, Алена Бабок, Святлана Быкава, Анатоль Мацвіенка, Уладзімір Навумовіч.

Падтрымку ў правядзенні круглага стала аказалі прадстаўнікі Грамадскай палаты Саюзнай дзяржавы, у прыватнасці кіраўнік апарата арганізацыі, сябра Саюза пісьменнікаў Расіі Аляксандр Альшэўскі.

* * *

Мемарыяльная зала Дома літаратара, па словах старшыні Саюза пісьменнікаў Беларусі Мікалая Чаргінца, была абрана пляцоўкай пасяджэння нездарма: у ёй змешчаны прозвішчы і партрэты беларускіх пісьменнікаў — удзельнікаў Другой сусветнай вайны, якія змагаліся супраць фашызму — пагрозы для народаў былога Савецкага Саюза і іншых краін свету. Абрана яна яшчэ і за камернасць прасторы, дзе можна адчуць еднасць і таварыскасць. Мікалай Чаргінец выступіў з прывітальным словам, прадставіў кожнага з прысутных асабіста і ўзяў на сябе абавязкі мадэратара круглага стала, адзначыўшы шырыню ўзнятай праблематыкі пасяджэння, прапанаваў усім ахвотным выказацца, расказаць пра досвед работы ў літаратуры, падыскутаваць, параіць адно аднаму.

Асабліва вострай тэмай, узнятай мадэратарам і працягнутай у прамовах шматлікіх гасцей, стала маральна-этычнае пытанне ў сучаснай літаратуры, праблема духоўнага выхавання чалавека праз мастацтва. У гэтым кантэксце разглядалася і запатрабаванасць кнігі і чытання сярод сучаснай моладзі. Сакратар Саюза пісьменнікаў Расіі Юрый Шчуркоў заўважыў, што варта ўсталяваць здаровы баланс паміж «чалавекам свету» і патрыётам у светапоглядзе сучаснага маладога пакалення і што гэтая праблема таксама можа вырашыцца праз літаратуру. Паэт і перакладчык Юрый Шчарбакоў са шкадаваннем адзначыў, што маладыя пісьменнікі, таленавітыя і адораныя, з прычыны страху незапатрабаванасці літаратурнага твора сыходзяць у іншыя сферы дзейнасці, аднак прадэманстраваў і выпадак выключэння — прадэкламаваў верш якуцкага паэта Гаўрыіла Андросава.

* * *

Адно з важных пытанняў сустрэчы — узаемадачыненні літаратур у свеце, спосабы пашырэння нацыянальнага мастацкага слова сярод іншых краін. У гэтым аспекце выказаліся пісьменнікі-перакладчыкі і выдаўцы, якія ўводзяць замежныя творы ў свой культурны кантэкст. Сярод іх — Валеры Тургай, Юрый Шчарбакоў (Расія), Анхела Эспіноса Руіс (Іспанія), Марыян Серватка (Славакія), Аляксандр Наўроцкі (Польшча) і іншыя.

Захаванне сувязяў праз памяць, праз мемарыялізацыю прадэманстравалі на круглым стале Аркадзь Ялфімаў і Юрый Пермінаў (Расія), якія прэзентавалі на сёлетняй кніжнай выстаўцы выданне «Белорусы в Сибири» — грунтоўна падрыхтаваныя матэрыялы радаводаў, жыццяпісаў, эпісталярнай спадчыны, дзённікаў, падарожных нататак і вершаў паэтаў высылкі Алеся Гаруна, Сяргея Дарожнага, Ядзвігі Бяганскай, Андрэя Александровіча, перакладзеныя на рускую мову Інай Фраловай. Былы пасол Славакіі ў Беларусі, паэт і перакладчык Марыян Серватка расказаў, якія мерапрыемствы праходзяць у Славакіі ў гонар Янкі Купалы, Рыма Абызава (Расія) — пра адзіны ў іх краіне музей-кватэру Песняра ў Татарстане (сяло Печышчы), дзе паэт жыў у эвакуацыі.

Маладая іспанская пісьменніца і перакладчыца Анхела Эспіноса Руіс зазначыла, што ёй вельмі прыемна лічыцца часткай беларускай літаратуры — адной з самых багатых літаратур у свеце. І пажартавала: «Бо ў Іспаніі ніводнага саюза пісьменнікаў няма, а ў Беларусі — аж два!» Нагадаем, што спадарыня Анхела абараніла кандыдацкую дысертацыю па беларускай літаратуры, плённа перакладае з беларускай на іспанскую мову, а таксама з замежных моў — на беларускую.

Публіцыст, намеснік галоўнага рэдактара расійскага часопіса «Наш современник» Аляксандр Казінцаў, бадай, адзін з самых частых наведвальнікаў Беларусі сярод прысутных, падзяліўся ўражаннямі шматгадовых цёплых і плённых стасункаў з беларускімі пісьменнікамі. Адзначыўшы, што іх выданне з'яўляецца ў тым ліку фарпостам беларускага слова, Аляксандр Іванавіч перадаў у Саюз пісьменнікаў свежы нумар часопіса.

Пра магчымасці навукова-культурнага абмену з Азербайджанам расказала спадарыня Флора Наджы, прафесар Бакінскага славянскага ўніверсітэта, галоўны рэдактар часопісаў «Руская мова і літаратура ў Азербайджане», YОL, якая сёлета прыехала ў Беларусь упершыню.

Аляксандр Наўроцкі, імя якога ўжо гучала, прадэманстраваў плён супрацоўніцтва з беларускімі пісьменнікамі — сумесныя польска-беларускія мастацкія зборнікі, падзяліўся тым, як прайшоў Фестываль славянскай паэзіі, складанасцямі і сакрэтамі арганізацыі такіх мерапрыемстваў.

Пісьменнік-марыніст, журналіст, афіцэр-падводнік Мікалай Чаркашын адзначыў, што апошнія яго раманы (у прыватнасці, прэзентаваная на выстаўцы кніга «Брестские врата»), звязаны з нашай краінай, а яго наступны твор пішацца па-беларуску. Сястра пісьменніка, літаратар і пушкініст Ларыса Чаркашына расказала пра кароткі візіт Аляксандра Пушкіна ў Беларусь.

* * *

Завяршыў вечарыну аўтар і выканаўца Рэнат Ібрагімаў, які падараваў калегам дыскі і кнігі са сваімі творамі, а таксама, па шматлікіх просьбах, праспяваў песню.

Напрыканцы сустрэчы гасцей чакала ўзнагароджванне памятнымі знакамі і падзякамі ад арганізатараў мерапрыемства. Госці выказалі захапленне прыгажосцю беларускай сталіцы, гасціннасцю яе жыхароў, падзякавалі за выдатны прыём і арганізацыю мерапрыемства. Гэтым вечарам бібліятэка Саюза пісьменнікаў Беларусі папоўнілася, бадай, не адным дзясяткам добрых кніг на розных мовах. Спадзяёмся, гаспадары круглага стала атрымалі і новыя прапановы аб супрацоўніцтве на будучыню.

Марына ВАРАБЕЙ

Фота Яўгена ПЯСЕЦКАГА

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

У архiтэктара Галiны Левiнай — Хатынь, творчая спадчына яе бацькi.

Грамадства

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Як сведчаць шматлiкiя даследаваннi, прывабным людзям прасцей прабiцца ў жыццi i яны дасягаюць у кар'еры большага поспеху. 

У свеце

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Сёлета еўрапейская эканомiка будзе перажываць глыбокую рэцэсiю з-за ўспышкi каранавiруса, нягледзячы на хуткiя i ўсёабдымныя антыкрызiсныя меры як на саюзным, так i на нацыянальным узроўнi.

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.