Вы тут

Той, хто размарозіць душу. Што яднае Рэчыцу і Крайнюю Поўнач?


На Гомельшчыне ў пачатку новага культурнага года — «фотакатарсіс». Работы ашаламляльнай прыгажосці і шчырасці душы, якія яднаюць беларускае Палессе і паўночную частку паўвострава Камчатка. Прадстаўленыя ўнікальныя здымкі — гэта не толькі «пра мастацтва», а яшчэ і гісторыя лёсу незвычайнага чалавека, ураджэнца Рэчыцы Аляксандра Ключнікава.


Фотамастак, музыкант, даследчык, а яшчэ беларускі «нафтавік». Ён нарадзіўся ў Рэчыцы ў 1947-м, з дзяцінства захапляўся музыкай. Скончыў музычную школу, пасля — вучылішча імя Сакалоўскага. Выкладаў у музшколе ў Рэчыцы, быў канцэртмайстрам ансамбля танца «Дняпро», удзельнікам мясцовага вакальна-інструментальнага ансамбля. У 1972 годзе разам з жонкай Нэлі вырашаецца на кардынальныя змены: яго вабяць прыгоды ўдалечыні ад родных мясцін, цягне на Поўнач неабсяжнага СССР. Так, даслаўшы лісты ў некалькі месцаў, Ключнікавы атрымалі першае запрашэнне на Камчатку. Новым домам для маладой беларускай сям'і стаў гарадок у Каракскай акрузе.

Аляксандр працаваў у школе мастацтваў і Доме культуры, стварыў вакальна-інструментальны ансамбль. У складзе культагітбрыгад часта наведваў паселішчы аленяводаў у самых аддаленых кутках паўночнага краю. Ён здымаў на плёнку ўнікальныя кадры аб жыцці каракаў, чукчаў, ітэльменаў, эвенаў... На фота і відэахроніках — побыт, прырода, традыцыі паўночных народаў. Ён умеў убачыць і зафіксаваць тое, што іншым здавалася звычайным. Фотамастак заваяваў асаблівы давер: яму дазвалялася здымаць тое, што ад іншых хавалася.

Захапленне фатаграфіяй неўзабаве перарасло ў работу. Аляксандр Уладзіміравіч — аўтар унікальных дакументальных відэафільмаў, якія дэманстраваліся на шматлікіх выстаўках. Яны расказваюць аб самабытных мастаках, таленавітых настаўніках, стваральніках нацыянальнага адзення.

Пасля 14 гадоў жыцця на Камчатцы Аляксандр Ключнікаў з сям'ёй вярнуўся назад у Беларусь.

— Прыехалі ў Рэчыцу ў 1985 годзе, пачалі ўсё з чыстага ліста, — згадвае жонка фотамастака Нэлі Сяргееўна. — Я пайшла працаваць у мясцовы музей, Саша — на завод «Рытм», хоць шукаў работу па спецыяльнасці. Аднак гэта на Поўначы Ключнікава ведалі як таленавітага фатографа, тут для мясцовых ён быў нікім. І ўсведамленне гэтага давалася нялёгка. Да таго ж на Камчатцы ён як карэспандэнт прывык да свабоднага графіка. Тое, што яму тут дрэнна, я разумела і па яго фатаграфіях. Другое дыханне ў Сашы адкрылася, калі ён уладкаваўся працаваць на «Беларуснафту». З 1986 года працаваў з нашымі нафтавікамі ў Заходняй Сібіры. Тады ён літаральна ажыў.

У 80-90-я гады мінулага стагоддзя выдатныя фатаграфіі Ключнікава, пазаштатнага аўтара газеты «Нафтавік», публікаваліся не толькі ў карпаратыўным выданні, але і ў многіх іншых. Сярод іх — «Звязда», «Знамя юности», «Правда». Серыя фатаграфій «Мінус 49 градусаў», зробленая на радовішчы Навагодняе ў 1987 годзе, абляцела краіну. Работы фотамастака таксама сталі ілюстрацыямі да кнігі «Нафтавая жамчужына Беларусі», а здымкі, зробленыя на радовішчах, сёння — увогуле фоталетапісы нафтаздабычы ў Заходняй Сібіры.

— Работу ў экспедыцыі глыбокага эксплуатацыйнага свідравання ў Заходняй Сібіры, ён спалучаў са сваім хобі — фатаграфіяй. На яго здымках адлюстравана прыгажосць Крайняй Поўначы, народнасцяў, якія пражываюць у гэтых шыротах, і, вядома, працоўныя будні нафтавікоў ва ўмовах суровага клімату. Аляксандр Ключнікаў пакінуў багатую спадчыну ў выглядзе фотаздымкаў, слайдаў, апісальных дзённікаў. Гэта вялікая каштоўнасць для нашага прадпрыемства, — падкрэслівае старшыня Савета ветэранаў ВА «Беларуснафта» Уладзімір Гошкіс.

Нягледзячы на тую аддушыну, якую фотамастак знайшоў у Сібіры, як успамінае яго ўдава, Аляксандра Уладзіміравіча не пакідала думка аб вяртанні на Камчатку, у Каракскую акругу. Ён неаднойчы ўгаворваў Нэлі Сяргееўну зноў паехаць на Поўнач. Сышліся на тым, што галава сям'і паедзе адзін...

— Вярнуўшыся на Камчатку, ён зноў здымаў. Браў апаратуру, заплечнік і ляцеў па новыя гісторыі. У нейкі момант алічбаваў усе свае работы, прывёў у парадак архіў, быццам адчуваў, што хутка сыдзе, — разважае Нэлі Сяргееўна.

У 2009 годзе Аляксандра Уладзіміравіча Ключнікава не стала. Але памяць аб ім жыве не толькі ў сэрцах родных і блізкіх, калег і знаёмых. Ён працягвае жыць і ў сваіх творах. За апошнія гады на Камчатцы былі выпушчаны два фотаальбомы, прысвечаныя творчасці беларуса. Цяпер плануецца трэці.

На Гомельшчыне выстаўку ўнікальных работ фотамастака арганізавалі прадпрыемства «Беларуснафта» і Музей гісторыі горада Гомеля. Экспазіцыя «Ключнікаў. Вяртанне» адкрыта да 12 лютага. Гэта 40 работ аўтара, сярод якіх як знакамітыя фотасюжэты, так і тыя, якія раней нідзе не дэманстраваліся. Ёсць і ўнікальныя чорна-белыя кадры, надрукаваныя самім майстрам.

Наталля КАПРЫЛЕНКА

Выбар рэдакцыі

Калейдаскоп

У Казярогаў памылкі і страты, у Скарпіёнаў - хваля ўдачы. Усходні гараскоп на наступны тыдзень

У Казярогаў памылкі і страты, у Скарпіёнаў - хваля ўдачы. Усходні гараскоп на наступны тыдзень

АВЕН. На гэтым тыдні, падобна, давядзецца разлічваць толькі на свае сілы і ўменне хутка мяняць планы. 

Грамадства

Ваша дзіця піша вершы? Абавязкова растлумачце яму пра інтэлектуальную ўласнасць

Ваша дзіця піша вершы? Абавязкова растлумачце яму пра інтэлектуальную ўласнасць

Якія перавагі можа прынесці дзецям інтэлектуальная ўласнасць, расказалі ў НЦІУ.