Вы тут

Крэпасць духу. 10 натхняльных храмаў Гродзеншчыны


Кажуць, у храмаў, як і ў людзей, свой лёс... На беларускай зямлі заўсёды было асаблівае стаўленне да Бога. Пацвярджэннем таму з’яўляецца вялікая архітэктурная калекцыя цэркваў, храмаў, касцёлаў і манастыроў, рассыпаных па ўсёй краіне. Гэтыя будынкі адлюстроўваюць светаўспрыманне людзей на пэўных гістарычных этапах, асаблівае пачуццё густу і бязмежны талент.


Гэта культурнае багацце прыцягвае ў краіну масу падарожнікаў. Прапануем праверыць, ці ўсюды вы пабывалі і яшчэ раз захапіцца майстэрствам стваральнікаў, якія ў розны час праектавалі цудоўныя культавыя збудаванні.

1. Гродна. Лютэранская царква

Кірха была пабудавана на месцы так званай «карчмы на Гарадніцы» для майстроў-лютэран. У 1912 годзе будынак грунтоўна перабудавалі. З пачаткам Першай сусветнай вайны для лютэранскага храма пачалася чорная паласа... толькі ў сярэдзіне 90-х яго вярнулі лютэранам-пратэстантам. «Адрадзілася» і лютэранская абшчына.

Сёння гэта адзіны дзеючы лютэранскі храм у Беларусі. Пра Лютэранскую царкву кажуць, што яна «спявае». Тут шмат увагі надаецца духоўнай музыцы. Кажуць, што звон ацаляе цела.


2. Гервяты. Траецкі касцёл

Астравецкі раён

Знакаміты касцёл у неагатычным стылі, які можа ўпрыгожыць любую еўрапейскую сталіцу, быў пабудаваны ў мястэчку Гервяты ў 1899–1903 гадах на сродкі князя Альшэўскага.

Лічыцца самым высокім храмам Беларусі — 64 метры (па іншай версіі, 61 метр), то-бок амаль з дваццаціпавярховік. Яго шпіль вянчае крыж, які знізу здаецца зусім невялікім, але на самай справе ён шасціметровы. Касцёл дзівіць багаццем гатычных элементаў. Гэты храм часта называюць «маленькай Швейцарыяй», а таксама «Нотр-Дамам Беларусі». Многія месцічы і госці краіны называюць касцёл самым прыгожым сярод усіх каталіцкіх храмаў Беларусі. Цікава, што з моманту асвячэння Траецкі касцёл сваіх дзвярэй ні разу не закрываў.


3. Гродна. Вялікая харальная сінагога

Паводле прывілею вялікага князя Вітаўта, габрэі пасяліліся ў Гродне ў канцы XVI стагоддзя. Тады ў горадзе і з’явілася першая сінагога. Каменны будынак ўпершыню ўзвялі ў 1575–1580 гады па праекце італьянскага архітэктара Санці Гучы.

Літаральна некалькі гадоў таму завяршылася рэканструкцыя сінагогі і зараз гэтая славутасць адкрыта для ўсіх жадаючых. У цяперашні час тут можна наведаць музей «на Траецкай». У ім сабраны экспанаты, якія распавядаюць гісторыю габрэйскай абшчыны Гродна з часоў Вітаўта Вялікага.


4. Солы. Касцёл Маці Божай Ружанцовай

Смаргонскі раён

Касцёл Маці Божай Ружанцовай у вёсцы Солы быў пабудаваны ў 1926-1934 гадах па праекце канструктара Дубановіча на сродкі вернікаў.

Перш за ўсё ён дзівіць турыстаў сваёй асіметрычнай формай. Атрымалася цікавы і вельмі не характэрны для нашых месцаў будынак, які камусьці здаецца «прывітаннем» са Скандынавіі, а камусьці «аддае» Прыбалтыкай. У касцёле Маці Божай Ружанцовай практычна цалкам захаваліся інтэр’еры і фрэскавы жывапіс. На галоўным алтары намалявана Чэнстахоўская Божая маці. У цэлым жа можна гадзінамі хадзіць унутры, разглядаючы роспіс на сценах і столі.


5. Жыровічы. Свята-Успенскі манастыр 

Слонімскі раён

Манастыр быў заснаваны ў канцы XV ст. як праваслаўны. Гісторыі Жыровіцкага манастыра больш за 550 гадоў.

Цяпер у Жыровіцкім комплексе ёсць братэрскія карпусы і некалькі цэркваў — старажытныя будынкі, якія захоўваюць сваю частку гісторыі гэтага месца. У цяперашні час манастыр прыцягвае да сябе шмат экскурсій. Царква Узвышэння крыжа Хрыстова — неад’емная частка архітэктурнага ансамбля Свята-Успенскага манастыра ў Жыровічах.


6. Гнезна. Касцёл Святога Міхаіла Архангела

Ваўкавыскі раён

У 1524 годзе муж і жонка Ян і Эльжбета Шэметавічы заклалі ў Гнезна касцёл. У сярэдзіне ХVІ стагоддзя яго ператварылі ў кальвінскі збор, у 1643 годзе вярнулі ў каталіцтва.

Па сведчанні знаўцаў, гэтаму храму няма аналагаў сярод помнікаў дойлідства, якія захаваліся на тэрыторыі краіны. Храм вянчае 25-метровая, багата дэкараваная вежа, па перыметры будынка ідуць контрфорсы. Падзямелле касцёла выкарыстоўвалі для пахаванняў уладальнікаў Гнезна і іншых знакамітых асоб. З часам гэты некропаль перастаў пашырацца, і ў пачатку ХХ стагоддзя яго замуравалі. Турысты ў любы час могуць пастукаць у плябаніі, ім заўсёды адкрыюць. Ксёндз раскажа аб касцёле і дасць усё ўважліва агледзець.


7. Ракавічы. Храм Раства Прасвятой Багародзіцы

Шчучынскі раён

Храм пабудаваны ў 1876 годзе, на сродкі царскага ўрада. У тым жа годзе асвячоны ў гонар Успення Прасвятой Багародзіцы.

Пагалоска пра тое, што ў простым вясковым храме захоўваецца жамчужына праваслаўя — цудатворны абраз Божай Маці "Ракавіцкай«— чутны і за межамі Беларусі. Здаўна абраз Божай Маці «Ракавіцкай» шанавалася не толькі праваслаўнымі, але і каталікамі. Аб гэтым сведчыць той факт, што ікона каранавана, што не ўласціва традыцыям праваслаўя.


8. Навагрудак. Фарны касцёл Праабражэння Гасподняга

Навагрудскі раён

Лічыцца, што храм быў закладзены ў 1395 годзе князем Вітаўтам на месцы паганскага капішча. Касцёл доўгі час быў драўляным, толькі ў першай палове ХVІІ стагоддзя пры ім з’явіліся дзве каменныя капліцы.

Касцёл вельмі халодны ўнутры. Мясцовыя жыхары сцвярджаюць, што пад святыняй б’юць сцюдзёныя крыніцы, якія і астуджаць падлогу храма. 12 лютага 1799 года ў касцёле быў ахрышчаны Адам Міцкевіч. У храме можна ўбачыць Мармуровы барэльеф (1643 г.) у памяць аб навагрудскіх рыцарах, якія загінулі ў бітве з туркамі пад Хоцінам у 1621 годзе, а таксама абраз Божай Маці Навагрудскай (у каталіцкай рэдакцыі), якая здаўна лічыцца цудатворнай. У цяперашні час Касцёл Перамянення Гасподняга лічыцца адным з самых старажытных храмаў Беларусі.


9. Гальшаны. Храм Святога велікамучаніка Георгія Перамоганосца

Ашмянскі раён

Першае згадванне аб праваслаўным храме ў Гальшанах адносіцца да 1280 года. Гэты храм праіснаваў да XIV стагоддзя і знаходзіўся на тэрыторыі старога Гальшанскага замка. У 1865 годзе з прычыны драхласці старога быў пабудаваны драўляны храм, а пазней выбудавалі новы з цэглы.

Яго знешні выгляд вызначаюць характэрныя для дадзенага архітэктурнага стылю элементы ў выглядзе скокаў і какошнікаў. Асноўную ўвагу прыцягвае шатровая званіца, увянчаная цыбульнай галоўкай. Унутры захоўваецца часцінка мошчаў вялікапакутніцы Юліаніі Альшанскай.


10. Вялікая Рагозніца. Касцёл Панны Марыі

Мастоўскі раён

Касцёл пабудаваны ў 1926 годзе, стараннямі паляка Оскара Мештровіча, які выкупіў вялікую Рагозніцу ў мінулых уладальнікаў.

Будынак выкананы ў раманскім стылі з элементамі канструктывізму. Яно складаецца з буйных колатых валуноў, якія, па адной з версій, збіралі па ўсёй акрузе. Храм мае адну башню, перад уваходам простая брама і агароджа з бутавага каменя. Касцёл быў асвечаны ў гонар Панны Марыі. Унікальнасць гэтага культавага будынка, перш за ўсё, у яго строгай эстэтыцы, якая зусім нетыповая для ўсходне-еўрапейскага рэгіёна, а хутчэй характэрная для лютэранскіх храмаў Прыбалтыкі і Скандынавіі. Строгі выгляд касцёла дадае яму ўнікальнасці, падобных храмаў у Беларусі не так і шмат.

Аліса СКІБА

Выбар рэдакцыі

Культура

Біблія на беларускай мове: «Галоўнае — абапірацца не на прыдуманыя ўяўленні, а на тысячагадовы вопыт набожных папярэднікаў»

Біблія на беларускай мове: «Галоўнае — абапірацца не на прыдуманыя ўяўленні, а на тысячагадовы вопыт набожных папярэднікаў»

 У 2019 годзе прэміяй «За духоўнае адраджэнне» былі адзначаны перакладчыкі Бібліі на беларускую мову.

Палітыка

Алег Іваноў: Наша супрацоўніцтва — вуліца з двухбаковым рухам

Алег Іваноў: Наша супрацоўніцтва — вуліца з двухбаковым рухам

У бягучым годзе стартуе рэалізацыя 28 інтэграцыйных праграм Саюзнай дзяржавы.

Грамадства

Чым прыцягвае гісторыя ваеннай авіяцыі бераставіцкіх аматараў тэхнічнай творчасці

Чым прыцягвае гісторыя ваеннай авіяцыі бераставіцкіх аматараў тэхнічнай творчасці

Ідэя стварыць гурток авіямадэлістаў у нейкім сэнсе звязана і з размяшчэннем побач з райцэнтрам былога ваеннага аэрадрома.

Грамадства

Інавацыі ў будаўнічай навуцы. Як стварыць тое, што ніхто дагэтуль не ствараў?

Інавацыі ў будаўнічай навуцы. Як стварыць тое, што ніхто дагэтуль не ствараў?

Будаўнічыя ідэі распрацоўваюцца ў лабараторыі аднаго брэсцкага вучонага.