Вы тут

Алесь Бадак. З новай кнігі «Анёл мой»


Ніколі, нават у пару юнацтва, я не пісаў шмат, як ніколі не зайздросціў тым, для каго гэты працэс — фактычна, няспынная вытворчасць. Само па сабе яно ні добра, ні кепска. Адны любяць хуткую язду, іншыя — хадзіць пешшу. Хуткі больш пабачыць, марудны лепш разгледзіць. Кожнаму сваё. І ў жыцці, і ў паэзіі. Пісаць — значыць ствараць цэлы свет, нават калі ў выніку напішацца чатырохрадкоўе. Як правіла, чытач бачыць толькі частку гэтага свету, яму няўцям, колькі вобразаў, колькі дэталяў могуць так і застацца ў галаве аўтара ці ў чарнавіках. Як няўцям, што аўтару, бывае, зусім не хочацца развітвацца з прыдуманым ім светам, які, з'явіўшыся на старонках газеты, часопіса, кнігі, — нібы застывае ў часе: у ім не адбываецца нічога апроч таго, што было прыдумана падчас напісання. Таму працэс стварэння куды больш хвалюючы ў параўнанні з усім, што можа быць пасля. Пакуль пішаш — ты валадар свайго свету, ты можаш сто разоў змяніць яго альбо ўвогуле спапяліць і на гэтым папялішчы пасля пабудаваць нешта іншае, новае.

Кніга «Анёл мой» таксама пішацца паволі, паступова напаўняючыся новымі героямі, новымі гарадамі і вёскамі, лясамі і рэкамі, жывёламі і птушкамі. Я люблю гэты свет. Люблю не толькі таму, што ён — часцінка майго жыцця, маіх душэўных настрояў і жаданняў. А, можа, найперш таму, што натхнялі і натхняюць на яго стварэнне рэальныя людзі ды родная зямля — цудоўная і непаўторная.


ДУШНАЯ НОЧ

За поўнач. Душна. Ты не спіш.

То мнеш вільготную падушку,

То ў столь задумліва глядзіш.

Плюс дваццаць дзевяць.

Ліпень. Душна.

 

Найлепшы гукаправаднік —

Начная цішыня ў пакоі.

Ты чуеш ясна ў цішыні:

Як духі, гукі над табою.

 

Там суха кашляюць, бубняць,

Ці тупат чуеш глухаваты.

Як ты, паверхі ўсе не спяць —

Ад трэцяга і па дзявяты.

 

І ў гэтай цёмнай духаце,

Пад гэтай масаю над столлю

З канапаў, крэслаў, мокрых цел —

Як з клеткі, хочацца на волю.

 

Каб хоць пад раніцу паспаць,

Ты станеш думаць пра другое,

Пра тую, што ўжо тыдняў пяць

Жыве ў кватэры за сцяною.

 

І, можа, зараз — ноч пакуль —

Так блізка вы, што нават смешна,

Што проста выцягнеш руку —

І дакранешся!

 

І перад тым, як прыйдуць сны,

На бок павернешся нягучна,

Каб з ёй — спіною да спіны —

Ляжаць, забыўшыся, што душна.

 

***

Які ёсць ужо ён, які ёсць,

Да краёў і яму наліваю.

Будзь здаровы, няпрошаны госць,

Чыё вечна імя забываю!

 

Які ёсць ужо ён, які ёсць,

Мой зусім ненадзейны таварыш.

Дык і дзелім з ім разам не лёс,

А ўсяго толькі прывіды-мары.

 

Які ёсць ужо ён, які ёсць,

Самы лепшы мой сябар сягоння.

Але вельмі далёка пагост,

Каб часцей прыязджаць да яго мне.

 

Я і сам, я і сам які ёсць,

З векавою самотай на твары.

Для кагосьці — няпрошаны госць,

Для каго — ненадзейны таварыш.

 

Я і сам, я і сам кожны раз,

Калі сябра наведваю зрэдку,

Як і ён, станаўлюся на час

Там то птушкай, то ветрам, то кветкай...

***

Засвеціць сонца восеньскае ў вокны,

І чмель на падаконні ажыве.

Яму падасца, беднаму, што звонку

Зноў лета хмельным водарам плыве.

 

Ён загудзе, заб'ецца ў шыбу сонна.

Туды, туды, дзе позніх кветак бель.

Ды ў восені кароткі час на сонца.

І падае на падаконне чмель.

 

Вось так і ты падчас жыццёвай драмы,

Калі цяпла на сэрцы не стае,

Убачыш раптам за дзвярною рамай

Уранку неадзетую яе,

 

І ажыве каханне, і сагрэе,

Як некалі, пакуль былі сям'ёй.

Але яна зачыніць рэзка дзверы,

І зноўку сэрца выстыне тваё.

***

«Чаму ў кіно не так, як у жыцці?!» —

У часу маладосць мая пытала.

Не верыла, не слухала, шукала

Прычыны там, дзе век іх не знайсці.

Я не скажу, што мне ўжо ўсё адно,

Хоць з той пары

і шмат чаго не стала.

«Чаму ў жыцці не так, як у кіно?!» —

У вечнасці адказ шукае сталасць.

Фота Андрэя ФЕАКЦІСТАВА.

КАХАЮ І ЛЮБЛЮ

Салаўіны спеў праз сон лаўлю,

І праз сон цябе я абдымаю.

І шапчу: «Кахаю і люблю»,

Матыльком над светам узлятаю.

 

Новы дзень прыходзіць на зямлю.

Расчыню акно — вароты раю!

І хачу я ўсім казаць «люблю»,

Ды адной табе казаць «кахаю».

 

Дзе любоў — там вечнае святло.

Дзе святло — там вечнае каханне.

Не шкадуйце самых шчырых слоў,

Самага прыгожага прызнання.

 

Калі вам не хопіць слоў сваіх,

Вы іх, каб пасля ўжо не забыцца,

На жыццё займіце ці на міг

У лістоты, птушак і крыніцы.

 

Салаўіны спеў праз сон лаўлю,

І праз сон цябе я абдымаю.

І шапчу: «Кахаю і люблю»,

Матыльком над светам узлятаю.

НІХТО

Яна — ніхто. Але ў маёй кватэры

Ключом уласным адчыняе дзверы.

 

Заходзіць — як заходзяць гаспадыні.

Ні разу позірк у мой бок не кіне.

 

У чым прыйшла —

здымае бессаромна,

Нібыта не ў гасцях яна, а дома.

 

(І тоненькі халацік так дарэчы

Сабой прыкрые ёй не толькі плечы).

 

Яна гатуе лёгкую вячэру,

Гартае на стале маім паперы.

 

Ёй кожны верш —

як фірменная страва.

За кожнай рыфмай бачыць маю славу.

 

Чытанне — праца,

нам даўно вядома.

А госця не збіраецца дадому.

 

Яна з сябе апошняе здымае

І на маёй пасцелі засынае.

 

Ды толькі адвярнуся на хвіліну —

Ужо я зноў адзін, а не адзіны.

 

Яе няма. Аднак няма і болю:

Яна мая фантазія, не болей,

 

Мой ідэал, з якім сябе не чую.

Сам Бог ні разу не стварыў такую.

 

Але ў жыцці ўсяму свая ёсць мера.

І я ў ёй заўважаць стаў перамены.

 

З сябе яна ўсё нехаця здымае.

На кухню больш ужо не зазірае.

 

І ёй цяпер не так цікава першай

Прачытваць мной напісаныя вершы.

 

І нават у пасцель раней кладзецца,

Каб некуды хутчэй

з кватэры дзецца.

 

Ну што ж, на ўсё заўсёды

ёсць прычына:

Жанчына — і ў фантазіях

жанчына!

***

У вёсачцы ціхай, бязлюднай амаль што,

Дзе птушкі чародкай садзяцца ля ног,

Дзе ты матылька на далоні трымаеш,

І дзіўную блізкасць ён лёгка прымае, —

У гэтым раі ты пустэльнік ці бог?

Без сувязі тут усялякай са светам,

Ты слухаеш птушак навіны штодня.

І ўсё разумееш у мове іх вечнай.

Ад кожнай навіны на сэрцы так светла,

І птушкі — не людзі —

табе ўжо радня.

І быццам ні гэтай, ні іншай парою

Няма на зямлі больш ні гора, ні бед.

І быццам за лесам, што побач сцяною,

Адразу, адразу канчаецца свет.

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Захаваць. Нельга знесці

Захаваць. Нельга знесці

Знакі прыпынку нарэшце расстаўлены.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Стральцам на гэтым тыдні не трэба пераацэньваць сваіх магчымасцяў.