Вы тут

Кнышы


Кныш — да­лё­кі сва­як рус­кай ват­руш­кі і аў­стрый­ска­га штру­дзе­ля. Так на­зы­ваў­ся ко­лісь не­вя­лі­кі круг­лы пі­ра­жок з за­пе­ча­ным уся­рэ­дзі­не (або вы­кла­дзе­ным на па­верх­ні, па­між пры­ўзня­ты­мі края­мі) тва­ра­гом. Або ва­рэн­нем, або па­се­ра­ва­най цы­бу­ляй. Кны­шы з цы­бу­ляй і грэц­кай ка­шай у ХІХ ста­год­дзі па­да­ва­лі­ся ў ся­рэд­не­за­мож­ных да­мах як да­да­так да мяс­ных страў.

24-7

На па­чат­ку мі­ну­ла­га ста­год­дзя сло­ва «кны­шы» спра­ба­ваў збе­раг­чы Вац­лаў Лас­тоў­скі, аба­ра­ня­ю­чы яго ў сва­ім слоў­ні­ку ад экс­пан­сіі ват­руш­кі. Па­вод­ле яго, «кны­шы пя­куц­ца з тва­ра­гом, ма­кам, ка­ноп­ля­мі і кан­фі­ту­ра­мі». Ён жа пры­во­дзіць і за­гад­ку, ня­ўцям­ную сён­ня і дзе­цям, і да­рос­лым: «Поў­на печ пе­ра­печ, а па­ся­рэ­дзі­не кныш» (зор­кі і ме­сяц).

Стра­ва гэ­тая чыс­та ру­сін­ская (маг­чы­ма, тро­хі бо­лей укра­ін­ская, чым бе­ла­рус­кая), не поль­ская. Даў­ней па­ля­кі ка­за­лі: «Русь пя­чэ кны­шы па­мер­лым». Бы­та­пі­сец па­чат­ку ХІХ ста­год­дзя Лу­каш Га­лэм­бёў­скі на­ват за­ліч­ваў кны­шы, ра­зам з пі­ра­га­мі і жу­рам, да трох са­мых ты­по­вых «рус­кіх» страў. Іс­на­ваў звы­чай, па­вод­ле яко­га сва­я­кі па­мер­ла­га час­та­ва­лі кны­ша­мі тых, хто на хаў­ту­рах не спаў пры це­ле ня­бож­чы­ка. А вось зу­сім ін­шая, пі­кант­ная дэ­таль: яшчэ зу­сім ня­даў­на на за­ха­дзе Укра­і­ны дзяў­ча­ты, якія пяк­лі кны­шы, каб за­бяс­пе­чыць са­бе пры­хіль­насць ка­ха­на­га, му­сі­лі за­горт­ваць іх... унут­ра­най па­верх­няй сцяг­на! На што не пой­дзеш дзе­ля са­праўд­на­га ка­хан­ня.

Кны­шы мож­на ра­біць не толь­кі з муч­но­га, але і з буль­бя­но­га цес­та. Мож­на не толь­кі вы­пя­каць, але і сма­жыць у фры­цю­ры. Але па­коль­кі ў су­час­най Бе­ла­ру­сі за­ста­ло­ся ма­ла сля­доў як сло­ва, так і стра­вы, то ця­пер толь­кі дзя­ку­ю­чы пaлякам і ўкра­ін­цам і за­хоў­ва­ец­ца ней­кая па­мяць пра кны­шы. А яшчэ дзя­ку­ю­чы яў­рэ­ям, бо ба­дай, са­мы­мі вя­до­мы­мі ў све­це з'яў­ля­юц­ца ме­на­ві­та эміг­ранц­кія Knіshes.

У Нью-Ёр­ку па ад­ра­се 137 East Houston Street у Ман­хэ­тэ­не з 1910 го­да зна­хо­дзіц­ца са­мая ста­рая дзе­ю­чая кныш-пя­кар­ня ў све­це. Сам біз­нес за­сна­ва­ны яшчэ ра­ней, ка­ля 1890 го­да, Ёнам Шы­ме­лем, іміг­ран­там з Ру­мы­ніі (маг­чы­ма, з на­се­ле­най укра­ін­ца­мі Бу­ка­ві­ны). Усё па­чы­на­ла­ся з ганд­лю кны­ша­мі ўраз­нос з тач­кі на ко­лах, але па­сту­по­ва кны­шы зра­бі­лі­ся ад­ным з са­мых зна­ка­вых ві­даў фаст-фу­да не толь­кі ў Нью-Ёр­ку, але і ў ін­шых аме­ры­кан­скіх га­ра­дах. Ка­жуць, за апош­нія 50 га­доў ні­вод­ны знач­ны нью-ёрк­скі па­лі­тык не мог усур'­ёз раз­ліч­ваць на абран­не, ка­лі не сфа­та­гра­фа­ваў­ся з кны­шом на фо­не сла­ву­тай пя­кар­ні.

У апош­нія га­ды ці­ка­васць да кны­шоў у бе­ла­рус­кім сег­мен­це ін­тэр­нэ­ту до­сыць ад­чу­валь­на вы­рас­ла. Та­му ўсё ж бу­дзем стры­ма­на спа­дзя­вац­ца, што па­каш­ту­ем яшчэ сва­іх кны­шоў, і не толь­кі жа­лоб­ных. Для па­чат­ку мож­на бы­ло б пе­рай­ме­на­ваць у кны­шы на­яў­ныя ў нас ват­руш­кі. І на­ват штру­дзе­лі ды бер­лі­не­ры.

Кны­шы бе­ла­рус­кія з буль­бай

Склад­ні­кі. Для цес­та: 2 шклян­кі му­кі, крышачку со­ды, 1/2 лы­жач­кі со­лі, 1 яй­ка, 1/3 шклян­кі алею,1/2 шклян­кі ва­ды, 1 лы­жач­ка во­ца­ту.

Для на­чын­кі: 3 буль­бі­ны ся­рэд­няй ве­лі­чы­ні, 1 вя­лі­кая цы­бу­ля-рэп­ка, пу­чок зя­лё­най цы­бу­лі, соль, пе­рац на смак, 2 лыж­кі алею, жаў­ток для змаз­ван­ня.

Спо­саб пры­га­та­ван­ня: Му­ку пра­се­яць у мі­су з со­дай і сол­лю. Асоб­на раз­боў­таць яй­ка, да­даць ва­ду, во­цат і алей, пе­ра­мя­шаць. Вы­ліць су­месь у му­ку, вы­мя­шаць глад­кае цес­та, за­гар­нуць у плён­ку і па­клас­ці ў ля­доў­ню на 30 хві­лін. Буль­бу зва­рыць у пад­со­ле­най ва­дзе, аба­браць, па­таў­чы. Пад­сма­жыць па­кры­ша­ную рэп­ча­тую цы­бу­лю, дроб­на па­кры­шыць зя­лё­ную — пе­ра­мя­шаць усё з тоў­ча­най буль­бай.

Цес­та па­дзя­ліць на­па­лам, кож­ную част­ку рас­ка­чаць у прос­та­кут­нік па­ме­рам ка­ля
30x40 см. Уз­доўж доў­га­га бо­ку вы­клас­ці на­чын­ку, ас­тат­нюю па­верх­ню тон­ка зма­заць але­ем. Звіць у ру­лон, па­дзя­ліць ру­кой на­па­лам, не над­ры­ва­ю­чы, пры­ціс­ка­ю­чы цес­та, по­тым яшчэ і яшчэ раз на­па­лам. Кож­ны ка­ва­лак ад­кру­ціць, па­куль не па­рвец­ца, сфар­ма­ваць у «бо­чач­ку», пры­ціс­нуць. Вы­клас­ці кны­шы на бля­ху, па­ма­заць раз­боў­та­ным жаў­тком, па­ста­віць у ра­за­грэ­тую ду­хоў­ку, за­пя­каць ка­ля 30-40 хві­лін пры 180 °C. Га­ра­чыя кны­шы склас­ці ў мі­су, на­крыць хус­тач­кай і па­кі­нуць на 15 хві­лін.

 

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Захаваць. Нельга знесці

Захаваць. Нельга знесці

Знакі прыпынку нарэшце расстаўлены.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Стральцам на гэтым тыдні не трэба пераацэньваць сваіх магчымасцяў.