Вы тут

Амерыканскія навукоўцы ўпершыню пагрузілі чалавека ў анабіёз


Піша партал gazeta.ru. Яны астудзілі цела цяжкапараненага пацыента, запампаваўшы ў крывяносную сістэму солевы раствор. Больш падрабязныя вынікі будуць апублікаваныя пасля серыі падобных эксперыментаў. Даследчыкі разлічваюць, што такі метад дазволіць выйграць час для выратавання людзей са смяротнымі раненнямі.


Навукоўцы з Мэрылендскага ўніверсітэта ў Балтымары ўпершыню змаглі пагрузіць чалавека ў анабіёз. Пра поспехі кіраўнік праекта Сэмюэль Цішарман расказаў на сімпозіуме Нью-Ёркскай акадэміі навук.

Анабіёз — часовае запаволенне або спыненне жыццёвых працэсаў у арганізме пад уздзеяннем знешніх ці ўнутраных фактараў. Да яго здольныя многія расліны і жывёлы, акрамя таго, штучна ў анабіёз можна змяшчаць чалавечыя эмбрыёны. Аднак увядзенне ў анабіёз дарослага чалавека да гэтага часу не было рэалізавана.

Вынікі першых даследаванняў у гэтай галіне з'явіліся ў 1990-х гадах. Навукоўцы змяшчалі жывёл у анабіёз, астуджаючы іх целы і замяняючы кроў солевым растворам. У іх атрымалася дамагчыся пэўных вынікаў, у тым ліку і на буйных жывёлах — свіннях і сабаках. Даследаванні паказалі, што свіней з цяжкімі траўмамі можна трымаць у анабіёзе да трох гадзін. Поспехі ў эксперыментах дазволілі казаць пра магчымасць змяшчэння ў анабіёз і людзей.

Да даследаванняў у гэтай галіне Цішармана падштурхнуў выпадак з пачатку яго кар'еры: маладыя людзі пабіліся ў боўлінгу, і адзін з іх, здаровы юнак, загінуў ад удару нажом у сэрца. Менавіта пасля гэтага даследчык пачаў шукаць спосабы, якія далі б урачам больш часу на выратаванне жыцця пацыента.

Пры нармальнай тэмпературы клеткам чалавечага арганізма неабходна пастаяннае забеспячэнне кіслародам. Пасля спынення сэрца мозг здольны пратрымацца толькі пяць хвілін — затым пачынаюцца незваротныя змены. Аднак паніжэнне тэмпературы цела запавольвае клетачныя працэсы, і кіслароду патрабуецца менш.

Пры ўвядзенні чалавека ў анабіёз яго цела астуджаецца да 10 градусаў. Солевы раствор запампоўваецца ў аорту. Выжывальнасць людзей, якія становяцца ахвярамі нажавых раненняў або перастрэлак, не перавышае 5 %, але такая «кансервацыя» можа павысіць іх шанцы.

У 2014 годзе быў распрацаваны рэгламент эксперыментаў над людзьмі. Выпрабаванні на людзях дазваляліся толькі ў тым выпадку, калі пацыент паўналетні, у яго ёсць пранікальнае раненне, на працягу пяці хвілін пасля прыбыцця ў бальніцу ў яго спыняецца сэрца і ён не рэагуе на рэанімацыйныя мерапрыемствы. Прафесар Цішарман стаяў каля вытокаў метаду разам з аўстралійскім анестэзіёлагам Пітэрам Сафарам, які пайшоў з жыцця. У 2014—2016 гадах ён вёў работу ў Пітсбургскім універсітэце, але так і не дачакаўся пацыентаў, прыдатных да даследаванняў. Тады ён перабраўся ў Балтымар, дзе ўзровень гвалтоўных злачынстваў вышэйшы. У 2018 годзе Цішарман заявіў, што ў яго ўжо ёсць пэўныя вынікі і ён абвесціць іх на працягу наступных двух гадоў. І вось нарэшце гэта адбылося.

Паводле слоў Цішармана, праз працэдуру прайшоў як мінімум адзін пацыент. Чалавек, які атрымаў раненні, прабыў у анабіёзе дзве гадзіны. Урачы прааперыравалі яго, а затым зноў запусцілі сэрца. Аднак навуковец не паведамляў, ці выжыў пацыент.

Цішарман падкрэслівае, што яго работа не мае дачынення да змяшчэння людзей у анабіёз для касмічных палётаў. Паўнавартасная гібернацыя ў палёце — вельмі аддаленая перспектыва, замест гэтага ў NASA вывучаюць спосабы ўвядзення астранаўтаў у стан, блізкі да здранцвення, каб запаволіць метабалізм на працяглы перыяд. «Мы ж спрабуем выйграць час для выратавання жыцця», — тлумачыць Цішарман.

Даследчык плануе правесці 10 аперацый са змяшчэннем чалавека ў анабіёз і параўнаць з 10 выпадкамі, калі людзей з аналагічнымі траўмамі ратавалі без гэтай працэдуры. Падрабязных вынікаў варта чакаць не раней за канец 2020 года.

Пакуль не ясна, колькі часу можна трымаць чалавека ў такім пачатковым анабіёзе. Пры выхадзе з яго ў клетках адбываецца шэраг хімічных рэакцый, якія прыводзяць да пашкоджанняў, і чым даўжэй клеткі застаюцца без кіслароду, тым пашкоджанняў больш. Іх можна кампенсаваць медыкаментозна, але для гэтага трэба сапраўды зразумець усе іх прычыны.

«Увядзенне ў анабіёз — гэта спроба выратаваць пацыента, які памірае, рэзка панізіўшы тэмпературу яго цела і прымусіўшы яго арганізм працаваць павольней. Бываюць сітуацыі, калі на выратаванне жыцця застаецца некалькі секундаў, але іх можна расцягнуць на хвіліны, — каментуе даклад анестэзіёлаг Кевін Фонг. — Кардыяхірургі робяць нешта вельмі падобнае на працягу дзесяцігоддзяў, цяпер жа гаворка ідзе аб прасоўванні гэтай тэхнікі далей, у аддзяленні неадкладнай дапамогі ці, можа быць, нават у палявыя ўмовы. У неадкладнай медыцыне мы заўсёды спрабуем размыць мяжу паміж жыццём і смерцю, здабыць надзею там, дзе яе раней не было. Калі задумка Цішармана спрацуе, гэта зменіць правілы гульні».


Залаты пратэз з XIX стагоддзя

Брытанец Пітэр Крос у вольны час займаецца пошукамі скарбаў. Гэтаму хобі 59-гадовы муляр прысвяціў чатыры дзясяткі гадоў, але найбольш значную знаходку зрабіў цяпер. Спачатку ён не зразумеў, што апынулася ў яго руках: выняты з зямлі брудны прадмет нагадваў авечыя зубы. Але пасля ачысткі мужчына ўбачыў залатыя пласціны і зразумеў, што перад ім — верхняя частка чалавечай устаўной сківіцы.

Ён паказаў яе розным спецыялістам — ад стаматолагаў да навукоўцаў. Эксперты датуюць знаходку 1800—1850 гадамі. Зубы вытачаны з косці бегемота ці маржа, кожны мае ўнікальны рэльеф і вельмі дакладна падагнаны пад аснову. Для большага падабенства нават для дзёснаў падабраныя косткі цямнейшага колеру — гэта вельмі тонкая ручная работа. Зубы змацаваныя металічнымі штыфтамі, што і дазволіла знайсці прадмет з дапамогай металашукальніка. Пазней Пітэр спрабаваў адшукаць ніжнюю частку пратэза, але, магчыма, у ёй не было металічных дэталяў, таму пошукі поспехам не ўвянчаліся. На заднім баку пласціны знаходзяцца літары і лічбы WSF і N 435, але супаставіць іх з нейкай гістарычнай інфармацыяй пакуль не атрымалася. Бясспрэчна толькі тое, што штучныя зубы належалі вельмі багатаму чалавеку: пратэз з золата і косці абышоўся б у «цэлы маёнтак». Паводле папярэдніх ацэнак, тады такая сківіца магла каштаваць ад 200 да 300 фунтаў, і на гэтыя грошы можна было купіць палову дамоў у невялікім населеным пункце.

Нягледзячы на якасць (рэвалюцыйную для свайго часу), насіць гэтыя пратэзы пастаянна было вельмі некамфортна, і людзі надзявалі іх толькі падчас яды ці, можа, на важныя перамовы. А затым уладальнік каштоўнай сківіцы мог проста ўпусціць яе з кішэні. За такую незвычайную і цікавую знаходку скарбашукальнік будзе ўзнагароджаны. Літаральна днямі сківіца будзе выстаўлена на аўкцыёне; эксперты ацэньваюць яе ў суму ад 3 да 7 тысяч фунтаў стэрлінгаў. Атрыманыя грошы будуць падзеленыя паміж Кросам і яго калегам Даянай Уайлд, якая прысутнічала пры раскопках, — яны атрымаюць па 25 %, а астатняе дастанецца ўладальніку зямлі, дзе быў знойдзены артэфакт.

Са свайго боку, спецыялісты лічаць, што знаходка павінна быць адпраўлена ў музей. Сучаснай навуцы вядомы толькі адзін падобны набор устаўных зубоў. Ён адносіцца да канца XVІІІ стагоддзя, і яго ўладальнікам быў амерыканскі прэзідэнт Джордж Вашынгтон.

Падрыхтаваў Іван КУПАРВАС

Выбар рэдакцыі

Фінансы

Як банкі абараняюць ад махляроў грашовыя пераводы

Як банкі абараняюць ад махляроў грашовыя пераводы

За чатыры месяцы 2024 года раскрывальнасць цяжкіх кіберзлачынстваў у параўнанні з аналагічным перыядам мінулага года павысілася на 19%. 

Спорт

Настасся Касцючкова: Чалавек у калясцы не павінен быць зачынены ў чатырох сценах

Настасся Касцючкова: Чалавек у калясцы не павінен быць зачынены ў чатырох сценах

Фехтаваць наша гераіня ўмее трыма відамі зброі: шабляй, шпагай і рапірай. 

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Стральцам на гэтым тыдні не трэба пераацэньваць сваіх магчымасцяў.